Uitgeverij W.v.d Oever
Lange Brugstraat 9 4871 Cl Etten-Leur 076-5015160 wvdoever@gmail.comDe afgelopen jaren hebben we meermalen kunnen zien, dat een of twee middelbare scholieren resoluut een einde aan het leven van medescholieren en docenten maakten om zich vervolgens zelf van het leven te beroven. Elke keer leverde zo’n drama verbijstering, ongeloof en machteloosheid op. Sommigen probeerden de daad te verklaren. Anderen maakten er een film van. Zo kennen we documentaire Bowling for Colombine van Michael More en de speelfilm Elephant van Gus van Sant.
Eerder was er de droomscène in The Basketball Diaries in 1995, waarin Leonardo DiCaprio met een stengun zijn medeleerlingen neerschiet.
Klass
In 2007 kwam de Estlandse regisseur Ilmar Raag met zijn ophefmakende film ‘Klass’, waarover recensente Marjolein van Trigt schrijft:
“De Estlandse regisseur Ilmar Raag doet in Klass (2007) niet ingewikkeld: de hoofdpersonen in deze film worden zo vreselijk gepest dat ze geen andere mogelijkheid meer zien dan een einde te maken aan het leven van hun klasgenoten, en daarna dat van zichzelf. Wat Klass realistischer en meer beangstigend maakt dan bijvoorbeeld Elephant, is dat je je als kijker prima kunt voorstellen hoe de jongens tot hun daad komen. Sterker nog, naarmate de film vordert, ga je steeds meer verlangen naar het moment dat de sadistische pestkoppen uit Klass bloederig aan hun einde zullen komen. (...)
Joosep wordt al jaren gepest, zoveel maken de opgetrokken schouders en de wezenloze blik van acteur Pärt Uusberg snel duidelijk. Hij verwacht niets meer van zijn klasgenoten dan dat ze hem negeren en van tijd tot tijd in elkaar slaan, tot Kaspar (Vallo Kirs) hem op een dag te hulp schiet. Daarop keert de klas zich tegen beide jongens. Leraren kijken een andere kant op, ouders onderschatten het probleem. Een beetje karikaturaal is het allemaal wel, vooral omdat het geen moment bij de jongens opkomt om hulp te zoeken of van school te veranderen.”
Wat doe je ermee?
Van Trigt maakt duidelijk dat na de schietpartijen in de Verenigde Staten mensen voorstelden om de film met DiCaprio uit de videotheken te halen, omdat die zou aanzetten tot gewelddadig gedrag. Censuur dus, in plaats van je af te vragen in hoeverre de film überhaupt iets te maken heeft met de ontsporingen van deze jongeren.
Aan het eind van haar recensie merkt ze op: “Eigenlijk zou Klass de ultieme voorlichtingsfilm voor middelbare scholieren kunnen zijn, ware het niet dat de pesterijen wat al te grof zijn voor tere kinderzieltjes.”
De recensie roept bij mij de volgende vragen op:
• Is de invloed van een film als The Basketball Diaries op jongeren ooit aangetoond?
• Kunnen we in onze tijd nog wel van tere kinderzieltjes spreken, als we zien en horen waar jongeren van op de hoogte zijn?
• Mag je die ‘tere zieltjes’ een tik geven door een film als Klass te laten zien in het kader van wat pesten mensen aandoet?
• Of brengt de film de pesters juist op nieuwe ideeën in plaats van tot bezinning?
Ik heb de film nog niet kunnen zien, maar mogelijk zijn er collega’s die de film kennen en ook een oordeel hebben over wat je er wel of niet in de school of klas mee kunt doen.