Leerling 2: Ik denk dat er twee groepen vrienden zijn, als je kijkt naar het in de steek laten, de eerste groep doet het omdat ze toen je gezond was iets van je nodig hadden. De tweede groep geeft zoveel om jou dat ze niet goed weten wat ze daar mee aan moeten en niet willen laten zien hoe zwaar ze het hebben.

Meneer: Er is een onderzoek geweest waar uit is gekomen dat dokters en verplegers bij een “gewone” patiënt sneller reageren dan bij een terminale patiënt. De theorie is dus dat mensen worden geconfronteerd met hun eigen sterfelijkheid als ze naar iemand gaan die stervende is. En daar worden ze bang van.

Meneer: Het is eigenlijk raar dat de stervende de achterblijvers een hart onder de riem moet steken.

Leerling 1: Het is makkelijker om te accepteren dat je dood gaat in tegenstelling tot het toekijken.
Leerling 3: Als achterblijver maak je de hele toestand mee. Alles stort in en je kunt er niks aan doen. Daarnaast zit je dan met de puinhoop. De man bleef achter met een zwart gat. 

Woensdag 30 maart – V5a- Vincent Bollebakker
De les vandaag bestond uit twee onderdelen, de eerste helft van de les hebben we het onderwerp, de bijna dood ervaring afgerond, en de tweede helft hebben we een documentaire gekeken over iemand die aids had.
Ik begin gewoon bij het begin. Een bijna dood ervaring is als je klinisch dood bent geweest en daarna weer tot leven komt. Een meneer Greyson heeft een difinitie opgesteld voor deze BDE-en. Er worden verschillende eisen gesteld, deze zijn in een vorige les genoemd. Daarnaast zijn er verschillende theorieën over deze BDE-en. Blackmore denk dat het zich allemaal in de hersenen afspeelt. Zij zegt dat het te verklaren is door naar de elektrische en chemische prosessen in de hersenen te kijken. Lommel, Parnia en Ferwick twijfelen aan de huidige theorie dat het brein je bewustzijn herbergt. En als laatste is er nog Hameroff, wiens verhaal mij wel aansprak. Hij zegt dat de geest worden geproduceerd diep in de cellen. In de cellen zitten Microtubili, dit zijn als het ware kleine computertjes die alles in de cellen regelen maar ook de interactie met andere cellen. Maar je moet nog verder gaan. Tot je op het fundamentele niveau van het heelal komt. Hij denkt dat hier alle informatie wordt vastgehouden maar als je dood gaat houden de cellen op met werken en sijpelt er informatie weg. Dit wordt de kwantumruimte genoemd. Dit zou verklaren waarom mensen dingen waargenomen hebben terwijl zij klinisch dood waren.
Pam is een bijzonder geval omdat zij een BDE heeft gehad terwijl zij aan verschillende meetapparatuur gekoppeld was. Ze zag een licht en ging ernaartoe, daar hoorde zij haar oma. Ze herinnerd zich ook dat ze zij: “Ik sta in de adem van God”. Haar oom bracht haar vervolgens weer terug naar haar lichaam.
De meneer probeerde een beetje feedback te krijgen over deze theorieën maar dat verlies moeizaam. Daarom is hij maar de klas rondgegaan om aan iedereen te vragen welke theorie zij het geloofwaardigste vonden. De resultaten zijn als volgt.
1.  Gebeurd allemaal in de hersen 5 voorstanders
2.  Afvragen of de huidige relatie brein-bewustzijn nog wel klopt 3 voorstanders
3.  Kwantumruimte 4 voorstanders
4.  Je betreed een andere wereld 2 voorstanders
Greyson heeft ondervonden dat een BDE een levens veranderende invloed heeft. Mensen zoeken een andere baan, partner, zijn minder competitief en worden vaak meer spiritueel.
Het tweede deel van de les hebben we naar een documentaire gekeken over een vrouw die aids heeft.
Suzi’s Story
Woont in Sydney, Australië met haar man en zoon van 19 maanden. Het zoontje is ook besmet omdat zij het virus al had toen hij nog niet geboren was. Haar man heeft ook nog een dochter uit een vorig huwelijk.  Ze kreeg het virus nadat ze een korte verhouding had gehad met een biseksuele man in New York. Dit was voordat zij haar man leerde kennen. Zij en haar man hebben 4 jaar lang een seksleven gehad maar hij is niet besmet. Elke drie weken krijgt het zoontje plasma met antilichamen toegediend, deze vervangen het afweersysteem dat wordt vernietigd door het virus. Er is familie overgekomen toe zijn het nieuws hoorde om haar te steunen en te helpen.   

23 maart 2011 - Nicole Biemans - V5a
De les begon met een discussie tussen meneer Mathijssen en Anouk. Anouk vond dat zij bij de opdracht ‘Je geld of je leven’ was benadeeld. Meneer Mathijssen had op it’s learning gezet dat je bij onderdeel drie een beschouwing moest schrijven maar vervolgens had je wel je mening moeten geven. Meerdere mensen in de klas hadden dit probleem ondervonden.
Daarna gingen we snel door de opvattingen van Becker heen. Meneer Mathijssen vroeg de klas het volgende: “is de angst voor de dood aangeleerd of aangeboren?” Vincent antwoordde hierop: “de angst voor de dood is aangeboren, want dat zegt jou dat je moet overleven en dood is niet overleven.”
Mathijssen: “Dus jij zegt als reptielenbreinen dat aangeboren stuk niet hadden, hadden we hier niet gezeten? Kortom angst voor de dood is biologisch noodzakelijk om te overleven?”
Vincent bevestigd dat dit volgens hem klopt en geeft nog een toevoeging: “Normaal gaan de zwakkere dood dat is in onze samenleving niet zo”.
Ik ben het hier met Vincent eens. De angst voor de dood zit in ons, het is aangeboren. Het zegt ons dat we moeten overleven.

Daarna werd er het volgende op het bord geschreven: Zilboorg zegt ? Angst voor de dood evolutionair noodzakelijk ? deze angst is niet permanent ? er is sprake van verdringing.
Meneer Mathijssen verduidelijkt: “Als deze angst permanent was dan zouden wij geen leven hebben. Je zult dan altijd van het ergste uitgaan en dat zal je niet lang vol kunnen houden. Daarom zal er sprake zijn van verdringing”.

De meneer schreef het volgende op het bord:      God – worm
                                                      Schepper – Schepsel

Meneer Mathijssen verduidelijkt: “de schepper is onsterfelijk en het schepsel niet. We willen verdringen dat wij wormen (sterfelijk) zijn en daarom zoeken mensen manieren om het schepsel zijn te ontkennen.
Manieren om het schepsel zijn te ontkennen:
-  Boven jezelf uitstijgen
Als je boven jezelf uitstijgt heb je het gevoel dat je meer bent dan een ander en dus krijg je in plaats van een schepsel gevoel een schepper gevoel.
-  Kwaad
Alles wat wij doen om het schepsel zijn te ontkennen zal leiden tot het kwaad (vb. bommen maken).
-  Zondebok
Door andere mensen tot zondebok te maken maak jij jezelf meer en stijg je dus boven andere uit.
-  Godsdienst
Bij godsdiensten bestaat het leven na de dood. Overigens geloven niet alle gelovigen hierin. Hier zien mensen zich dus boven het aardse bestaan uitstijgen.
-  Held
Als je, volgens veel Amerikanen, op de laatste dag van je leven kan zeggen dat je iets bereikt hebt stijg je weer boven jezelf uit.
-  Narcisme
Mensen focussen zich op zichzelf. Deze mensen hebben een ander nodig om zichzelf te zijn en om boven zichzelf uit te stijgen.
-  Fitness (gezondheidscultus)
Gezondheid vinden 16/17 jarige een belangrijke waarde. Daar schuilt namelijk de eeuwige jeugd achter. Zo van, ik ga toch niet dood.

Bij het lijstje van ‘Relatie leven of dood’ waar ook Youp van ’t Hek tussenstaat, kunnen we nu bij Becker invullen: Angst voor dood is de motor van het leven.
Meneer Mathijssen: “Naar wie gaat je voorkeur van dit lijstje uit?
Vincent, Luuk, Yasmine, Pleuni en Martha-Liza zeiden dat hun voorkeur uitgaat naar de Ballade van de dood. Mijn voorkeur gaat hier ook naar uit. Zonder de dood zal ons leven heel anders opgebouwd zijn. Alles zal veel rustiger verlopen omdat er veel meer tijd is om te leven. Ook denk ik dat mensen vaker een slechter humeur hebben. Nu zie ja al veel mensen die een einde aan hun leven willen maken, want hoe vaak hoor je wel niet op de radio dat er iemand voor de trein is gesprongen. Als we niet meer dood kunnen zal dit voor deze mensen en mensen die ernstig ziek zijn verschrikkelijk zijn. Tenzij je natuurlijk aanneemt dat je ook niet meer ernstig ziek zal kunnen worden, omdat je niet dood kan. Het is moeilijk te zeggen aangezien je het je niet kan voorstellen maar ik denk dat het leven minder kwaliteit zal gaan bevatten.

Hierna gingen we een documentaire kijken: ‘De dag waarop ik stierf’.
Dit ging over mensen die een bijna doodervaring hebben gehad. De grote vraag is: als je hersenen niet het bewustzijn creëren hoe kan het dan dat je een bijna doodervaring ondergaat?
Drie artsen doen onderzoek naar dit verschijnsel. Zij onderzoeken de ervaringen van mensen die het verschijnsel ondergaan als ze klinisch dood zijn. Om dit vast de stellen maken zij gebruik van de Near Death Experience (NDE) schaal:
-  Of mensen konden denken en helder waren toen ze de bijna doodervaring ondergingen.
-  Emotionele veranderingen (vb. of ze vrede en warmte voelde).
-  Paranormale facet. Je voelt je loskomen van je eigen lichaam.
-  Trancentendale component. De Maagd Maria liep voorbij.

Volgens iemand die een bijna doodervaring had ondergaan zag ze haar leven versneld terug. Ook voelde ze warmte en vrede. Nadat ze was bijgekomen sprak ze met bijna niemand over deze ervaring. Door een artikel in een damesblad kwam ze erachter dat ze niet de enige was die zoiets had ondergaan.
De onderzoeksgroep gaat onderzoek doen naar de groep mensen die een bijna doodervaring hebben ondergaan na een hartstilstand toen ze klinisch dood waren verklaard. Dit is de ideale onderzoeksgroep. De hersenactiviteit neemt namelijk na 8 seconden na het stoppen van het hart af. Ook de ervaringen en herinneren die je in je leven hebt opgedaan zijn dan weg.
Dr. Susan Blackmore denkt dat mensen dit niet echt ondergaan. Zij zegt dat de uittreding uit het eigen lichaam een illusie is die door onze hersenen wordt gemaakt. Zo is de tunnel die veel mensen beschrijven door het volgende te verklaren: door de shock, waar je door de hartstilstand in terecht komt, zijn al je cellen in je hoofd naar het midden gericht. Hierdoor wordt er een lichtbundel gesimuleerd met daarom heen een zwarte rand: de tunnel. Het fijne en vredige gevoel is volgens dr. Susan Blackmore ook te verklaren: door de shock komt er veel endorfine in het hoofd vrij. Daardoor ga je jezelf goed en gelukkig voelen dit zijn dus de emotionele veranderingen.
Wanneer de bijna doodervaring zich bevindt (als je wegraakt, als je weg bent of als je bijkomt) is moeilijk te zeggen. Blackmore vermoedt dat dit in de grenstoestand gebeurt (dus als je wegraakt of als je bijkomt).
Michael Seben onderzocht in Atlanta een heel speciaal geval. Een vrouw werd in haar hersenen geopereerd door dr. Spetzer. Voor de operatie werd de vrouw ‘klinisch dood gemaakt’. Het bijzondere van haar bijna doodervaring was dat het plaatsvond terwijl ze aan de meetapparatuur lag. Ze voelde dat ze haar lichaam via haar hoofd verliet. Ze zag dat haar schedel open werd gezaagd, de spullen in de operatiekamer en ze herinnerde zich een gesprek tussen de doctor en een verpleegster. Het interessante hieraan is dat de spullen zich niet in de kamer bevonden toen ze haar naar binnen reden. Ze kan het dus niet in haar bewuste toestand hebben gezien.

Lesverslag 18 maart 2011 - Stijn Rovers - V5b

In deze les hebben we een documentaire gezien over BDE’s (Bijna dood ervaringen):

Greyson heeft de bijna dood ervaringen op wetenschappelijk niveau bekeken en heeft een hele lijst samengesteld over kenmerken van een BDE.

Parnia verzameld informatie over BDE. Hij beperkt zich tot mensen die Klinisch dood waren.  Samen met een andere arts proberen ze te onderzoeken wat er met de hersenen gebeurt wanneer mensen een BDE hebben.

Susan Blackmore is er van overtuigd dat een BDE word veroorzaakt door de hersenen zelf. Wanneer je tijdens een BDE door een tunnel reist komt dit door cellen in je ogen die te hard werken. De meestal blije emotie komt door een chemische stof die vrijkomt als je in shock raakt en het verlaten van je lichaam is een illusie die mensen hebben. Kortom de BDE is er alleen als de hersenen nog functioneren.

Pam was echt bijna dood. Ze was erg ziek en er was een hele risicovolle operatie nodig om dit te verhelpen. Een uur van tevoren was ze klinisch dood gemaakt. Haar gezicht werd bedekt en toch kon ze alles zien en horen wat er in de operatiekamer gebeurden. Tijdens deze operatie kwam ze in een tunnel en aan het einde van de tunnel kwam ze een bekende tegen. Deze bekende duwde haar weer terug in haar eigen lichaam. De operatie was een succes en ze kon alles na vertellen. Vooral hele specifieke dingen die zij niet kon weten.

