Uitgeverij W.v.d Oever
Lange Brugstraat 9 4871 Cl Etten-Leur 076-5015160 wvdoever@gmail.comEen ambitieus project
Jaren geleden hebben we het licht gezien door ons lesmateriaal voor de Tweede Fase de titel ‘Te Denken Geven’ te geven. De titel komt het dichtst in de buurt van wat wij belangrijk vinden in het vak levensbeschouwing: het gaat erom na te denken over de zaken die voor ons belangrijk zijn, over wat er werkelijk toe doet. We onderschatten de waarde van emotie en gevoelens geenszins, maar verwachten dat die vervolgens een second opinion krijgen van het verstand. Het zijn meestal zeer interessante levensbeschouwelijke dagboeken, waarin leerlingen worstelen met de vraag of ze hun verstand dan wel hun hart volgen. Ieder gaat er op een eigen wijze mee om, maar de reflectie in het levensbeschouwelijke dagboek maakt meteen duidelijk dat ze er wel degelijk hun verstand bij gebruiken.
Doorlopende leerlijn
Het mag klinken als vloeken in de kerk, maar onze sectie zit niet te wachten op leerlingen die de vijf zuilen van de islam op hun duimpje kennen. We zijn veel meer gecharmeerd van het feit, dat de leerling nadenkt over de waarden, die achter deze centrale ideeën verborgen liggen en wat de betekenis ervan voor zijn/haar eigen leven is. Jaren zijn we gefrustreerd geweest door het feit dat we mee moesten doen met het proefwerkwekencircus, wat betekende dat je in enkele dagen – en soms nachten – honderden proefwerken nagekeken, een rapportpunt berekend en dat ook nog ergens ingevoerd moest hebben. Wat er dan gebeurt, is dat je door de nood gedwongen je toevlucht neemt tot leraarvriendelijke proefwerken, waarbij de vraag of ze ook zinvol zijn voor de leerling een vraag of verre afstand wordt. Onze toenemende onvrede ermee en de behoefte om levensbeschouwelijke leerlingproducten te vragen die niet geperst konden worden in het proefwerkweekrooster, omdat ze veel meer nakijkwerk vroegen dan technisch mogelijk is in dit systeem bracht ons ertoe in gesprek te gaan met de schoolleiding. Die had begrip voor de onvrede en was met ons van mening dat leerlingen meer verdienden dan simpele goed-foutzinnen of multiplechoicevragen als het gaat om de vraag; “wie ben ik?”. Het loskomen van de verplichte proefwerkweek – we hebben er jaren van vier stuks gehad – betekende ook een bevrijding van de didactische fuik waarin we ons gevangen voelden. We maakten de sprong naar een doorlopende leerlijn, waar we onder verstaan, dat de leerling in de loop van de vijf jaar dat zhij levensbeschouwing krijgt, een groot aantal eigen producten maakt en verzamelt om op deze wijze tot een eigen levensbeschouwelijke portfolio te komen. Op deze wijze heeft de leerling in die jaren een groot aantal bouwstenen verzameld, waarover zhij aan het eind van de vijfde een serieuze reflectie op de afgelopen vijd jaar kan maken.
De POD-mogelijkheid
Een volgende stap betekende opnieuw een vorm van bevrijding voor de sectie. Waren we tot vorig jaar gebonden aan het door de uitgeverij aangeboden materiaal, dat de docent bijna automatisch in een soms niet gewenst keurslijf wurmt, de mogelijkheid van publishing on demand zorgde ervoor dat we dit corset inclusief de jarretels van ons af konden schudden.
De situatie toen: didactisch werken met het oog op reproductieve toetsen gebruikmakend van “Een spannend bestaan” +afvinklijst Gelaagd Leerpan gevolgd door “Op het spoor van levensvisies”, drie of vier proefwerkweken en niets aan het eind van het jaar van de leerling zelf.
De situatie nu: we hebben de hierboven genoemde materialen doorgevlooid, weggegooid waar we niets mee konden en aanpassingen gemaakt die we zinvol vonden. Het materiaal van het Gelaagd Leerplan is geïntegreerd in het definitieve boekje. De leerlingen hebben een zevental min of meer stevige te-denken-gevenopdrachten voor de boeg, die aan het eind van het jaar terug te vinden zijn in het levensbeschouwelijke portfolio, dat iedere leerling naar de elektronische leeromgeving Itslearning heeft opgeladen.
Dat is de reden waarom we ervoor gekozen hebben onze totale leerlijn de titel ‘Te Denken Geven’ hebben gegeven: immers, vanaf het eerste begin moeten de leerlingen reflecteren of de zaken die ze tegenkomen.
