Uitgeverij W.v.d Oever
Lange Brugstraat 9 4871 Cl Etten-Leur 076-5015160 wvdoever@gmail.comDe laatste weken is er nogal wat ophef geweest over de webstek http://www.beoordeelmijnleraar.nl. Onderwijsvakbond AOB wenste een verbod van deze webstek, anderen juichten het initiatief toe. De nodige argumenten pro en contra werden op het internet uitgewisseld. Bijvoorbeeld:
http://wilfredrubens.typepad.com/wilfred_rubens_weblog/2008/01/verbod-beoordee.html
Wie zegt dat docenten graag beoordelen, maar zelf niet beoordeeld willen worden, geef ik graag gelijk. Het kost de meeste docenten erg veel moeite om hun leerlingen een evaluatieformulier in de hand te geven met de vraag om dat naar eer en en geweten in te vullen.
Het probleem met docenten m.i. is dat zij de hele dag met nog-niet-volwassenen optrekken en als gevolg daarvan zichzelf als volwassene boven die jongeren zien staan, zowel intellectueel als emotioneel. Die houding verhindert sommigen te zien dat leerlingen
heel goed in staat zijn te wikken en te wegen als het om belangrijke dingen gaat.
Leerlingen geven punten
De afgelopen jaren heb ik steeds aan het eind van het jaar of op het moment dat ik van een klas afscheid moest nemen hen een evaluatie laten maken aan de hand van een aantal uitspraken m.b.t. mijn functioneren in de klas. De leerlingen moesten een cijfer geven tussen 1 en 10. Aan het eind vroeg ik ook om een uitgeschreven slotoordeel in enkele zinnen, gevolgd door de vraag, of ze deze docent het volgend jaar weer wilden hebben:
• ja , zonder meer
• laat deze kelk aan mij voorbijgaan
• ja, op voorwaarde dat ....
en de leerling kon aanvullen wat er veranderd/verbeterd moest worden.
Huiswerk
Het is niet altijd leuk om te zien dat in een klas een klein groepje toch voor keuze 2 gekozen heeft, maar tegelijkertijd maakt het je ook bescheidener en leer je dat je nooit voor iedereen hetzelfde kunt betekenen.
Ik kan niet anders dan concluderen na zoveel jaren evaluatie, dat de leerlingen voor 90 procent serieus aan het werk waren en ook hun best deden genuanceerd te antwoorden. Antwoorden waar ik mijn voordeel kan doen in een volgende periode of het volgend jaar. Als ettelijke leerlingen opmerkingen maken over mijn gelijk willen hebben, terwijl ik denk dat ik dat helemaal niet wil, geeft dat aanleiding tot enig huiswerk om te bezien hoe dat imago beter aangepakt kan worden.
Nadenken over onderwijs
Vorig jaar had ik een 2V-klas als klassenopa en ontdekte ik dat er weinig materiaal was om de studieles zinvol te vullen. Dat bracht me ertoe om de leerlingen te vragen een profiel van een goede docent te maken. Zeker in het Vwo vind ik dat leerlingen na moeten kunnen denken over onderwijs en de manier waarop het gegeven wordt evenals over leren en de manier waarop zij (denken te) leren.
• Iedere leerling schrijft vijf zinnen op, die voor hem/haar een goede docent weergeven.
• In groepjes gaan de leerlingen aan de slag om samen tot een vijf tot tiental kenmerken te komen.
• Ieder groepje leest zijn kenmerken voor, legt uit wanneer dat gevraagd wordt en de docent noteert de diverse kenmerken op bord of laat de leerlingen dat doen.
• Als alle verschillende kenmerken op bord staan, proberen we te clusteren zodat er uiteindelijk een tiental kenmerken overblijven.
• We bespreken die tien kenmerken grondig om te achterhalen waarom die nu precies de goede docent typeren.