Hamarof bestudeerd de microtubilen in de hersenen van de mens. Hij denkt dat deze de kwantum computer zijn voor de hersenen ook wel de “geest”

Mensen veranderen nadat ze een BDE hebben gehad. Ze zijn niet meer hetzelfde als vroeger en zijn meer bewuster van het leven geworden.

Meneer mathijsen had na afloop de vraag gesteld wat wij dachten dat waar was:
A puur intern in de hersenen -> 2 mensen
B de kwatum computers, dus veel uitgebreider -> 15 mensen
C betreden van andere wereld -> 4 mensen

Ben:
“de laatste theorie van de kwantum computers vind ik nogal vaag. Ik snap niet hoe dit kan, want het waarnemen van dingen gebeurt via je ogen. Ik vind dat dit nog beter uitgewerkt moet worden.”

Bert:
“Ik kan me wel in de fysieke ervaring vinden, bijvoorbeeld tussen slaap en wakker maak je ook fysiek dingen mee die niet gebeuren.”

Ikzelf:
“Ik kan me wel vinden in de theorie van Susan blackmore, omdat wanneer je in shock raakt je hersenen ook vreemde dingen gaat doen zoals stofjes maken en overwerken. Ik kan me daar helemaal in vinden.

Lesverslag 16 maart 2011 – Kelly Zwets – V5a

We zijn al 2 lessen bezig met het thema de dood wat bij velen van ons nogal wat emotionele momenten geeft. Deze les van 16 maart was gelukkig wat neutraler. We hebben enkele filmpjes gekeken en daarover onze meningen gevormd.

Het eerste filmpje wat we keken is de ballade van de dood. Een aangrijpende lap tekst kwam over ons heen, en eigenlijk was er maar 1 boodschap in dit filmpje: “De dood komt je halen, de dood raakt je aan, dus de dood moet in levende lijve bestaan.” De mensen in dit filmpje sloten de dood op maar vonden er toen niks meer aan om te leven. Je kon namelijk vanalles, zonder dat je dood ging, en dat begon te vervelen.
http://www.youtube.com/watch?v=db4yJQxMgWs

Margriet en Zappa formuleerden een hele mooie zin die heel het filmpje in een klap samenvatte: Zonder dood is er geen kwaliteit van het leven.
Op het filmpje volgde een hele discussie tussen Joost, Margriet en de leraar. En eigenlijk ging dat niet eens over de boodschap van het filmpje. De stelling was: Als er eeuwig leven is, is er geen voortplanting. We waren het hier allemaal over eens maar de leraar zei dat er dan helemaal geen seks zou zijn. Margriet en Joost waren het hier niet helemaal mee eens:
Joost: Wij zijn niet net als dieren. Dieren doen het niet voor de lust, maar voor de voortplanting. Wij doen het ook voor de lust.
Margriet: Seks is een genotsmiddel net als drank en dat zal niet weggaan, ook als er geen voortplanting bestaat.
De leraar kon het hier niet helemaal in vinden. Als seks namelijk blijft bestaan, blijft er ook voortplanting. En dat kan niet als er eeuwig leven is, dan raakt de wereld overbevolkt.

Het tweede filmpje/liedje wat we gingen kijken/luisteren was “niemand weet hoe laat het is” van Youp van ’t Hek. Dit lied zette 2 belangrijke modellen tegenover elkaar. Namelijk die van Youp zelf: Leef je leven als was het je laatste uur. En het andere model wat er recht tegenover stond: Deze dag is de eerste van de rest van mijn leven. De leraar verwachtte dat wij allemaal volgens het eerste model leefden, maar het tegendeel bleek werkelijkheid.
http://www.youtube.com/watch?v=qrvgasCJfJM

Zappa was voor het 2e model. Als motivatie daarbij zei hij: Als de volgende dag niet komt, dan heb ik gewoon pech. Daar wil ik niet iedere minuut van de dag bij stil staan.
Ook martha-Liza was voor het 2e model. Zij had als motivatie dat als ze iedere dag zou leven alsof het de laatste was, ze dan ook niet naar school zou gaan. Het is namelijk vreselijk om je laatste dag op school te moeten doorbrengen. Daarbij is het ook zo dat als je volgens het andere model leeft, je dan in feite je hele leven verpest omdat je daar ieder moment van de dag bij stil staat.
Joost zette deze meningen nog wat kracht bij: Wij leven voor de toekomst en leven dus allemaal volgens het 2e model. Als we dat namelijk niet deden, zaten we hier nu niet op school.
Madelon zei dat ze eigenlijk volgens beiden leefde. Van het 1e model wordt je namelijk niet echt vrolijk, maar carpe diem (pluk de dag) is toch ook wel heel belangrijk.
Margriet zei ten slotte dat we eigenlijk alleen volgens het 1e model leven op de dagen waarop we ons gelukkig voelen. Dan denk je namelijk aan het einde van de dag: Als mijn leven nu op zou houden zou ik er misschien wel meer vrede mee hebben omdat ik het heel mooi heb afgesloten.

Het derde en laatste filmpje wat we hebben gekeken was het filmpje van Freek de Jonghe, “Leven na de dood”. Eigenlijk wordt hier op een hele vrolijke manier de spot gedreven met een hele hoop dingen. Er wordt gesuggereerd dat het in de hemel alle dagen feest is.
http://www.youtube.com/watch?v=H6uPe7Euzd8

Nadat we dit laatste liedje hadden geluisterd, lazen we een stukje uit het boek op blz. 56 in het tekstboek over een BDE (bijna dood ervaring). Hierop volgde een hele discussie tussen Vincent en de leraar. Vincent suggereerde namelijk dat het niet zo kan zijn dat je een BDE hebt. Dat mensen dat denken verbond Vincent met het idee dat de hersenen een tijdje uit zijn. Hierdoor ontwikkelen mensen een leeg plekje dat ze later op moeten vullen. Sommigen doen dat dan door te denken dat ze een BDE hebben gehad. Maar ze doen dit niet bewust! De leraar vond dit heel vreemd, begreep het ook verkeerd waardoor er een hevige discussie ontstond.
Margriet zag een verbinding tussen het geboren worden en een BDE. Als je een BDE hebt zeggen mensen vaak dat ze het licht zagen aan het eind van de tunnel. Margriet suggereerde dat dit kwam doordat ze vroeger toen ze werden geboren ook door een tunnel heen moesten, en uiteindelijk het licht zagen, en ze dacht dus dat hier misschien wel een verband lag.
Vincent bracht nog wat meer overtuiging mee door te zeggen dat het niet kan dat je bijna dood bent, dat is namelijk net zoiets als bijna zanger zijn; dat gaat ook niet.
Madelon sloot de les af met haar idee hierover: Als mensen bijvoorbeeld geopereerd worden hebben ze een hele tijd hun ogen gesloten. Als je dan ineens je ogen opent komt er ineens heel veel licht op je netvlies gevallen, waardoor je aan het begin niet heel veel ziet. Mensen zien dit dan misschien als een Bijna Dood Ervaring, terwijl er dan helemaal niks aan de hand was.

4 maart 2011 – Marieke Rombouts- V5b

Vorige les waren we begonnen met het beantwoorden van de vragen op bladzijde 49. In deze les gingen we hiermee verder.

Vraag 8
Denk je wel eens aan het feit te moeten sterven?
Veel mensen hebben gekozen voor soms. Blijkbaar denken wij hier niet zo veel over na. Misschien omdat het nog ver weg lijkt, of omdat we er (gemiddeld) niet vaak me geconfronteerd worden.
Philippe antwoordde vaak. “Ik wordt er vaak mee geconfronteerd. Niet tijdens de gewone dagelijkse dingen, maar pas als er iets op mij pad komt wat er mee te maken heeft. Ik denk dat ik hier vaker over na denk dan de meeste mensen. Gelukkig ben ik nog niemand verloren.”

Vraag 9
Welke gevoelens heb jij bij de dood?
Voor veel mensen geeft doodgaan een rustig gevoel. Het is onvermijdelijk. Zoals de meneer het verwoordde: “Dankzij de dood kunnen wij leven.”
John: “Je kunt niet leven als je niet accepteert dat je dood gaat. Je moet de dood accepteren.” Ook zei hij dat er angst voor de dood bestaat. Dit is alleen in speciale gevallen, bij bijvoorbeeld ziektes of wanneer iemand verdrinkt. Hier ben ik het ook mee eens. Ik heb enige angst om dood te gaan, omdat het me eng lijkt er op eens niet meer te zijn.

Vraag 10
Na mijn dood zou ik graag in de herinnering achterblijven door:
De meerderheid van de klas vindt het belangrijk om de persoonlijkheid in “leven” te houden. Daarnaast willen we herinnerd worden aan de dingen waar we goed in waren en aan ons karakter. Ik sluit me bij de mening van de klas aan. Het is mooi om door de goede dingen herinnerd te worden en dat de mensen positief blijven denken over je dood.

Vraag 11
Als je kon kiezen, hoe zou je dan zelf willen sterven?
Bij de keuze “Na een geweldige prestatie”, maakte Ben de opmerking dat je, wanneer je een geweldige prestatie verricht hebt, hiervan juist wilt genieten en niet wilt sterven.
Loulou vertelde dat je bij zelfmoord de dood in eigen handen hebt.
Verder zijn de meningen over deze vraag verdeeld. Veel mensen willen graag plotseling sterven, anderen vinden het mooi hun dood in eigen handen te hebben. Sommige vinden het fijn te sterven met dierbaren om zich heen. Het is lastig hierover na te denken. Ik denk dat ik zelf zou willen sterven met dierbaren om me heen. Dan heb je het gevoel dat je niet alleen bent en dat er mensen zijn die van je houden en die je zullen gaan missen.

Vraag 12
Wat zou je willen na je dood?
Acht mensen vinden dat hun nabestaanden mogen kiezen wat er met hun gebeurd. Drie mensen zouden hun lichaam aan de wetenschap ter beschikking stellen. En een enkeling maakt het niks uit.

Bij deze vraag werden enkele toelichtingen gegeven. Stijn vertelde dat hij toch al dood is. Het maakt hem niks uit. Guus zou graag in de zee gegooid willen worden. Hij is al z’n hele leven betrokken met water. Ben vertelde dat hij zijn lichaam aan de wetenschap zou willen geven. “Ik ben toch al dood. De wetenschap heeft mijn lichaam nodig.” Hij vindt het mooi dat wanneer hij dood is, wat voor anderen kan betekenen. Blue had gekozen voor: in alle stilte. “Ik wil niet dat mensen verdrietig om mijn zijn. Zelf heb ik dit ook meegemaakt.” Blue is erg verdrietig als iemand dood gaat en wil dit een ander niet aan doen. Hierop reageerde Ben. Hij zei dat het juist goed is als mensen rouwen, anders hebben ze er later misschien nog last van. De meneer zei dat Blue anderen wil beschermen voor het leed. Maar je kunt mensen niet dwingen om niet te rouwen.
Alicia laat dit aan haar nabestaanden over. “Ik maak het zelf niet mee. Het beste is om te doen hoe mijn familie het wil. Mijn familie hoeft zich niet aan te passen aan mij. Ik pas mij aan, aan mijn familie.”
Na haar verhaal, vroeg de meneer het volgende. “Mag je een laatste wens hebben?”
Etienne vond dat dit mag. Hij verteld dat als je zelf ideeën over je dood hebt, mag je deze vertellen en als wens hebben. “Je kunt aangeven wat je wilt, maar het is geen verplichting.” Dat wilt zeggen dat de familie weet wat de wens is van de overledene maar kan alsnog voor iets anders kiezen. Bij Mohammed gaat het allemaal op dezelfde manier. Hij heeft geen keuze volgens zijn geloof. Alle moslims laten zich begraven.

Vraag 13
Geloof jij:…
Twaalf mensen uit de klas denken dat er niets is na de dood. Er zijn maar weinig mensen die geloven dat er wel iets is na de dood en dat we bijvoorbeeld terug komen op aarde. Twee mensen denken dat we bij God komen na de dood.

Vraag 14
Heb jij wel eens een bijdrage geleverd aan de invulling van een afscheidsdienst?
Loulou gaf hier het volgende antwoord op. “Bij de afscheidsdienst van mijn oma hebben alle kleinkinderen kaarsen aangestoken.” De meneer vroeg of ze dit fijn vond. Loulou: “Ik had er geen probleem mee gehad als ik het niet gedaan had.” Max vertelde over de afscheidsdienst van zijn oma. Familieleden lazen toen stukjes voor, maar niemand werd emotioneel en niemand moest huilen. Daarna ging ik gitaar spelen en begon iedereen te huilen.

Na het beantwoorden van de vragen gaf de meneer ons een opdracht. We moesten een levensbeschouwelijke vraag stellen over de dood. Daar kwamen de volgende vragen uit:
-  (John) Waarom zijn mensen bang voor de dood?
-  (Silvia) Waarom zou je geen donor willen zijn?
-  (John) Waarom is het belangrijk om afscheid te nemen?
-  (Étienne) Wat is de relatie tussen leven en dood?
-  (Judith) Moet je bewust van je sterfelijkheid leven?
-  (Max) Bestaat er een onsterfelijke ziel?
-  (Srosh) Kunnen we onsterfelijk worden? Zo ja, willen we dit?
-  (Max) Zou je je sterfdatum willen weten?

We starten met een nieuw hoofdstuk. Hoofdstuk 13, relatie tussen leven en dood.
Hierbij maakte Loulou een opmerking: “zonder de dood is het leven saai”. Alicia vulde haar aan: “Zonder de dood is het leven niet compleet”.