Het POD-systeem stelt de docent in staat het materiaal naar eigen didactisch inzicht samen te stellen, zodat zhij alle relevant lesmateriaal kan kiezen, zowel vanuit het materiaal van de uitgeverij als uit dat van hemzelf. Op deze wijze vindt een echte integratie plaats en hoeft een docent geen aparte kopieën naast het uitgeversmateriaal aan de leerlingen aan te bieden.
Overzicht van leerjaar 1
Waar we voor staan, de afspraken en een opdrachtenlijst
Kennismaking
Een nieuw vak?
Allemaal vragen
Afvinklijst hoofdstuk 1-4
Levensvragen dringen zich aan ons op
Levensvragen vragen om een eigen taal
Afvinklijst hoofdstuk 6
Vragen en antwoorden treffen we op veel plaatsen aan
Afvinklijst hoofdstuk 7
Je eerste levensbeschouwelijke dagboek
Een spannend bestaan
De levensbeschouwelijke taart
Ik voel er iets bij… de belevingsdimensie
Als we geen woorden hadden: de taaldimensie
Het leven vieren: de rituele dimensie
We willen ergens bijhoren: de sociale dimensie
Besef van goed en kwaad: de ethische dimensie
Daar geloof ik in: de doctrinele dimensie
Afvinklijst hoofdstuk 10-16
Het geheel omvat 65 A-4 pagina’s, kleuromslag, binnenpagina’s zwart-wit. Besteld via de boekhandel kost deze versie 11,70 gezien de 20 procent boekhandelskorting; bij rechtstreekse bestelling gaat de korting naar de school en komt de prijs op 9,40. Meer pagina’s toevoegen of bijvoorbeeld de pagina’s van het gelaagd leerplan eruit laten doet de prijs stijgen of dalen.
Te Denken Geven 2 - onderbouw
Hebben we in de eerste klas duidelijk gemaakt wat het vak levensbeschouwing inhoudt, waar de levensvragen opkomen en waar we de antwoorden kunnen vinden, gevolgd door de structuur van een levensbeschouwing aan de hand van de 6 inhoudsdimensies, in het tweede jaar focussen we voornamelijk op de mensen van het boek, zoals de aanhangers van jodendom, christendom en islam genoemd worden. We nemen daarbij geen systematisch overzicht in ons achterhoofd, maar we zoeken naar een verdieping van de ideeën van de leerling door die te confronteren met de ideeën die in de verschillende levensbeschouwingen leven. In dit tweede jaar proberen we ook de leerling actiever aan het werk te zetten in de klas. We zoeken daarvoor naar doe-dingen, een manier van werken die met name de mavo-leerlingen op onze school weten te waarderen. De havo- en vwo-leerlingen onderscheiden zich met deze werkzaamheden door meer diepgang en perfectere afwerking.
De inhoud aan de hand van de hoofdstuktitels:
Afspraken en eisen in de tweede klas
We maken weer een collage
Verder met het levensbeschouwelijke dagboek
Nadenken n.a.v. de ‘mensen van het boek’
We maken een spel
De vragen voor het spel
Beoordeling van het werken aan het spel
Een informatiefolder
Werken aan een onderzoeksvraag
Weer die tweede taal
Grondleggers: Mozes
Grondleggers: Jezus
Grondleggers: Mohammed
Tien Geboden: denken over goed en kwaad
Rituelen van de mensen van het boek
Afrondende opdracht
Een quiz ter afsluiting
Waarom kunnen we niet samenleven?
Te Denken Geven 2 – onderbouw – bestelcode: tdgo-2. Kleurenomslag, binnenwerk A4 40 pagina’s zwart-wit . Prijs: 10,10 € bij bestelling via de boekhandel vanwege de 20% boekhandelskorting, die u bij rechtstreekse bestelling zelf kunt verdienen.
Te Denken Geven 3- onderbouw
In het derde jaar besteden we meer tijd aan ethische zaken, de relatie levensbeschouwing en film, niet-godsdienstige levensbeschouwingen als hedonisme en fascisme. Omdat we in 3 mavo een half jaar lesgeven hebben we voor deze groep een apart boekje ontworpen, waarin belangrijke existentiële zaken aan de orde kunnen komen. Onderstaande inhoud is bestemd voor 3 havo en vwo.
Afspraken en eisen in klas 3
We maken weer een collage
Verder met het levensbeschouwelijke dagboek
Mijn reflectie op de levensbeschouwelijke dagboeken
Mensen maken keuzes
Dertien
Mensen maken keuzes: een beetje theorie
Hoe verantwoord ik wat ik doe?