• Om een en ander hanteerbaar te maken, kiezen de leerlingen uit de tien de vijf die ze per se willen behouden. De docent laat iedere leerling zijn 5 nummers opnoemen en turft achter de uitspraak de aantallen.
• Als de vijf zwaarste eisen/kenmerken bekend zijn, kunnen we ermee verder werken.
Hoe dan verder?
Ik zie enkele mogelijkheden om de werkzaamheden van de leerlingen serieus te nemen en hun werk ook te honoreren.
1.
De klassendocent kan de leerlingen vragen de top vijf eisen voor een goede docent in te vullen voor hem/haar op basis van een puntentelling van 1-10. Zhij kan de leerlingen vragen de nummers van de kenmerken op te schrijven en het cijfer erachter te zetten. Vervolgens kan zhij een spreadsheet maken en komen de gemiddelden automatisch te voorschijn.
Een verstandige docent neemt de uitkomst de volgende les mee en laat de leerlingen horen wat zij als collectief geoordeeld hebben. Die uitkomst kan een functioneringsgesprek op leerlingenniveau opleveren, wat mij interessanter lijkt dan de gangbare functioneringsgesprekken. De leerlingen zijn meestal ook nog in staat enkele bruikbare tips te geven, waar je als docent je voordeel mee kunt doen.
2.
Toen ik mijn experiment gedaan had en een conrector in de trein daarvan vertelde, vervolgens vroeg of het iets zou zijn om de andere docenten die mijn klas lesgaven te laten beoordelen, was zijn antwoord: “Dan breekt de hel los.”
Wat me wel goed lijkt – maar ik heb het vorig jaar niet meer gedaan – is een briefje maken met het verhaal van het lijstje dat de leerlingen van mijn klas zelf gemaakt hebben en dat de collegae die mijn klas lesgeven overhandigen. Daarbij kan de vraag gesteld worden of de collega geïnteresseerd is in de uitkomsten van deze beoordeling door de klas. Zegt de collega ja, dan laat de klassendocent in de studieles de beoordeling door de leerlingen maken en geeft de stapel cijfers aan de betreffende collega die zijn eigen weg door het spreadsheet moet maken. Ook zhij kan in een volgende les het gesprek met de klas aangaan.
Zegt een collega nee, dan hoeft de klas ook niets in te vullen.
3.
Een derde mogelijkheid: als beoordelingen op http://www.beoordeelmijnleraar.nl toch niet tegen te houden zijn, kun je ze maar beter voor zijn. Ik zou mijn leerlingen vragen zelf de docenten die hen lesgeven te beoordelen volgens het model dat ze samen ontwikkeld hebben en die beoordeling op die site te zetten. Dat betekent dat een hele groep leerlingen er hun beoordeling plaatst, wat toch iets anders is dan incidentele al dan niet kinderachtige uitingen. Om hun beoordeling meer cachet te geven zou ik voorstellen dat ze naast het cijfer ook aangaven waar dat vandaan komt. Simpel: de leerling geeft aan wat zhij zwak en waarin zhij de docent sterk vindt. Het gaat hierbij altijd om het functioneren als docent en niet als mens. Een onderscheid dat de leerlingen na zo’n bespreking van kenmerken uitstekend kunnen maken.
In mijn ogen snijdt het mes aan twee kanten: docenten weten dat de beoordelingen niet gemaakt zijn in een vloek en een zucht, maar bedoeld zijn om het onderwijs te verbeteren. Leerlingen zien zich gewaardeerd in hun ervaringsdeskundigheid en merken ook dat zij als kritische consument serieus genomen zijn. Voor de school werkt het ook positief: ouders die hierheen surfen, zien dat de school de kritische noten van leerlingen serieus neemt en zich er zeker iets eraan gelegen laat liggen. Opmerkingen van leerlingen worden op deze manier niet onder het vloerkleed geveegd.
De grote vraag is altijd: docenten controleren de leerlingen, maar wie controleert de controleurs. Met deze manier van werken is er in ieder geval al enige transparantie.
Het is het proberen waard!