We gingen luisteren naar een lied van Youp van ’t hek: Niemand weet hoe laat het is. In dit lied kwamen twee modellen naar voren die elkaar tegen spraken.
Model (+): Leef alsof het je laatste dag is. Ook doet de angst voor de dood, Youp genieten.
Model (-): Vandaag is de eerste dag van de rest van je leven.

Met dit filmpje eindigde we de les.

16 februari 2011 | Luuk Uilenbroek V5a

Deze les begonnen we met het onderwerp de Dood. De meneer maakte in het begin van de les meteen duidelijk dat dit voor sommige mensen misschien een moeilijk onderwerp kon zijn. Als dit onderwerp te emotioneel voor je is mag je de opdrachten zelfstandig maken, je hoeft dan niet in de les te zitten.
Iedereen kreeg een stukje tekst van hoofdstuk 11. Je moest bij je stukje een aantal stellingen verzinnen over het dominant perspectief ten aanzien van het kwaad. De volgende stellingen zijn door de klas gegeven:

A (blz. 46/47)

-  Sterven en leed worden uitgebannen
-  Er heerst schaamte voor rouw
-  Er rust een taboe op het spreken over je eigen dood
-  Pornografie van de dood
Mensen praten alleen maar over de dood als deze sensationeel is, zoals bijvoorbeeld een zwaar ongeluk. De alledaagse dood (zoals bijv. overlijden aan kanker) wordt weggestopt, daar durven we niet over te praten. Dit is hetzelfde bij pornografie: het is een uitvergroting van de werkelijkheid, door pornografie vergeet men de werkelijke liefde. Dit is ook het geval bij de dood. Bepaalde aspecten van de dood worden weggestopt, net zoals de echte liefde in de pornografie.

B (blz. 47)
-  Mensen hebben moeite met afscheid nemen, daarom doen ze het zo kort mogelijk
-  De “afwerking” van de dood moet zo efficiënt mogelijk
-  De dood is niet belangrijk, daarom is de uitvaart zo kort mogelijk
-  Uitvaart is een industrie geworden
-  Sommige uitvaarten zijn nog korter dan 17 minuten
-  Een korte uitvaart kan de wens zijn van de overledene
-  Bij een korte uitvaart benadruk je het leven in plaats van de dood
C (blz.47)
-  Mensen die rouwen willen dit niet alleen doen
-  Nabestaanden hebben langer verdriet dan dat de omgeving denkt
D1 (blz.47)
-  Aandachtscurve voor nabestaande is kort, mensen zijn je al snel vergeten
(mensen hebben de ervaring dat ze in een leeg huis terechtkomen)
-  Verdriet wordt niet door de gemeenschap gedragen. De dood is iets individueels geworden
D2
-  Eigen initiatief wordt overgelaten aan een begrafenisondernemer. Later krijgen veel mensen hier spijt van, de uitvaart was achteraf gezien niet persoonlijk genoeg
D3
-  Op een eigen manier afscheid nemen levert een positief gevoel op. Verkeerd afscheid nemen levert een negatief gevoel op gedurende een lange tijd

Vincent was het voor het grootste gedeelte wel eens met dit dominant perspectief. Toch vind hij dat er voldoende mogelijkheden zijn om persoonlijke elementen te verwerken in de uitvaart. Tegenwoordig is een uitvaart volgens hem persoonlijker, omdat er meestal alleen vrienden en familie aanwezig is. Vroeger was het zo dat het hele dorp op de uitvaart aanwezig was, omdat het dorpsgevoel in die tijd veel groter was dan tegenwoordig. Ook is hij van mening dat de houding ten aanzien van de dood is veranderd. Vroeger hadden meer mensen het idee dat ze naar de hemel zouden gaan als ze zouden sterven, terwijl tegenwoordig veel mensen denken dat er na de dood niets meer is. Mensen zijn dus bang voor de dood omdat ze vrezen dat er daarna niets meer is.

De meneer vindt dat de media de laatste tijd veel aandacht besteden aan de dood. Dit komt door de “emotiecultuur”. Alles in de media is emotie en heeft met gevoelens te maken. Door deze aandacht voor de dood kunnen mensen hun emoties over de dood beter verwerken. Het gemeenschapsgevoel is volgens hem veranderd naar individualistische rouw.

Toen de meneer een voorbeeld gaf over een speldje waarmee je vroeger kon aangeven dat je weduwe was, waren hier verschillende meningen over. Zappa vond zo´n speldje niet nodig, hij zou het niet fijn vinden dat mensen steeds naar hem toe zouden komen om te vragen hoe het met hem gaat na het verlies van zijn geliefde. De meneer was het hier niet mee eens, volgens hem was het juist een goede manier om over je verlies te praten. Door het speldje leg je het initiatief om erover te praten bij de ander, wat makkelijker is voor de weduwe.

Lesverslag 09-12-’10 – H5B– Laura da Silva Galinho Anastacio

De dood

Bijna dood ervaring (BDE)

Documentaire over bijna dood ervaringen ? De wetenschappelijke kijk op bijna dood ervaringen.
Mensen met een BDE hebben dit aangegeven bij artsen. De onderzoekers hiervan zeggen dat het zou kunnen. Je geest leeft dan door als je hersenen het niet meer doen. Deze onderzoekers hebben mensen klinisch onderzocht. Deze mensen zijn dan dus eigenlijk klinisch dood. Klinisch dood wil zeggen dat ze geen harstalg hebben, dat de hersenen niet meer werken en dat de pupillen groot zijn.  Mensen die een hartstilstand hebben (gehad), kunnen ze het beste onderzoeken
Sinds de jaren ’70 is het bekend dat een BDE bestaat. Sindsdien kwamen er al verhalen van mensen wat ze hadden meegemaakt tijdens bijvoorbeeld operaties. Er is hiervan ook een boek gepubliceerd in de jaren ’70.

Bruse Greyson is een van deze artsen die het onderzoekt. En hij had het zelf al wel eens gehoord van een patiënt, maar naar mate andere artsen ook steeds vaker hiermee kwamen. Zijn ze het toch goed gaan onderzoeken. De mensen die een BDE omschrijven hebben meestal 5 kenmerken die overeenkomen:
-  Sneller en harder nadenken
-  Emotionele veranderingen
-  Een ‘paranormale’ aspect
-  Een visie van de toekomst
-  Ze voelen zich ergens anders, bij andere overleden personen. (bijv. moeders, vaders, ooms, tantes etc.) ? persoon voelt zich alsof hij/zij dood is.

Ervaringen:
•  Heather Sloon: Deze vrouw lag in het ziekenhuis, in een bed. Maar opeens zag ze zichzelf liggen, haar ‘geest’ of ‘iets’ stond naast haar bed. En keek naar Heather die nog steeds in het bed lag. Alsof zij opeens de verpleegster was, die alles moest controleren. Ze voelde zichzelf meegetrokken worden naar een licht gat. Daarna omschreef ze het als: pure liefde, pure vrede.
Ze voelde en zag allerlei gebeurtenissen van haar leven voorbij komen. Ze begon te beseffen dat ze misschien voorgoed daar zou zitten en niet meer terug kon gaan. Ze zei dat ze terug moest omdat ze voor haar dochtertje van 18 maanden moest zorgen. Toen ging ze terug en voelde een soort van klap. Toen ze daarna keek lag ze weer in haar eigen lichaam, op het bed en waren 2 verpleegsters bezig met alles te controleren.
•  Er was ook een man in de documentaire te zien. Hij heeft in coma gelegen maar blijkbaar heeft hij alles van buitenaf gezien. Hij heeft dingen kunnen vertellen tegen de artsen wat onmogelijk geweest zou zijn dat hij dit had gezien. Hij kon vertellen welke man zijn kunstgebit uit had gedaan en deze op een bepaalde plek in een kastje heeft gezet. Ook deze plek kon hij precies aanwijzen. Deze man heeft dus ook een BDE gehad.
•  Pam: deze vrouw kwam ook in de documentaire voor. Terwijl ze aan apparatuur vast lag kreeg zij een BDE. Ze had namelijk een gezwel op haar hersenen maar op een heel moeilijk te bereiken plek. Namelijk aan de onderkant van je hersenen. Het zou dus een moeilijke operatie worden. Pam had nog 1 kans om te overleven ze moest naar Phoenix toe. Waar ze door een neurochirurg behandeld zou worden. Pam was tijdens de operatie dus klinisch dood. Haar ogen waren dichtgeplakt. En daarna pas reden ze naar de operatiekamer.
Terwijl Pam klinisch dood was heeft ze toch geluiden gehoord. Ze hoorde een soort boor geluid (van het boortje waarmee ze haar schedel open zouden snijden). Ze voelde daarna ook iets kriebelen op haar hoofd. Ze stond daarna buiten haar lichaam en zag alles vanaf boven. Ze werd naar een wit licht toegetrokken. En boven kwam ze in aanraking met haar oom. Ze had gesprekken van de artsen gehoord, die je nooit kan horen als je klinisch dood bent, ze kon bepaalde operatie ‘gereedschappen’ omschrijven terwijl ze deze nooit heeft gezien. Want deze gereedschappen worden pas uit de verpakkingen gehaald als de persoon echt ‘klinisch dood’ is en de operatie gaat beginnen.
Achteraf bleek Pam alles te kunnen vertellen aan de artsen. De gesprekken die ze heeft gehoord (er was een complicatie met haar aderen van haar been) en dat kon ze gewoon vertellen aan de artsen. Dat er dus niet vanuit haar linkerbeen maar uit haar rechterbeen de aderen zijn gepakt. Want in het linkbeen waren deze aderen te klein. De gereedschappen kon ze ook allemaal beschrijven. Het boortje bijvoorbeeld.
De artsen vinden het heel raar en stonden verteld, het is een soort ‘buiten zintuigende waarneming’

Een andere arts zegt dat als je nog steeds dingen kunt verbeelden en herinneren wilt dat zeggen dat je hersenen nog steeds actief zijn. En dat het daarom gewoon met de werking van je hersenen te maken heeft (het verbeelden).  Ze verklaart het met het stofwisselingsproces. Waarbij heel veel informatie uit je hersenen sijpelt. Andere dokters kunnen hier geen verklaring voor geven, ze vinden het allemaal heel raar. Zij zien het als: ‘Je geest leeft door als je hersenen niet meer actief zijn’

De dood

De meneer begon deze les met het uitleggen van het doel van het lesverslag en waar het moet worden geplaatst. Toen uiteindelijk iedereen het een beetje doorhad werd opdracht 14 op bladzijde 37 besproken.
Het onderwerp van de komende lessen is de dood. Een gevoelig onderwerp voor sommigen en een raadsel voor iedereen. Het begon deze les met de verhalen van de meneer. De ervaringen die hij gehad heeft met de dood en op wat voor manier hij daarmee omging. Hij is van mening dat de plaats van de dood bij het leven is, het is onontkoombaar. De dood moet niet zo als een taboe worden gezien, het hoor er nou eenmaal bij.
Als we geboren worden is het een groot feest en de dood proberen we juist zo lang mogelijk uit te stellen. En op een of andere manier is kinderen krijgen een beetje egoïstisch, mensen willen iets nalaten op deze wereld. En als je het op een heel filosofische manier bekijkt dan leven we omdat we weten dat we dood gaan. Dat wil zeggen dat als we niet zouden weten dat we dood gaan of als we niet dood zouden gaan dan zouden we ook niet zo’n moeite doen om te leven en zouden we niet alles zo haasten.
Iedereen denkt wel eens na over de dood en dat is goed, je denkt elke dag ook na over het leven dus waarom zou je de dood moeten afsluiten. Zolang je er maar niet te veel over na denkt.
Na deze diepzinnige gedachten over de dood ging het ineens over uitvaartverzorging. Alle keuze die er is als het om begrafenissen of crematies gaat tegenwoordig is enorm.
De uitvaartverzorging is puur business. Letterlijk de een zijn dood is de ander zijn brood dus.
De meneer vertelt een opmerkelijk verhaal van een vriend die zijn eigen kist gemaakt had en alles voor zijn eigen begrafenis zelf geregeld heeft. De meneer zou nog wel een paar lessen kunnen besteden aan zijn verhalen over ervaringen met de dood.
Dan krijgen we 2 stromingen, of nou ja iets in die richting. Het nietsisme en het ietsisme.
Het nietsisme is het nu, er is maar één leven, je moet er alles uithalen wat er in zit, er is verder niks na de dood. Het nietsisme kijkt naar de wetenschap.
Het ietsisme is voor mensen die niet gelovig zijn maar die wel denken dat er iets is. Het ietsisme is ontstaan doordat het geloof is afgezwakt.
De meneer omschrijft het mooi door te zeggen dat de dood misschien wel de angst van het leven is, maar ook de motor van het leven. Geloven maakt het omgaan met de dood makkelijker, als je denkt of misschien wel weet dat er iets is dan ben je minder bang om erheen te gaan. De dood en angst zijn met elkaar verbonden.
Geloven is net als verliefdheid, je geeft je over aan iets of iemand. Op een of andere manier is geloof ook de ellende van alles, vooral als je ziet wat voor conflicten op de wereld ontstaan tussen verschillende groepen met een ander geloof. Het geloof is langzaam weggevallen en daardoor komt er ruimte voor angst bij mensen.

We hebben in de klas even gepeild hoe de verhoudingen liggen qua geloof.
En ar was een duidelijk overwicht naar de kant van het ietsisme, 3 mensen gingen voor het nietsisme en slechts 1 voor het geloof.
In het begin zouden we opdracht 14 op bladzijde 37 bespreken daar zijn we nu pas aan toe gekomen. We hebben een aantal vragen besproken.
Ben je wel eens aanwezig geweest bij het overlijden van een persoon?
Esra:  Het is wel een heel aparte ervaring maar ik vind dat afscheid nemen wel heel belangrijk is. 
Joost: Ik heb het wel eens meegemaakt. Dan ligt er iemand half dood te gaan en dan moet ik dat gaan zien. Ik weet niet hoe ik daarmee om moet gaan.

