Uitgeverij W.v.d Oever
Lange Brugstraat 9 4871 Cl Etten-Leur 076-5015160 wvdoever@gmail.comIn een opiniërend artikel in, naar ik vermoed Trouw, maar mijn bronvermelding in deze is zeer onnauwkeurig, schrijft freelance historicus Theo Salemink over het belang van levensbeschouwelijke vorming. Hieronder zijn tekst van 25 augustus 2011:
“Vanaf 2007 kunnen scholen godsdienst of levensbeschouwelijke vorming als examenvak in de nieuwe tweede fase invoeren. Maar het lijkt erop dat slechts 30% van alle scholen van deze mogelijkheid gebruik wil maken. In mijn visie een gemiste kans voor die andere scholen.
Om het polemisch te stellen: als jongeren het voortgezet onderwijs verlaten spreken ze een aardig mondje Engels, zijn ze digitaal behoorlijk vaardig, weten ze vaak meer over seksualiteit dan hun ouders, maar over levensbeschouwingen in onze moderne wereld weten ze bar weinig.
Soft
Levensbeschouwelijk vorming hangt er bij de veel scholen maar wat bij. Het heeft vaak de klank van iets softs, iets ouderwets of wordt gemakshalve fragmentarisch ondergebracht bij filosofie of maatschappijleer. We willen onze kinderen voorbereiden op het moderne leven, maar dat moderne multiculturele en globaliserende leven barst van de levensbeschouwelijke kwesties en spanningen, hier in Nederland maar ook elders. En dat zal eerder toenemen dan afnemen. Een vooraanstaande socioloog ( Eisenstadt) merkte in dit verband op: “de illusie kan postvatten dat educatie alleen om technologie en economie draait… De brede context raakt uit het zicht” en verderop noemt hij dat treffend ‘de negatieve kant van de moderniteit’. En zo is dat.
Het ontbreken van een ‘structurele’ en moderne aanpak van levensbeschouwelijke vorming heeft allerlei oorzaken. In de tijd van de verzuiling was het een - traditioneel ingevuld - verplicht nummer van het bijzonder onderwijs. En vanuit liberale en socialistische hoek is er de bekende reactie op basis van een strikte scheiding van staat en kerk: godsdienst en levensbeschouwing is een privézaak. Dat doe je dus maar thuis.
Dit ook nu nog veel gehoorde argument zou vóór de tijd van de verzuiling enige kracht hebben, maar is in onze tijd niet langer houdbaar. Zeker niet vanuit een moderne, pluriforme opvatting van het vak Levensbeschouwing. Je kunt niet verwachten dat ouders thuis hun kinderen (kritisch) wegwijs maken in de wereld van christendom, islam, boeddhisme, atheïsme, humanisme, fundamentalisme en wat allemaal nog meer. Je verwacht van ouders toch ook niet dat ze hun kinderen zelf Engels of Wiskunde leren?
Stamcelonderzoek en euthanasie
Vanuit onderwijsland wordt hier soms aan toegevoegd dat ‘levensbeschouwing’ kinderen niet zo aanspreekt. Onzin! Ga vanavond aan de keukentafel eens met uw kinderen in debat over de levensbeschouwelijke kanten van aids, stamcelonderzoek, genetische manipulatie of euthanasie. U zit waarschijnlijk nog lang na te tafelen. Het spreekt kinderen niet meer of minder aan dan wiskunde; het is de manier waarop je het brengt.
Een modern en pluriform opgezette levensbeschouwelijke vorming kan veel jongeren inspireren en is bittere noodzaak in onze tijd waarin levensbeschouwelijke vragen steeds nadrukkelijker om een antwoord vragen. Een Nederlandse student die India en China bezoekt, zal dan iets meer snappen van de cultuur waarin hij zijn werk moet doen. En zal de fabrieksarbeider die in de kantine met een Marokkaanse collega praat, het niveau van praatjes over ramadan en hoofddoekjes misschien ontstijgen.
Omgekeerd zal die Marokkaanse arbeider enig besef krijgen van die zo veelgeprezen christelijk-humanistische traditie in ons land. Levensbeschouwelijke vorming als een kleine maar wezenlijke bijdrage aan het proces van integratie.
Identiteitsontwikkeling
Maar ook voor kinderen is levensbeschouwelijke vorming zinvol, zoals onlangs mevr.Bertram-Troost aantoonde in haar proefschrift. Voor de identiteitsontwikkeling van het kind is het uiterst zinvol in aanraking te komen met verschillende levensbeschouwingen. Dat geeft bij het kind - indien goed begeleid - geen verwarring, maar eerder verdieping en houvast. Hoe meer leerlingen leren over verschillende levensbeschouwingen, des te sterker zijn ze in staat vorm te geven aan hun eigen kijk op het leven. Een prikkelende conclusie die in onderwijsland tot nu toe nauwelijks werd opgemerkt.
Onze kinderen moeten we niet alleen voorbereiden op een kennismaatschappij maar ook op een waardensamenleving. Kritisch kennismaken met de hoofdlijnen van die waardensystemen zou een verplicht vak dienen te zijn op elke middelbare school. Immers, je wilt dat jongeren van onze tijd met iedereen over de wereld kunnen communiceren. Dus stel je Engels (terecht) verplicht. Wil je dat ze elkaar ook leren begrijpen of althans kunnen volgen, dan zal moderne en pluriforme levensbeschouwelijke vorming niet kunnen ontbreken. “