Savior, een echte kerstfilm?
Zoeken naar zekerheid: het maakbare lichaam
De terreur van de schoonheidsmythe
De wereld van beeld en manipulatie
Ook jongeren worstelen er al mee
Een andere manier van kijken en kiezen
Genieten van het leven
Hedonisme
Waar kom je het tegen?
Genieten, geluk, hedonisme
Enkele nadenkopdrachten
Ben ik te min?
Fascisme
Helpers, bijstaanders, beulen en slachtoffers
Afronding fascisme
Te Denken Geven 3 - onderbouw - bestelcode tdgo-3. Kleurenomslag, binnenwerk A4 80 pagina’s zwart-wit. Prijs 13,25 € bij bestelling via de boekhandel vanwege de 20% boekhandelskorting, die u bij rechtstreekse bestelling zelf kunt verdienen.
[Gesprekken met de drukker hebben ertoe geleid dat we besloten hebben de boekjes niet groter te maken dan 64 pagina’s binnenwerk, dit om problemen met bladspiegel en afwerking te voorkomen. In dit geval betekent dat de hoofdstukken over het fascisme zouden moeten vervallen. Maar er zijn ook andere keuzes mogelijk. Een hoofdstuk dat we vergaten op te nemen is ‘levensbeschouwing en film’, waarin we aan de slag gaan met Volle Maan.]
De vernieuwde tweede fase ofwel Te Denken Geven 4 en 5
De afgelopen jaren hebben we in de tweede fase gewerkt met de projecten van Te Denken Geven. De verandering van lesduur van 45 naar 70 minuten maakt het noodzakelijk de didactiek aan te passen. De groei van het aantal SBU’s maakt het nodig om het programma inhoudelijk uit te breiden. Met de opzet, zoals die onder globaal is aangegeven, maar voor creatieve veranderingen altijd aan te passen is, heeft de docent een idee van wat ons materiaal hem te bieden heeft.
1. Planning in lessen, afspraken, deadlines, eindexamenvak, pta, etc.
2. Kaleidoscoop van lb zaken in de afgelopen jaren: wat is er allemaal aan de orde geweest; een eerste terugblik
3. E-learning mdule over lb in drie jaar: aan de slag met de begrippen van de onderbouw
3. lb interview en gesprek erover
4. kaderbegrippen - uitleg over autonomie, heteronomie, waarde, waarheid en waardigheid
5. kaderbegrippen - oefeningen
6. kaderbegrippen - sophie’s choice
7. Waar sta ik: test
8. waar sta ik: verlichting
9. Alternatieven voor crisis
10. Vergelijking van de stromingen
11. Oefentoetsen maken
12. videovoorbeelden bij stromingen
13. fragmenten uit waar sta ik uitwerkingen
14. Cultuur: wat is dat?
15. Visies op cultuur
16. Cultuur en zingeving
17. cultuur en de kleine verhalen
18. kwaad in beeld 1-vragen en definitie
19. Devil’s advocate
20. Studies naar het kwaad
21. Saramago
22. Frister
23. Yung Chang
24. van den Dennen
25. New Age
26. De eeuwige strijd tussen Mani en Pelagius
27. God - religieuze ervaringen
28. Eigen invullingen en diepte-ervaringen
29. Waarom de een zo ..
30. Mystiek
31. Godsbeelden
32. Kritiek en God - atheïstische keuzes
33. Is er een gelouterd godsbeeld mogelijk?
34. Dominante perspectief rela/seksualiteit
35. Relaties - vriendschap -
35. Verliefdheid - liefde
36. vrijen met een man….
37. Moraal en seksualiteit
38. Recept voor een goede relatie
39. Sweet November
40. Waardeprofielen: test
41. Communiceren over waardeprofielen
42. Reflectie over waardeprofielen
43. Geld, dominante perspectief
44. Je geld of je leven
45. Geld en ethiek
46. Geld en geluk
47. Reflectie over geld en goed
48. Studie naar aspect van geld
49. Ethiek
50. Ethiek in het beroep
51. Enkele casussen
52. Eigen ethische analyse
53. Dood, dominante perspectief
54. Vragen t.a.v. dood
55. Dood en het leven
56. Omgaan met dood en sterven
57. Waardig afscheid nemen
58. Een afscheidsrede schrijven
59. Een afscheidsdienst
60. Zin en onzin- vragen naar zin
61. Onzinervaringen - DPS
62. Waarom van suïcide
63. Kan ik helpen
64. Wat moet ik wel/niet doen?
65. Reflectie-opdracht portfolio