Gijs Streefkerk H5b

We hadden de vorige les als huiswerk meegekregen om een test op de volgende site te maken; http://xs.motivaction.nl/s.r4a?i=A417 . Als je de vragen van de test had beantwoord door aan te geven hoe belangrijk/onbelangrijk je iets vond, kreeg je op het einde een uitkomst naar je mail gestuurd en die moesten we met ons meebrengen.

Eenmaal in les moesten we in groepjes bij elkaar gaan zitten, iedereen met het zelfde waardeprofiel moest een groepje vormen. Opvallend was dat het merendeel het waardeprofiel ‘de extraverte statuszoeker’ had, zeven leerlingen geloof ik. We hadden twee leerlingen met het waardeprofiel ‘de eigenzinnige idealisten’ en vier leerlingen hadden het waardeprofiel ‘de sociale aanpassers’.
En daar hoorde ik bij, samen met Muchahid, Nicole en Madelon. Nadat we in groepjes waren gaan zitten, moesten we opdrachten acht en negen gaan maken.
Opdracht 8;
We moesten allereerst 10 waarden ordenen in een top tien ieder voor zich en vervolgens moesten gezamenlijk een top tien samenstellen.

Mijn eigen top tien;
1.  Dat je ouders trots op je kunnen zijn.
2.  Goed presteren op school.
3.  Veel voor je levensovertuiging overhebben.
4.  Jezelf leren kennen.
5.  Veel vrienden hebben.
6.  Er leuk uitzien.
7.  De liefde van een speciaal iemand.
8.  De wereld ontdekken.
9.  Met rust worden gelaten
10.  Met geld veel kunnen doen.

Toen iedereen hiermee klaar was, moesten we dus gezamenlijk een top tien maken. Madelon en ik hadden dezelfde nummer 1 en 2. Nicole kwam ons halverwege wat meer tegemoet, maar Muchahid bleek een hele verschillende top tien te hebben. Zijn top tien was zeg maar tegenovergesteld aan die van ons. Maar dit kwam omdat Muchahid net iets anders te werk was gegaan, zijn top tien liep van minst belangrijk naar meest belangrijk en die van mij, Madelon en Nicole natuurlijk net andersom. Toen we hier achter waren gekomen, hebben we een nieuwe top tien gemaakt en die kwam er als volgt uit te zien.

Gezamelijke top tien;
1.  Dat je ouders trots op je kunnen zijn.
2.  Jezelf leren kennen.
3.  Goed presteren op school.
4.  De liefde van een speciaal iemand.
5.  Veel voor je levensovertuiging overhebben.
6.  Veel vrienden hebben.
7.  Met rust gelaten worden.
8.  Er leuk uitzien.
9.  De wereld ontdekken.
10.  Met geld veel kunnen doen.
Op zich komt mijn top tien wel overeen aan de gezamenlijke, zo staan het trots-gedoe en school-gedoe nog vrij hoog. Wat wel typisch was, was dat ik en Muchahid punt g (veel voor je levensovertuiging over hebben) vrij hoog hadden staan: logisch want we zijn beiden gelovig. Nicole en Madelon daarentegen hadden die vrij laag staan. Uiteindelijk hebben we die maar in het midden geplaatst, maar dat geeft wel aan dat ondanks wel hetzelfde waardeprofiel hadden we alsnog veel van elkaar verschillen.

Vervolgens hebben we de omschrijving van onze testuitslagen nog eens kritisch bekeken, en we waren het met sommige dingen niet eens maar anderen dingen kwamen weer wel met ons overeen. Sommige dingen waren een beetje krom geformuleerd, maar dat hebben we aangegeven op de uitslag zelf.

Daarna moesten we nadenken over de hoe onze ideale wereld er uit zou moeten komen te zien. En we dachten aan de volgende dingen;
?  Vrede, iedereen leeft in harmonie met/naast elkaar.
?  Rechtvaardigheid.
?  Gelijkheid, geen verschillen tussen arm en rijk.
?  Vrijheid, men heeft het recht zich te kunnen uiten in wat hzij wilt.
?  Geen verspilling, zoals bijvoorbeeld het kappen van bossen of uitputten van bronnen.
?  Eerlijkheid, geen leugens.
?  Trouw en vertrouwen.
?  Veiligheid.
?  Liefde voor wat je lief hebt.

Opdracht 9;
A.  Welk profiel past het minste bij jou?
  De extraverte statuszoekers passen het minste bij ons groepje vonden we. Dat ze op   zoek zijn naar status vonden we een beetje raar, en dat ze zich uiten door alleen   merkkleding te dragen. Zeg maar van, ik draag merkkleding dus ik hoor erbij en zo   heb ik mijn status weten te krijgen..

B.  Wat is een typisch eigenschap van jezelf?
  Behulpzaam. We komen voor elkaar op indien dat nodig is en dragen graag overal,    waar we dat nodig vinden, een steentje aan bij.

C.  Lijken jullie op elkaar?
  Ja, in zekere zin zijn er veel overeenkomsten tussen ons te vinden maar we verschillen   ook qua levensovertuiging bijvoorbeeld. Maat we begrepen elkaar wel bij het   bedenken van een ideale wereld ook al dachten we niet helemaal het zelfde over   bepaalde dingen.

Mark Tempelaar, H5b

Het lesverslag is kort omdat de les deze keer maar 45 minuten duurde + dat ik pas halverwege de les wist dat ik het lesverslag moest maken.

Het begin van de les is er vooral een discussie gevoerd.

En op het bord is het volgende schema gemaakt:

                        - Zo lang mogelijk uitstellen
                        - Even bij stilstaan dan snel weer verdergaan
                        - Niet teveel over praten
Het Dominante Perspectief     - Standaard ritueel
(dood)                  - taboe
                          - dood is eng
                        - Mooie diversiteit   : alles kan
                                      : nu
                                      : heel persoonlijk
                                      : vooral jongeren
                                      : as uistrooien op de boot

Balsem, en begraven binnen 2 dagen. Dit is voor de ontbinding. De meneer vergelijkt de mens met een biefstuk. De Islam doet het ook binnen 2 dagen. Maar tegenwoordig zijn er technisch veel meer mogelijkheden.

Voor de volgende les moeten we vraag 1 t/m 15 beantwoorden voor de enquête. Die les gaan we dat dan bespreken. De enquête staat op bladzijde 37 en 38.

Lesverslag door Danilo de Jong V5a

26-11-2010

De les begint met het afkijken van de documentaire ‘Truth about violence’ waar we de vorige les naar aan het kijken waren. Het ging over een experiment waarbij de deelnemers denken dat ze meedoen aan een geheugentest, maar het is eigenlijk een onderzoek naar agressie. Op het moment dat er een verkeerd antwoord word gegeven, word een stroomschok toegekend.
Na afloop van de documentaire gaf de meneer even kort wat uitleg over de afrondende opdracht over kwaad en de deadline hiervan op itslearning. Daarna kwamen we weer terug op de documentaire. De meneer vroeg ons naar reacties na een korte uitleg en aantekening op het bord. De stelling was: ‘Mag je geweld en kwaad verwisselen?’ Magriet zei dat het in het ene geval wel mag, maar bij de Tinku niet omdat zij ervan genieten. Pleuni gaat hierin mee. Volgens haar hangt het af van de samenleving.
De meneer vind het een pittige stelling dat geweld lekker is. Hij vraagt de klas wat wij van de elementen vinden dat het in ieder van ons zit en dat het leuk is. Luuk is het er mee eens dat het in ieder van ons zit. Dat veel mensen onder bepaalde omstandigheden het zouden doen. Als je maar diep genoeg zoekt, komt het wel naar boven. Ik ben het hier zelf ook wel mee eens. Er werden nog een aantal vragen aan Luuk gesteld: ‘Dopamine, lekker?’ Waar Luuk op antwoorde: ‘Je tegenstander is je tegenstander, dus het is fijn als hij neergaat. ‘Slijt met de evolutie de agressie weg?’
Luuk denkt dat dat niet zo is, volgens hem gaat dat niet zo snel.
De volgende vraag aan de klas was: ‘Is het genot aannemelijk?’
Nicole antwoordde hierop dat het haar raar lijkt om te genieten bij pijn van anderen. Daarna werd er aan de klas gevraagd wie er geen moeite mee had. Luuk, Margriet en ik hadden hier geen moeite mee. Volgens Luuk denk je niet aan de pijn als je echt agressief bent en volgens Margriet vecht je met iemand om een reden. Die mensen hebben je kwaad aan gedaan. Ik deelde deze mening maar ik kreeg geen beurt.
Hieruit volgde de volgende stelling: ‘Als je reageert heeft het niet met genot te maken, maar met wreken?’ Margriet antwoordde hierop dat wreken misschien ook wel een vorm van genot is. Het is misschien wel menselijke drang die woorden en daden en het vechten natuurlijk.
‘Driejarigen zijn remmingloze wezens. Heeft het met opvoeding te maken?’ Volgens Joost niet. Hij heeft een vriend die vroeger toen hij klein was klappen kreeg en nu heel rustig is. Margriet zegt hierop dat hij juist daarom rustig is, omdat hij weet wat voor pijn het iemand aandoet.
‘Na een ongeluk is de cortex van een man beschadigd en daarna schiet hij zijn vrouw en kinderen dood..’ Kelly zegt dat de basispersoonlijkheid al vast ligt bij de geboorte, maar je ontwikkelt dit door je omgeving. Ze denkt dat het kan veranderen, maar niet bij iedereen. ‘Waarom de één wel en de ander niet?’ Volgens Kelly zal de één er van leren en de ander niet. Sommigen passen zich aan en sommigen niet. Yasmine is het met Kelly eens. ‘Het zit in ons, je kunt zelf zien wat je er mee doet. Je kunt zelf bepalen wat je beïnvloed. Je kunt zelf kiezen of je erin mee gaat.
‘Had die man zijn vrouw en kinderen ook in leven kunnen laten? Is daar werkelijk invloed op uit te oefenen?’ Zappa zegt: ‘Dat over basispersoonlijkheid is hij het mee eens. Dat over de cortex of ‘kwab’ ook. Hij vraagt zichzelf af: Is die kwab dan beschadigd of zit het in de aard van het beestje?’
De meneer zegt dat hij in klas 6 bijna iemands tepel heeft afgebeten van agressie. Vincent zegt dat bij slaapgebrek hetzelfde gebeurt als bij kwab beschadiging. Slaap is volgens hem nodig voor een gezonde hersenfunctie.
De meneer zegt dat het meest beangstigende is dat normale mensen een ander probleemloos pijn doen. Mensen zijn onder grote dwang in staat gekke dingen te doen.
Daarna vroeg hij ons een eigen theorie te geven van waar kwaad vandaan komt..?
Anouk reageerde hierop: ‘Het is bij iedereen aanwezig, omstandigheden brengen het naar buiten. Dat leidt tot geweld en dergelijke.
‘Zijn wij allemaal tikkende tijdbommen?’
Anouk: ‘Ja, misschien wel’. Martha-Liza is het eens met Anouk.
‘Zijn er niet gewoon lieve vredige goede mensen?’
Martha-Liza zegt: ‘Vast wel, maar meer mensen bezwijken onder de druk.’
Hierna volgde een discussie tussen de meneer en Margriet tot de bel ging. Dit was verder niet echt belangrijk.

Einde les.

Max Ferket

26-11-10

Documentaire

Deze les hebben we de documentaire afgekeken. Eerst was er een stuk over Emanuelson Jal die vroeger een kindsoldaat was. Hij geeft aan dat dit zijn hele leven beinvloed.
Hij vermoordde mensen, omdat hij volgens hem was gebrainwashed door zijn leiders. Als ze eenmaal veel druk bij kinderen zetten dan zijn die bereid mensen te vermoorden. Ook is het volgens hem heel belangrijk dat ze hem een idee gaven. Hij werd een fundamentalist. Alleen zijn eigen leer is waar. Daardoor wordt het makkelijker te vermoorden. Want jij bent de gene die het “goede” doet.
In het volgende deel ging het over het Milgram experiment. Een experiment waar wordt gekeken of mensen bereid zijn andere mensen te pijnigen als er druk van een wetenschappelijk onderzoek achter staat. Negen op de tien ging door tot het maximale voltage. Erg schokkend vond ik zelf.
Een man die niet door ging gaf als reden dat het hem deed denken aan het Duitse regime in de tweede wereldoorlog. Hier had hij helemaal gelijk in. Betekent dit dat als er weer een soortgelijk iemand als Adolf Hitler aan de macht komt, er weer een vergelijkbare situatie kan ontstaan. Mensen volgen blijkbaar zonder er over na te denken de wil van iemand van een hogere rang op. Deze vorm van gehoorzaamheid is al voldoende om iemand een schok van 450 volt te geven.
Na dit onderwerp kwam de presentator van de documentaire tot de conclusie dat geweld in iedereen zit.

Mani en Pelagius

Mani gaat er van uit dat er twee rijken bestaan die voortdurend met elkaar in gevecht zijn. Dat het kwaad bestaat en dat iedereen er vanaf zijn geboorte mee besmet is en er niet vanaf kan komen. Of hij moet de genade van een hogere macht krijgen. Bijvoorbeeld een god.
Pelagius gaat er van uit dat het kwaad een bijproduct is van onze schepping. Dat het oplosbaar is en dat de mens goed van nature. Wij kunnen met onze eigen kracht het kwaad verslaan.
Als je het goed bekijkt zie je dat er grote tegenstellingen zijn. Bij Mani is het kwaad er altijd al geweest terwijl het bij Pelagius juist een bijproduct is. Het is daar dus ontstaan. Ook dat de mens volgens Mani is besmet met het kwaad is en dat volgens Pelagius de mens goed van nature is, is een hele grote tegenstelling. Pelagius gelooft dat wij zelf het kwaad kunnen oplossen en Mani denkt juist weer dat we een grotere macht dan onszelf nodig hebben.
Ik vind zelf dat Mani nogal pessimistisch is. Zelf hou ik niet van die manier van denken, maar ik sluit me zeker niet aan bij de meer optimistische Pelagius.
Ik geloof er niet in dat de mens van nature goed is. Bij een baby is dan wel geen kwaad aanwezig, maar ook geen goed. Dat ligt er maar aan in wat voor milieu dat kind terecht komt. Kwaad ontstaat door externe factoren.

Vrijdag 19 november 2010 – Pleuni Jacobs

In deze les hebben we naar een documentaire gekeken “Truth about violence” daarin werd ondezocht wat de gewone mens drijft tot extreem geweld.
Agressie is universeel, komt in alle naties voor, maar is dat aangeleerd of instinctief?

In Bolivia, het gebied van de Andes wordt geweld aangemoedigd als manier om vrede te bewaren. Een beetje raar dus. Daar hebben ze de Tinku, wat staat voor ontmoeten. Op die dag komen er mensen uit andere steden samen en kijken ze naar elkaar. Als er dan eentje zegt “yo voy con vos” moet de ander met diegene vechten. De tegenstander moet hierbij wel dezelde leeftijd en lichaamsbouw hebben. Klinkt best eerlijk, hoewel boksbeugels en kettingen zijn toegestaan. Volgens deze Bolivianen is het laf als je door verwondingen van deze dag naar het ziekenhuis gaat. De tinku is om spanningen weg te werken, spanningen over landgebied, oogst, familie ruzies, etc.
Als iemand op deze dag doodgaat in een gevecht wordt het een goed jaar.
Als het gebruiken van geweld op deze manier wordt aangemoedigd, zullen mensen en vooral kinderen zich zo blijven gedragen. Daar wordt het als normaal gezien. Dan heb je er dus ook plezier aan.

In onze samenleving wordt geweld onderdrukt. Evolutionair gezien is geweld echter nodig om te overleven. Wanneer we vechten activeren we het genotscentrum in de hersenen. Dopamine komt vrij. Sommige mensen raken hieraan verslaafd, dus ook aan het geweld.
In onze samenleving belet iets de mens om geweld te gebruiken, maar wat is dat dan, als het toch zo goed voelt?

In de documentaire zagen we kleuters. Een ervan kreeg een step, de anderen wilden natuurlijk ook mee spelen en de kleuters gingen meteen op de vuist. Volgens een wetenschapper komt dit omdat, tot je 3 jaar bent, impulsen overheersen in je hersenen. De prefrontale cortex in de hersenen ontwikkeld zich daarna verder om impulsen te controleren, door bijvoorbeeld het delen van de step verandert de structuur van de hersenen van de kleuters, de prefrontale cortex wordt zo meer actief.
Tieners hebben minder geweldsuitbarstingen dan kleuters, hun prefrontale cortex heeft zich dus al wel ver ontwikkeld.

Helaas bleek ook dat de prefrontale cortex erg kwetsbaar is, als je letsel oploopt kun je je impulsen minder beheersen, sommige mensen worden dus agressiever na een ongeluk waarbij de cortex beschadigd wordt.
Zo was er een verhaal over een man die na een ongeluk zijn hele gezin dood schoot, hij had nooit eerder geweld gepleegd.
Onze beheersing is erg fragiel, drugs, alcoholmisbruik, verouderingen en slaapgebrek veranderen deze namelijk. Als de cortex beschadigd is, kan de ‘binnenpersoon’ naar buiten komen.
Michael, de maker van de documentaire wil graag weten wat voor binnenpersoon hij dan heeft. Hij neemt een test en daaruit blijkt dat hij agressiviteit in zich heeft.

Na de computer test word hij opgesloten in een huis met 2 robo-babies. Ze huilen erg vaak waardoor hij te weinig slaapt. Na een tijdje begint hij paranoia te worden, hij denkt dat de baby’s geprogrammeerd zijn om meer te huilen, wat helemaal niet zo is.

Daarna ging Michael onderzoeken hoe mensen ertoe komen mensen te vermoorden. Emmanuel Jal, een kindsoldaat uit Soedan verteld dat hij een trauma opliep omdat hij niet wist hoe zijn moeder stierf. Hij wilde de dader laten boeten. Hij kwam terecht bij een leger tegen moslims, waar hij werd gehersenspoeld. Hij heeft gevangenen gemarteld, hij sneed bijvoorbeeld hun geslachtsdeel af en stopte die in hun mond. “Je doet het voor het volk” is zijn uitspraak. Hij denkt dus dat je druk nodig hebt om een vreedzaam mens te laten moorden, ze een ideologie bijbrengen en daarmee hersenspoelen. Een trauma kan ook.

Daarna zag Michael hoe een experiment verliep. De deelnemers denken dat ze meedoen aan een geheugentest, maar het is eigenlijk een onderzoek naar gehoorzaamheid aan het gezag. De ‘leerling’, een acteur, krijgt rijtjes woorden te horen en moet die later tijdens een test herhalen. Als hij ze niet goed heeft moet de leraar hem een elektrische schok toedienen, hoe verder in de test ze komen, hoe hoger het voltage. De acteur krijgt niet echt stroom toegediend, maar tijdens het experiment gingen 9 van de 10 gewoon door met de schokken toe te dienen. En dat allemaal voor de wetenschap. Erg hoe dat mensen kan veranderen.
Natuurlijk hoopten wij allemaal dat wij meteen zouden hebben gezegd “nee, ik ga geen schokken toedienen”. Maar het is altijd anders als het er eenmaal op aan komt.

05-11-2010 Alicia Damen V5b
In het begin van de les worden we aangesproken dat 13 mensen de opdracht van het kwaad nog niet hebben ingeleverd. Of deze ingeleverd kan worden!

Daarna vervolgen we de les met de teksten uit het boek. We beginnen met tekst 3.2 op bladzijde 9, 10 en 11.
De tekst heet ‘God en duivel in ‘Het evangelie volgens Jezus Christus’’ en is geschreven door José Saramago, de Portugese Nobelprijswinnaar literatuur van 1998.
Saramago is het niet eens met het verhaal van god. God zou slecht zijn en de duivel niet. Bert vind dat de schrijver gelijk heeft. De vraag die echter bij hem op komt is ; ‘Hoe kun je god met het kwaad rijmen?’. Astrid, die ook deze tekst heeft behandeld zit met de vraag; ‘Heeft het goede het kwaad nodig om te bestaan?’ God weigert als het ware om de duivel naar de hemel te halen omdat het kwaad moet blijven bestaan aan de andere klant van het goede. Ik ben het wel met Astrid eens. De stelling van Mr. Mathijssen die hierop volgende was : ‘het kwaad is nergens goed voor’. Waarop Paula vervolgens weer een stelling zetten : ‘Het kwaad is er om verschil aan te tonen met het goede.’ In eerste instantie zou je het eens zijn met Mr. Mathijssen want het kwaad hoort toch niet ergens voor nodig te zijn? Maar als je dan verder na denkt kom je toch op de stelling van Paula en denk ik dat het kwaad wel degelijk ergens voor nodig is, en wel om het verschil te kunnen laten zien tussen het kwaad en het goede. Srosh komt met het voorbeeld van een kanibaal op een eiland. Voor de kanibaal is het goed om mensen op te eten omdat hij zo in leven blijft. Hij weet niet beter en denkt dat dit dus gewoon het goede is. Maar wij weten dat het wel kwaad is en kunnen dat aantonen omdat wij ook weten wat het goede is. De kanibaal weet niet wat het goede is en dus heeft het goede het kwaad nodig!
Als er geen kwaad is ga je het laagste goed weer als kwaad zien en zo stop het nooit. ‘Het zit in het aard van het beestje om altijd beter te willen.’ Als je iemand een briefje van 5 euro en een briefje van 10 euro voorhoud zou waarschijnlijk iedereen het briefje van 10 euro pakken. Dit is omdat je denkt dat 5 euro slechter is dan 10 euro. Terwijl allebei het geld goed is ga je toch een van de twee als kwaad zien. Zo word het laagste goed weer kwaad.  ( Zie schema hier naast.)
Waarop Mr. Mathijssen na een lange discussie tussen hem en de klas uiteindelijk zegt: ‘Heel knap, jullie hebben mijn werkdimensie bijna om zeep geholpen!’

De volgende tekst heet ‘Zelfportret met litteken’ geschreven door Roman Frister. Dit staat op bladzijde 12, 13, 14 en 15. Het gaat over de autobiografie van Frister. Hij heeft in een concentratiekamp gezeten waar zijn moeder voor zijn ogen is neergeschoten.
Mohammed heeft deze tekst behandeld en de vraag die bij hem opkwam was:’Mag het eigen belang het leven kosten van een ander?’ Ofwel, mag ik een survivalmoord gebruiken om te overleven? Frister heeft een survivalmoord gepleegd om te overleven, maar als iedereen die survivalmoord zou gebruiken was Frister al overleden voordat hij de survivalmoord had kunnen gebruiken!  Bij deze vraag was de klas het niet zo met elkaar eens net als bij de vorige vraag. Zo zei Stijn bijvoorbeeld: ‘Hij is fout geweest, maar ik begrijp hem wel. Hij heeft zich niet constant aan het moraal gehouden.’En andere vonden bijvoorbeeld weer dat je gewoon nooit mag doden op welke manier dan ook omdat het altijd kwaad is. Je hebt niet het recht om iemands leven af te nemen. Verder lag het er ook nog aan of je wist wie je het aan zou doen. Zoals bij Frister is gebeurd weet hij niet wie hij heeft vermoord. Het is gewoon een willekeurig iemand geweest. Als heel de slaapzaal vol had gelegen met familie en vrienden/bekenden zou voor hem de stap veel moeilijker geweest zijn. Dan had hij geweten wie hij had vermoord en had hij waarschijnlijk het petje niet afgepakt!

Donderdag 4 november 2010 – H5b – Pirabakini Thambiayah

Kwaad
Tijdens de les, was het de bedoeling dat iedere leerling een tekst voorbereid zou hebben (dus, opdracht 5 van bladzijde 6 toegepast zou hebben op één van de teksten die de leerling toegewezen kreeg), maar niet alle leerlingen hadden dat gedaan…

De eerste tekst (3.2. God en duivel in ‘Het evangelie volgens Jezus Christus’ door José Saramago (Portugese Nobelprijswinnaar literatuur 1998)) op bladzijde 9, had niemand voorbereid. Die hebben we dan ook niet klassikaal besproken.

Tekst 2 (3.3. Roman Frister, Zelfportret met litteken) is wel besproken in de klas.
Wat duidelijk in de tekst naar voren kwam, was: Overlevingsmoraal? Die moraal kan gelijk gesteld worden aan ‘survival moraal’. De moraal houdt in, wat je er voor over hebt om te overleven. Als je denkt aan de ‘overlevingsmoraal’, is er opgemerkt dat het besef van goed en kwaad kwijt is. Je kijkt niet naar de slechte of goede gevolgen van een ander, maar denkt alleen maar aan jezelf omdat jij wil overleven.

Verder zijn er geen teksten besproken omdat het weinig nut had, aangezien bijna niemand het had voorbereid…

Daarna hebben we uitleg gehad over de afrondende opdracht op bladzijde 26. De opdracht:
1.)  Noteer de levensbeschouwelijke vragen die je verzameld hebt na lezing en bespreking van de verschillende
              teksten.
2.)  Kies er twee vragen uit, waarover je wilt gaan reflecteren en geef duidelijk aan waarom deze vragen jou intrigeren.
3.)  Beschrijf de antwoorden die vanuit de film, de besproken teksten, het klassengesprek en vanuit elders op deze
              vragen gegeven zijn.
4.)  Formuleer je eigen antwoord op de besproken vragen.

Bij 1.)—>De mogelijke levensbeschouwelijke vragen kunnen zijn:
    - Mani of Pelagius; that’s the question. (ook kun je kiezen uit Augustinus)
    - Heeft het goede het kwade nodig om te kunnen bestaan? (de tekst 3.2 kan hierbij
    goed gebruikt worden!)
    - Is het kwaad ergens goed voor?
    - Hoe kun je God en het kwaad rijmen?
    - Mag je zelf keuzes maken of is God de poppenspeler? (deze vraag kwam in de film
    ‘The Devil’s Advocate’ voor!)
    - Is er bij mensen sprake van een overlevingsmoraal?
    - Als God boven het kwaad staat, hoe is het kwaad dan ontstaan?
    - Zit het beest in de mens of de mens in het beest? (bij deze vraag kan tekst 3.5 goed
    gebruikt worden!)
    - Is het kwaad de schaduw in onszelf?
    - Kwaad is beschadiging van onze voorste hersenkwab. (denk hierbij aan de
    documentaire ‘The truth about violence’.)
    - Kwaad is een onderdeel van onszelf, na dat geaccepteerd te hebben, ga je anders met
    mensen om. (tekst 3.7 kan goed gebruikt worden hierbij!)
    - De moderne Pelagiaanse houding is veel gevaarlijker voor onze cultuur dan
    Manichaïsme. (Mani zei: “Goed en kwaad zit in de mens.” Pelagius zei: “Mensen
    zijn niet verantwoordelijk voor goed en kwaad. Het is toeval als dat ze overkomt.”)

Wat wel belangrijk is: deze vragen hoef je niet te gebruiken! Zelf levensbeschouwelijke vragen bedenken, mag ook!

Vergeet niet, dat je als conclusie, jezelf met één van de 3 personen (Mani, Pelagius of Augustinus) moet vergelijken. Op wie lijk jij het meest?

Vrijdag 5/12 november - V5a - Zappa van den Goorbergh

Het eerste deel van de les hebben we het laatste stuk van de film: ’Devil’s Advocate’ gekeken.  Bij sommige mensen liepen de gemoederen zo hoog op dat zij even wat tijd voor zichzelf nodig hadden. Na de film ontstond er nog een hevige discussie over de film. Sommigen vonden dat de docent het recht niet had om deze film te laten zien aan een klas. Als klap op de vuurpijl werd de getoonde film betiteld als kwaad. Deze conclusie was een brug te ver. Hetzelfde groepje mensen vonden dat de film uit het levensbeschouwelijke programma moesten worden gehaald.

Na de film moesten er vanuit de klas ethische en levensbeschouwelijke vragen bedacht worden die betrekking hadden op de film. De vragen die door onze klas waren staat hieronder genoteerd.

1.  Mag je als advocaat een zeker schuldig iemand verdedigen?
2.  Mag je als advocaat weigeren iemand te verdedigen?
3.  Wie is schuldig aan de ondergang van Mary Ann?
4.  Waar lagen de prioriteiten van de hoofdpersoon, Kevin lomax, en wat was ‘goed’ geweest?
5.  Waarom bestaat er al dan niet een duivel?

In de nabespreking van de film moest er aangegeven worden hoe het verhaal eigenlijk verliep welke periodes nu echt gebeurt waren en welke ‘gedroomd’. En natuurlijk ook hoe de film verder zou verlopen bij een volgend deel.

Een voorbeeld van het verhaal verloop:

 
  Kevin’s eerste     Nieuwe baan aangeboden in         Na ontmoeting
  succes         New York                 met Satan
                              opnieuw in
                              rechtzaal

In de film laat Satan weten dat ijdelheid zoals hij dat noemt zijn favoriete zonde is. Kevin scheen van ijdelheid over te lopen, volgens satan hield hij meer van zichzelf dan van zijn vrouw Mary Ann. Hij moest daarvoor boeten en uiteindelijk heeft zijn vrouw het met haar leven moeten bekopen. Aan het eind van de film valt het plannetje van Milton, Satan, in duigen. Kevin schiet zichzelf dood. Uiteindelijk beland Kevin terug in de rechtszaal en zie je even later satan om de hoek weer lachen.

Tijdens het doodschieten van Kevin zie je een soort vuur met daarin het gezicht van Milton. In dat gezicht verschijnen ook weer een aantal andere gezichten, daaruit kun je opmaken dat het kwaad zich eigenlijk schuil houdt in ieder van ons.

Vrijdag 10/17 september – V5a – Nicole Biemans
De les van vorige week en van vandaag waren de inleiding op het thema het kwaad. In de klas hadden we het de vorige les al gehad over de definitie van het kwaad. De Meneer vroeg toen aan de klas wat voor ieder de definitie van het kwaad zou kunnen zijn. Margriet zei dat het kwaad is wanneer je iemand pijn doet, negatief behandelt. Verder zei ze dat het kwaad voor de één goed is en voor de ander niet. De Meneer was het hier niet mee eens. Hij vond dat het kwaad niet goed kan zijn maar dat het kwaad voor sommigen niet als kwaad ervaren wordt. Als voorbeeld hiervan noemde hij de aanslag op het World Trade Center in New York. De piloten die in de vliegtuigen zaten hebben de aanslag niet als kwaad ervaren. Zij vonden dat ze het juiste deden. Door de slachtoffers is dit natuurlijk wel als kwaad ervaren.
Als voorlopige definitie kwam op het bord te staan: Het kwaad is wat iemand anders als negatief ervaart. Joost had nog een andere inbreng. Hij zei namelijk dat mensen vaak te snel beslissen en eerder naar hun eigen belang kijken dan naar dat van anderen. Op het bord kwam nog een voorlopige definitie te staan: Het kwaad is te snel beslissen, met keuze voor eigenbelang.
In de les van vandaag gingen we hierop verder. De Meneer zette een definitie op het bord die in andere klassen gevormd was. Deze definitie luidde als volgt: Het kwaad is een handeling, gevoel, gedachte, die negatieve consequenties voor een ander heeft. Het slachtoffer bepaalt of het kwaad als kwaad ervaren wordt. Hij gaf een aantal voorbeelden van het kwaad. Als Obama besluit bommen te laten vallen op Irak of Afghanistan zal dit voor hem niet als kwaad ervaren worden maar voor de mensen die er wonen wel. Een ander voorbeeld was dat wanneer iemand uit de klas wordt gestuurd zal dit voor diegene als negatief worden ervaren en voor de leraar niet. Ook gaf de Meneer het voorbeeld van het World Trade Center nog een keer.
Hij vroeg zich af of de definitie, hierboven gegeven, voor ieder een bruikbare werkdefinitie was. Margriet zei hierover het volgde. Het gevoel en de gedachte kunnen aanleiding geven tot een handeling die het kwaad verricht. Verder zei ze dat er kwade en goede gedachtes en gevoelens zijn. De Meneer zei hierover dat wanneer je niets met deze gedachtes en gevoelens doet het gewoon een vooroordeel is. Margriet volgde hierop dat het bijna niet mogelijk is om dat gevoel/die gedachte niet om te zetten in een handeling. Ze zijn namelijk met elkaar verweven. Hier was ik het ook wel mee eens. Hierna gingen we de film ‘The Devil’s Advocate’ kijken. Over deze film staat een opdracht en een overzicht van de opeenvolgende filmscènes in je boek op bladzijde vier en vijf. Waar je tijdens de film op moet letten is het volgende: je moet drie scènes aangeven die iets met het kwaad te maken hebben. Ook moet je voorbeelden uit de film gebruiken om dit te kunnen onderbouwen. We hebben de rest van de les naar deze film gekeken. De film ging als volgt: De wiskunde leraar wordt verdacht van ongewenste intimiteiten met een van zijn leerlingen. Kevin Lomax is advocaat en probeert deze rechtszaak voor de wiskunde leraar te winnen. Hij heeft na 64 veroordelingen nog nooit een zaak verloren. Wanneer hij op een avond gebeld wordt krijgt Lomax een aanbieding om naar New York te gaan om voor Milton te gaan werken. Hij besluit om samen met zijn vriendin, Mary Ann, daar naartoe te vertrekken. De eerste zaak die hij moet doen gaat over de hygiëne van het koosjer slachten van dieren. Moyez zou namelijk volgens de aanklagers de wet hierbij zijn overtreden. Lomax weet deze zaak al snel naar zich toe te trekken en te winnen. Hierna krijgt hij van Milton de mogelijkheid de zaak te krijgen over een drievoudige moordzaak. Lomax besluit deze zaak te nemen. Volgende week kijken we verder.

Dinsdag 24 September 2010 – V5b- John Broeders

We hebben heel de les lang de film Devil’s Advocate gekeken en ik moet daarom een verslagschrijven over het stuk dat we gezien hebben als lesverslag.
We beginnen bij het feest van de Barzoons. Het is een typisch rijkelui feest. Veel cognac, champagne en witte wijn. Natuurlijk ontbreken ook de sigaar en de gebruikelijke roddels niet. Al die rijke mensen roddelden over hun zogenaamde vrienden. Wat is dat toch voor iets? Moeten mensen altijd de ander in de rug steken en vervolgens een valse glimlach opzetten en doen alsof er niets aan de hand is? Dat is gewoon hypocriet! Maar wat doe je er nou eenmaal aan? Hoe dan ook. Op het feest zet Milton iets tegen Mary Ann over haar haar. Zij begint daardoor zo aan haar eigen mening te twijfelen dat ze haar haarstijl aanpast tot het eruit ziet zoals Milton zei dat het leuk zou staan. Milton heeft wel meer van dit soort opmerkingen tegen allerlei mensen. Hij manipuleert de hele boel en zet zo mensen naar zijn hand. Het is natuurlijk wel slim gespeeld, maar tegelijkertijd zou hij zich eigenlijk moeten afvragen of dit wel mag wat hij doet. Hij ontneemt mensen het vermogen om voor zichzelf te denken. Enfin, een dag of twee later krijgen Mary Ann en Kevin ruzie. Hieruit ontstaat een vrij partij. Hierbij heeft Kevin ze niet helemaal op een rijtje. Tijdens het vrijen fantaseert hij namelijk over Christabella. Dit vind ik gewoon echt niet kunnen. Hij kent die vrouw amper en hij leeft al lang samen met Mary Ann. Als hij nou een momentje voor zich zelf had… Maar hij heeft de vrouw waar hij van houdt in zijn armen! Dan vraag ik me toch echt af of hij wel oprecht van haar houdt en of hij wel de juiste vrouw in zijn armen heeft.
Na een tijdje lijkt alles weer terug bij het oude. Maar op een avond hoort May Ann iets in huis. Ze gaat kijken en het blijkt een baby te zijn. Als ze wat beter kijkt dan ziet zij dat die baby een baarmoeder in zijn/haar handen heeft. Als Kevin dit hoort dan gelooft hij haar niet. Zoiets is toch te gek voor woorden? Waarom zou iemand zoiets verzinnen? Waarom kan hij haar niet gewoon voor lief nemen en haar geloven? Het is zijn vrouw! Oké, het klinkt wat vaag, maar kom op! Ze heeft duidelijk zijn steun nodig. Hij is zo bezig met zijn werk dat hij dat niet doorheeft.
Weer later krijgt Kevin te horen dat Mary Ann zich in een kerk zit. Als hij daar aankomt ziet hij haar in een deken op een bank zitten. Zij ziet er vermoeid en verslagen uit. Hij vraagt haar wat er aan de hand is. Ze verteld hem dat ‘hij’ haar heeft verkracht (hij is niet Kevin in deze zin). Mary Ann staat op en de deken valt van haar af. Ze is volledig naakt en overal heeft ze snij en schaafwonden op haar lichaam. Kevin vraagt haar wie haar dat heeft aangedaan. Ze zegt dat het Milton was. Kevin wordt woest op haar. Ten slotte is hij heel de dag bij Milton in de buurt geweest. Het was dus onmogelijk dat Milton dat gedaan kon hebben. Toch bleef Mary Ann volharden. Kevin kon er niet meer tegen en zorgde ervoor dat ze werd opgenomen in een psychiatrische inrichting. Zij smeekt hem dit niet te doen maar hij doet het toch. Heeft hij geen ziel!? De liefde van zijn leven slaat door en hij stopt haar in een inrichting? Hallo? Is daar iemand thuis? Ze heeft hem nodig. Ze is pas rare dingen gaan zien toen ze naar de stad toe gingen. Misschien betekent het wel dat je weer naar huis toe moet net zoals zijn moeder zei?  Hij is blijkbaar gewoon te gevoelloos.
Gek genoeg reageerde niemand in de klas op dit stuk film. Ze waren dood stil tijdens de film en ook daarna. Het enige wat er soms gezegd werd was: ‘Wat een kut film zeg.’. En dat was omdat er best wel zware (emotionele) dingen in voor kwamen. En dat doodstil zijn zegt misschien nog wel meer dan als ze waren gaan praten over de film…

17 september 2010 Guus Boel
We begonnen de eerste les van het jaar met het thema kwaad. Als inleiding hiervoor moesten we met de hele klas een definitie bedenken. hier vertelde meneer Mathijse dat de andere VWO klas, V5a, op de volgende definitie was gekomen; “kwaad: een handeling, gevoel, gedachte die negatieve consequenties voor een ander heeft.” Ter verduidelijking hiervan werd er een voorbeeld gegeven van een bomaanslag. Als er een bom word gegooid op een stel boeren kunnen zij dit als kwaad ervaren, maar voor degene die de bommen gooit hoeft dit niet zo te zijn. Dit werd door de klas aangevuld met degene die het ondergaat bepaald of het kwaad is. 
Het tweede voorbeeld wat gegeven werd ging over Jeroen, als een leraar hem slaat dan kan hij roepen “rot godverdomme op” of “raak me niet aan”. Maar als Philippe hem zou slaan dan kan hij zegge doe nog een keer het voelt lekker aan. In het eerste geval word het door hem dus gezien als kwaad, omdat hij het niet fijn vind. In het tweede geval is het geen kwaad omdat hij het toch niet erg vind.
Om dit nog verder te verduidelijken werden polen genoemd, polen worden onderdrukt maar is dit kwaad? Na een discussie tussen mij en de leraar kwam er uit dat het wel kwaad is maar je het niet weet. Dit komt omdat niemand die polen vraagt of ze het erg vinden, en ze het zelf ook niet uiten. En dat doen ze niet omdat hun baas dan kan zeggen van laat maar dan zoek maar ander werk. Het is dus kiezen of delen, maar er is natuurlijk altijd iemand slachtoffer van het kwaad omdat het in twee richtingen werkt. Doet de ene het niet bij de andere, dan doet de andere het wel bij de ene.
Om weer even terug te komen op onze stelling werd er door mij gezegd dat een gevoel nooit kwaad kan zijn. Gevoel en gedachte worden geuit door een handeling dus kwaad is eigenlijk alleen een handeling waar andere de negatieve consequenties van ondergaan. Een gevoel en een gedachte zijn dus geen kwaad omdat niemand het weet bevestigd Stijn.
Als we zijn uitgepraat over de definitie gaan we verder met de film “devil’s advocate”. Deze film gaat over een jonge advocaat genaamd
Kevin Lomax. Kevin is een goede advocaat en heeft al 64 keer oprij gewonnen in de rechtszaal. Hierdoor word hij naar New York gevraagd om voor John Milton te gaan werken. Hij neemt dit aanbod aan en gaat naar New York waar hij samen met zijn vriendin Mary Ann een heel erg groot appartement krijgt.

Stuk B
•  Mensen willen zo snel mogelijk dood/afscheid achter zich laten
•  Hebben het te druk om bij anderen stil te staan
•  17 minuten zijn goedkoper dan 30 minuten
•  Gemiddelde dus kan nog korter of langer
•  Mensen rouwen liever privé
•  Langer afscheid nemen werkt confronterend
•  Mogelijk hanteren crematoria verschillende tijden
•  Amsterdamse ovens zijn efficiënt

Vrijdag 11 februari - V5B - Astrid Machielsen

Een aantal lessen geleden hebben we een stukje van een programma gekeken over jongeren die behoorlijke bedragen in de schuld zaten. Afgelopen les hebben we aan de hand van de situatie van één van deze jongeren een Amerikaans rolmodel besproken.

Denise is 21 jaar en zit op dit moment €10,000 in de schuld. Dit is natuurlijk een flink bedrag en vrijwel iedereen kon oplossingen bedenken om de schuld te verminderen, zoals: tijdelijk bij haar moeder intrekken, kleiner wonen, woning delen met een huisgenoot of een extra bijbaan om te zorgen voor meer inkomsten. Srosh voegde hier aan toe dat het een goed idee was om de schuld snel af te betalen omdat het zich anders op hoopt door de rente over het bedrag betaald moet worden. Judith zei dat het misschien ook een goed idee was om het uitgaan te schrappen en op die manier te snoeien in de uitgaven. Ook Max en Blue bevestigden beide dat het een goed idee zou zijn om de extra’s te beperken en te zorgen dat er genoeg inkomsten zijn.

Denise zelf had hier echter een hele andere kijk op want zij wilde niet kleiner wonen en ook niet minder uitgaan, maar het verbaasde haar daarentegen wel dat ze geen hulp kreeg.

Na deze korte herhaling werden we geconfronteerd met een aantal tandvleesvragen:
1. Wat is het dominante perspectief?
2. Wat zijn de beste alternatieven?
3. Wat is de beste oplossing?

Meneer Mathijssen introduceerde vervolgens wat rekenwerk met een levensbeschouwelijke draai, een Amerikaans rolmodel met financiële onafhankelijkheid als streef: ‘Je geld of je leven’. In dit rolmodel wordt concreet gekeken naar autonomie, dus naar de mate waarin je om kunt gaan met financiën. Wanneer je financieel afhankelijk bent is de vrijheid van de mens beperkt: ‘Wiens brood men eet, wiens woord men spreekt’. Echter, als je in staat bent om financieel onafhankelijk te zijn dan heb je alle vrijheid en kun je doen wat je wilt.

Financiële onafhankelijkheid wordt in dit Amerikaanse rolmodel gezien als een levensbeschouwelijke keuze. Autonomie en keuzevrijheid staan hierin centraal met als uiteindelijke doel: controle over je leven en een duurzame wereld.

Amerikaans rolmodel
1   a: Lijst van inkomsten tot nu toe. (uitdagen om een lijst te maken van alle inkomsten, deze behoorlijke bedragen zorgen voor een vorm van bewustwording)
  b: Wat bezit ik? (wat heb ik ondertussen met mij geld gedaan?)
2.  Wat kost mijn levensenergie? (Is het de moeite waard? Hoeveel tijd van je leven is verspild aan dingen die je niet wilt doen? Wat verdien je werkelijk, netto uurloon – tijd, wat doe ik met de tot mij toegewezen tijd, bewust worden van je netto inkomsten!)
3.  Waar gaat het naar toe? (bijhouden waar alles naar toe gaat, kostenposten vertalen naar reëel uurloon, is het de moeite waard om zoveel te werken voor iets?)
4.  Is dat de moeite waard? (staat de uitgegeven hoeveelheid levensenergie in verhouding tot wat jij waardevol in het leven vindt?)
5.  Vooruitgang zien. (uitgave en inkomsten tegen elkaar uitzetten in een grafiek, inkomsten moeten omhoog gaan, wat is het verschil?)
6.  a: Levensenergie sparen door minder uit te geven. (koppelen aan punt 4: is het de moeite waard?)
  b: Wie weet dat hij genoeg heeft is rijk!
  c: Soberheid als levensstijl. (suggereren: als stappen serieus worden genomen, dan veranderd de werkelijkheid)
  d: Ophouden op anderen indruk te maken!
7.    Levensenergie duur verkopen. (bereid om bepaalde banen te accepteren om onafhankelijkheid te bereiken, alles wat we doen in overeenstemming met ons levensdoel, werk aanpakken met oog op je financiële onafhankelijkheid)
8.  Werken aan financiële onafhankelijkheid. (inkomsten uit andere bron dan werk is gelijk aan of groter dan je uitgaven per maand)
9.  Zorg zelf voor je financiën. (de beurs is een zeepbel die regelmatig barst!)

Met als huiswerk voor de volgende les: Schrijf 4 zinnen op die bij dit onderwerp aansluiten vanuit eigen levensbeschouwelijk perspectief.

Vrijdag 4 februari – V5a – Anouk van Schijndel

Het dominante perspectief: De samenleving is geld gedreven
Ben ik het helemaal mee eens. Geld bepaald een groot deel van je leven. Het beïnvloedt de manier waarop jij denkt en waarop jij je gedraagt.
Meneer Mathijssen zei ook al: “macht wekt aanzien. In deze samenleving is geld macht. Consumptie staat ver bovenaan in de waarden, het is zingevend.”

Toen gingen we tekst 1: “Consumptie als zingever” op pagina 33 lezen.
In deze tekst kwam weer eens naar voren dat je op je geld wordt aangekeken. Bovendien is deze economie een zingever. De reclames laten ons nadenken over bepaalde producten en ze krijgen het op de een of andere manier voor elkaar om ons producten te laten kopen.
Zappa: “Als iemand erin slaagt om mij te besodemieteren, is dat een prestatie. Het is geen oplichting. Ze vertellen de waarheid, maar laten alleen de nadelen buiten beschouwing en dat ik geen oplichting.”
Meneer Mathijssen: “Het idee van iets geeft dus zin.”
Margriet: “Kleding krijgt een betekenis door bijvoorbeeld een logo. Het groepsgevoel speelt mee in de aankopen.”
Meneer Mathijssen: “Economie maakt hoe belangrijk je bent.”
Ik ben het hier mee eens. Reclames zetten mensen aan en dat doen ze inderdaad door alleen de mooie dingen van iets te laten zien. Het voorbeeld van Margriet met de G-star broeken, kon ik me ook wel in vinden. Ik denk dat bij de meeste jongeren het gevoel van “O, die heeft die schoenen ook ,dus ik moet ze ook hebben” dat dat best wel voorkomt. Jammer eigenlijk, want dat we verschillen van elkaar is juist goed. En je wordt inderdaad vaak beoordeeld op je geld. Als jij de modernste kleding bijvoorbeeld draagt, dan willen sommige mensen vrienden met je zijn. Geld geeft macht of we dat nou willen of niet.

Daarna lazen we tekst 2: “Consumptie als instant-zingeving” op bladzijde 33.
Meneer Mathijssen: “Consumptie staat vooral in dienst van status en levensstijl.”
Je hebt 4 verschillende soorten consumptie. Je hebt:
- de biologische consumptie
- de gemanipuleerde consumptie
- de status + levensstijl consumptie
- instant-zingeving (het brengt onbekende gevoelens naar boven
Pleuni: “Ik denk vooral bij de eerste twee te horen, want ik het geen dingen nodig om te laten zien wie ik werkelijk ben. Ik wijs constante zingeving daarom ook af.”
Nicole: “Je consumptie gedrag ontstaat doordat je met bepaalde mensen omgaat. Je kunt je dan vergelijken met anderen.”
Yasmine:”Dat opscheppen zit ook niet in mij. Er zijn andere bronnen die mij gelukkig maken.”
De 3e soort consumptie (status en levensstijl) past toch wel het beste bij mij. Het ligt er inderdaad aan met wie je omgaat. Ik koop soms wel eens iets onzinnigs, maar gelukkig niet zo vaak. Mensen gebruiken het vaak om mee op te scheppen, maar dat vind ik echt slap. Net of je niets beters hebt.

Nadat we beide teksten hadden gelezen, bekeken we de “Nationale geldtest”. In dit programma kon jij zien hoe je was als het om geld uitgeven ging. Een krent, een financiële planner of een big spender.
Heb je het gemist, de test staat op http://sites.bnn.nl/page/denationalegeldtest/test.
Hieronder staan de vragen.
1. Je krijgt €250,- van je vader wat doe je ermee?
A   Thanks ouwe, dan kan ik mooi de stad weer in
B   Ik zet het meteen op mijn spaarrekening
C   Mooi, ik check de aandelenkoersen op de AEX
2. Wat vond jij van de bruiloft van Wesley en Yolanthe?
A   Lekker over de top, ik heb genoten
B   Zonde van het geld, wat een verspilling
C   Hebben ze niet geleerd te budgetteren?
3. Je gaat wat drinken in de kroeg met vrienden, wat doe je?
A   De kroeg? Ik ga liever cocktails drinken
B   Ik ga net naar de plee als er een rondje gegeven moet worden
C   Ik neem precies het bedrag mee dat ik maximaal wil uitgeven
4. Op wie lijk jij het meest als het om geld gaat?
A   Gordon
B   Dagobert Duck
C   Jort Kelder
5. Neem jij de luchtrommel mee naar je werk of school?
A   Liever een broodje parmaham bij de lunchroom!
B   Tuurlijk, dat scheelt een maandsalaris per jaar
C   Ligt er aan hoeveel geld ik nog heb
6. Je moet geld bezuinigen, hoe doe je dat?
A   Niet, besparen past niet bij mij
B   Oh leuk, dat is een sport voor mij
C   Bezuinigen? Ik begin liever een slim handeltje
7. Weet jij hoeveel je per maand uitgeeft aan bellen met je mobiel?
A   Geen idee, als ik maar de nieuwste mobiel heb
B   Ik laat me altijd bellen, da’s veel goedkoper
C   Ik bel nooit over mijn bundel, ik skype veel
8. Sta je wel eens rood?
A   Ja geregeld, rood staan is voor mij normaal
B   Nee, ik hou eigenlijk altijd geld over
C   Nee, rood staan is niet slim en dan betaal je veel rente
9. Je wordt op straat gevraagd of je donateur van een goed doel wilt worden. Wat doe je?
A   Als ik erin geloof, geef ik meteen geld.
B   Natuurlijk niet, ik kan m’n geld wel beter gebruiken
C   Ik neem het foldertje mee naar huis voordat ik beslis
10. Je hebt een nieuwe zonnebril nodig. Wat koop je?
A   De duurste, zodat ik lekker de show kan stelen
B   De goedkoopste, een zonnebril is een zonnebril
C   De beste voor een betaalbare prijs
Heb je het meeste A dan ben je een Big Spender…
Je laat je vaak gaan. Je staat vaak rood, maar dat vind je geen probleem
Heb je het meeste B dan ben je een Krent…
Je houdt je geld liever voor jezelf. Je staat nooit rood.
Heb je het meeste C dan ben je een Financiële Planner.
Je bent verstandig met geld en laat je af en toe lekker een keer gaan.

De test gaf niet echt een reëel beeld, want de antwoorden waren erg doorzichtig. Ik ben er zelf niet veel mee opgeschoten.

Vrijdag 14 januari - V5b- Ben Luijten

Centraal in deze les stonden zowel de verdeling van de huishoudelijke taken tussen de man en de vrouw, als de omgang van jongeren met geld.

We begonnen de les met “de verdeling van de huishoudelijke taken tussen de man en de vrouw”.
Het dominante perspectief hierover was:

Vrij tijd van mannen en vrouwen komt steeds meer onder druk
-Meer arbeid betekent minder vrije tijd
-Er is druk op vrouwen om te gaan werken—> Arbeidsparticipatie van vrouwen bevordert de financiële onafhankelijkheid.
-De tijdsbesteding van de man en de vrouw naar elkaar toe gegroeid.

De vraag was of er nog genoeg tijd was om het huishouden goed te doen als zowel de man als de vrouw fulltime werken. Mij lijkt dit geen probleem. Ik ken genoeg gezinnen waarin de man en de vrouw fulltime werken, en waarin er ook nog tijd is voor het huishouden en vrije tijd.

Als het huishouden niet gedaan kan worden als de man en de vrouw een fulltime baan hebben dan zou de oplossing zijn dat een van de twee stopt met werken, of minder gaat werken. In de praktijk is dit meestal de vrouw. Dit komt waarschijnlijk omdat vroeger de vrouw thuis moest blijven om de kinderen te verzorgen, en daardoor zijn er vanzelf huishoudelijke taken bijgekomen. Dit zit nog steeds een beetje in de leefgewoonte van de mens.
Ook denk ik dat vrouwen van nature zorgelijker de vrouw kinderen moet grootbrengen. Daarom zal ze ook makkelijker de huishoudelijke taken op zich nemen, zodat de man minder hoeft te doen.

Astrid: “Degene die het meest verdiend moet blijven werken”

Ik vind dit een logische uitspraak. Maar ik denk dat dit in de praktijk moeilijk ligt. Het is voor een man in van oudsher zijn taak geweest om brood op de plank te brengen. Als die taak plots wordt overgenomen door een vrouw dan denk ik dat een man daar niet gelukkig van wordt.
Ik denk dat de stap om te stoppen met werken voor een vrouw daarom iets makkelijker te nemen is omdat het meer geaccepteerd wordt.

Etiënne zegt: “Een man kan ook een deel van het huishouden doen”

Ik denk dat bij een goede verdeling van taken onder de man en de vrouw het huishouden ook goed te doen is terwijl ze ook twee fulltime banen hebben. Hierdoor zou er geen dilemma hoeven ontstaan waarin een keuze gemaakt moet worden wie er stopt met werken.

Het tweede deel van de les begon met een centrale vraag die Dhr. Mathijssen stelde:

“Moet het geld dan we krijgen aan levensnoodzakelijke spullen uitgegeven worden?”

Het gaat hier over jongeren die geld verdienen, maar waarbij bijna alles nog door de ouders betaald wordt.
Ik denk dat je als kind/tiener jezelf nog niet druk hoeft te maken over je eigen levensonderhoud. Je ouders hebben tenslotte gekozen om een kind te nemen, en daar moet je dan voor kunnen zorgen ook. Het gemiddelde uurlood van een tiener is ook veel lager dan dat voor volwassenen. Je kan zo dus ook niet verwachten dat een tiener al zijn eigen kleding/voedsel kan kopen.

Blue: “Als je ouders genoeg geld hebben om rond te komen, is het niet noodzakelijk om een deel van je verdiende geld af te staan”

Ik vind dat Blue hier een goed punt heeft. Als je ouders het namelijk echt niet meer lukt om het gezin te onderhouden vind ik dat je als kind wel kan bijdragen aan de financiën. Maar dat is dan ook alleen uitzonderlijke gevallen. Want vergeet niet dat een tiener veel tijd moet besteden aan school.
Als hij/zij hiernaast ook nog moet werken om ervoor te zorgen dat het gezin genoeg geld binnenkrijgt dan heeft hij/zij nog maar weinig tijd over om zich met andere zaken die belangrijk zijn voor de ontwikkeling bezig te houden, zoals het omgaan met leeftijdsgenoten en sport.

Ten slotte kwam het onderwerp zakgeld aan bod. Want doen je ouders er eigenlijk wel goed aan om je zakgeld te geven, Astrid zegt namelijk:

“Ouders die hun kinderen zakgeld geven, laten daarmee niet blijken wat de waarde van geld is”

Ik ben het hier niet mee eens. Door een kind al van jongs af aan zakgeld te geven, ook al zijn dat maar kleine bedragen, dan leert een kind de waarde van sparen.
Werken levert mij namelijk veel meer op dan mijn zakgeld alleen. Als ik dus iets duurs zou willen kopen zonder dat ik een bijbaantje heb, dan moet ik wel sparen. Maar dit ligt bij elk persoon misschien ook anders.

Vrijdag 21 januari - V5b - Jeanique van Nieuwenhoven

-  ´Wij zijn een verwende generatie.´
-  Studenten lenen gemiddeld rond de €300,- per maand. Het zou verstandiger zijn als     zij bij hun ouders geld zouden lenen.
-  ‘Ik vind dat ouders eigenlijk hun kinderen moeten bijspringen als zij in nood zitten. Je hebt ze met liefde gekregen.’ ? emotionele chantage.
-  Als je geld vraagt dan is het alleen redelijk als je gewoon puur pech hebt gehad. Bijvoorbeeld dat je in een dorp woonde en nooit echt uit bent geweest, en dan in de stad terecht komt. Als je het geld wil voor drank of drugs dan is het niet redelijk. Ouders zullen het alleen waarschijnlijk niet kunnen aanzien dat je niet rond kan komen, dus zullen ze het geld toch wel geven. Bovendien, als ouders in staat zijn om geld te geven, dan doen ze dat automatisch toch wel. Dat is hun instinct. Kinderen blijven voor ouders kinderen, hoe oud ze ook zijn. Ouders zitten er als het ware levenslang aan vast.
-  Je zou ook kunnen werken na de middelbare school om je eigen huis te kunnen betalen. Eigen verdiend geld geef je ook moeilijker uit dan gekregen geld.
-  Vwo leerlingen gaan eigenlijk alleen naar school om later een goede baan te krijgen.
-  Er zit een grens aan hoeveel je aan je ouders mag vragen. Ouders mogen ook vragen waaraan het geld wordt uitgegeven.
-  Is het gebrek aan liefde als ouders het geleende geld ook terug vragen? ? je moet al blij zijn dat ze aan je willen lenen. Kind moet niet denken dat hij het altijd gewoon kan krijgen als hij het nodig heeft.
-  ‘Ik heb niet voor leven gekozen.’ ? emotionele chantage.
-  Je moet eerst zo veel mogelijk zelf proberen te bereiken, en als dit niet lukt, dan pas mag je geld aan je ouders vragen.
-  Het is logisch als ouders geld geven, anders moet het kind ergens anders lenen en dan begint hij op het moment van zelfstandigheid gelijk met een schuld.
-  Er zit geen verschil in voor je ouders om geld uit te lenen of als je kind elk weekend bij je komt eten, eten mee krijgt en als je voor hem zijn was doet. Het verschilt wel in welk merk eten je bijvoorbeeld zelf koopt en meegeeft of welk merk je kind zou kopen.
-  Je wil dat je kind gelukkig is, dus je geeft toch wel geld.
-  ‘Is dit echt niet het verhaal van de verwende generatie?’
-  Als je als kind zijnde later zelf kinderen krijgt dan geef je hen waarschijnlijk ook geld, dus dan mag je dat ook wel van je ouders verwachten. ? vroeger waren het gezinnen van 12 kinderen, dan gaat dat niet. Nu zijn het er 2 of 3, dat scheelt een hoop. Bovendien is alles ook duurder geworden. ? ‘Maar het gemiddelde salaris van tegenwoordig is hoger dan vroeger.’
-  ‘Je moet toch ook leven?’
-  ‘U gaat als u straks in een bejaardentehuis zit dat geld toch weer opeisen!’
-  Als jij nu geld leent, dan heb jij het nu fijn. Als je dat geld dan later weer terug betaalt, dan hebben je ouders nog wat extra geld als ze met pensioen gaan. Kunnen ze lekker van op vakantie ofzo.
-  Als je geld blijft krijgen, hoe wil je dan leren om zelfstandig te worden?
-  Het is bijna niet vol te houden om alles zelf te moeten doen en dan straks hard te moeten werken.
-  Als ouders je geld geven, en je werkt zelf niet, dan moet je toch op je geld letten. Dan leer je ook zelfstandig te worden. ? Op kamers wonen is ook al zelfstandig, en als je ouders je dan afbouwend geld blijven geven, dan sta je er straks tenminste niet ineens helemaal alleen voor.
-  ‘Ik neem het ouders kwalijk dat ze hun kinderen zo blijven steunen dat ze nooit zelfstandig worden. Kinderen hebben daar later last van.’
-  Als je moet werken heb je geen tijd om te leren. Dan heb je naast je werk later weer meer zorgen.
-  ‘Je hebt altijd wel zorgen’
-  ‘Al 2 keer eens met Astrid in 1 les, dat komt in het dagboek!’
-  Moeten je ouders je ook nog geld geven als je klaar bent met je studie en je kan er eigenlijk niks mee? ? Nee, dat moet je dus op jongere leeftijd, na je middelbare school leren.
-  Je kan altijd nog gaan krantenlopen. In je studententijd is het ‘leven’. ? De opmerking ‘Ik moet toch leven.’ geldt dan niet!
-  Eerst heb je ‘leven’, dan even niks en pensioen is weer ‘leven’. ? ‘YES, ik ga straks leven!!’
-  Film: alles draait om geld.
-  Je kunt als overvaller ook teveel doen: een bank zo hard opblazen dat de bank en je vluchtauto kapot zijn, maar de kluis niet.
-  Twee flessen zijn heel duur verkocht omdat er ‘geesten’ in zouden moeten zitten.
-  Een man met een enorme kin wil een operatie daarvoor. Om het geld bij elkaar te krijgen gaat hij daarmee met een reclamebord lopen.
-  Een man begon met ruilen met een rode paperclip en had er uiteindelijk na veel te ruilen een huis voor.
-  Honderd euro wordt steeds rondgegeven om schuld af te betalen. Uiteindelijk eindigt die honderd euro weer bij de eerste. Iedereen heeft dus evenveel geld als daarvoor (er is niks gebeurd) en toch is iedereen van zijn schuld af.

Vrijdag 4 februari - V5b - Colin Nieuwlaat

Aan het begin van de les kwamen er 3 vragen naar voren:
-  Wat is het dominante perspectief in onze omgeving?
-  Zijn er alternatieven?
-  Is onze samenleving geldgedreven?
Andere zaken:
-  School
-  Liefde
-  Persoonlijke overtuiging

Toen kwam de meneer met een stelling: gebakken lucht verkopen is moeilijker dan je eigen lichaam verkopen

Daarop reageerde John en Srosh, John zei dat gebakken lucht verkopen een vorm van kunst is, waarop Srosh zei dat kunst een eigenschap is en je er dus mee wordt geboren.

Voorbeeld: De reclame van Axe waarbij een man zichzelf onderspuit met deodorant van het merk Axe en waarna er honderden vrouwen achter hem aan komen rennen.
Loulou denkt dat je wel zelfverzekerder bent als je Axe op hebt en Bert vindt dat degene die daarin trappen niet helemaal goed zijn, maar als je er maar geld mee verdient mag het wel.

Daarna begon de meneer over consumptie, verschillende types consumptie zijn:
-  Biologische
-  Gemanipuleerde
-  Status+leeftstijl
-  Onbekende nieuwe genoegens -> geluk (instant-zingeving)

De meneer vroeg toen aan een aantal mensen welke types consumptie ze herkennen, iedereen herkende alle types wel zo’n beetje. Ik herken zelf ook wel alle types. Srosh zei nog dat consumptie je sowieso blij maakt, daarna kwam hij nog met een goed voorbeeld: “Als het zomer is, en ik heb een watermeloen, dan ben ik blij.”

De rest van de les gingen we een programma kijken: De nationale geldtest. Het programma ging over hoe jongeren met geld omgaan.
En er was natuurlijk ook een geldtest.

Hierbij werden er 10 vragen gesteld waarop je met A, B of C kon antwoorden, als je op het eind als meeste A had, dan was je een big spender, als je als meeste B had, dan was je een krent en als je als meeste C had, dan was je een financiële planner.

Ik had 6 keer C en was dus een financiële planner en ik denk dat dit ook wel klopt maar sommigen uit de klas waren iets waar ze het niet mee eens waren. Maar de test is natuurlijk onbetrouwbaar want het zijn maar 10 vragen, en ook niet echt de beste vragen die je kan verzinnen.

Daarna begonnen we een stuk film te kijken over het verhaal van Denise die op 20-jarige leeftijd een schuld heeft van 10000 euro.

Waarom lesverslagen?
* Om goed te kunnen studeren moet je hoofd- en bijzaken kunnen onderscheiden. Het is de bedoeling van het lesverslag dat je de belangijke zaken in een les op een rijtje zet voor jezelf en ook voor anderen.
* Als je je dwingt om met een pen in de hand in de les te zitten en aantekeningen te maken, zul je merken dat je meer rendement van zo’n les hebt dan wanneer je alles het ene oor in en hopelijk het andere oor niet uit laat gaan.
* Aan het eind van een aantal lessen krijg je een opdracht om een afrondend opstel over het thema te schrijven. Een van de eisen die we stellen is dat je goed gebruik maakt van het materiaal, zowel schriftelijk als dvd-matig in je opstel en dat je de kritische opmerkingen van je medeleerlingen meeneemt in je stuk. De lesverslagen die tijdens deze lessen in jouw en andermens klassen zijn gemaakt kunnen je helpen om aan die eisen te voldoen.
* Met de lesverslagen hopen we dat de juweeltjes van opmerkingen die we leerlingen op de meest verrassende momenten zien maken enige tijd bewaard blijven en door anderen positief gebruikt zullen worden. Als iemand jouw tekst citeert, is dat eigenlijk een groot compliment.

Hoe werk je?
Hieronder zie je een aantal links, die naar pagina’s op deze wiki verwijzen. De naam van de pagina geeft aan in welke periode/ tijdsbestek of tijdens welk project de lesverslagen op die wikipagina moeten komen.  We maken de perioden niet te lang, omdat anders de pagina’s te groot en overzichtelijk worden. Door de lesverslagen van een korte tijd op een pagina te concentreren hoef je maar een keer te klikken om de hele lijst van verslagen meteen tot je beschikking te hebben.
* Je klikt op de juiste pagina; als die verschijnt, klik je rechts boven op de tab edit. Die tab verschijnt als je bent ingelogd. Zonder inloggen kun je niet editen.
* Je zet je verslag altijd bovenaan in de lijst. De oudste verslagen komen dus onderaan te staan, de laatste zie je meteen bovenaan.
* Je zet de datum, klas en je naam bovenaan in vet. 

* Daaronder komt het verslag in goed Nederlands, met duidelijke alinea’s en vooral inhoudelijk. Het gaat om de inhoudelijke zaken die in de les aan de orde komen, niet of iemand een propje gooide of de docent een verspreking maakte. Je mag meer schrijven dan de inhoudelijke zaken,  maar dat moeten dan opmerkingen aan het eind zijn.
Voorbeelden van goede lesverslagen vind je op de volgende pagina’s lesverslag dood, mensen maken keuzes, fascisme Thirteen

De pagina’s
kwaad Lesverslagen n.a.v. de lessen over kwaad in beeld
Je geld of je leven Lesverslagen tijdens de lessen over levensbeschouwing en geld
Dood  Lesverslagen tijdens de lessen over dood in het leven

Toen kreeg Mucahid de beurt over wie Balwina was. Hij zei hierop dat Balwina een Poolse boerin was. Na deze vraag wist Anouk ons te vertellen dat er sprake is van een altruïsme wanneer het is gericht op het helpen van een ander, een hoog risico of een offer meebrengt voor de steller van de dood, niet wordt beloond en vrijwillig is. Hierna zei Martha-Liza dat het altruïsme wordt bevorderd door het feit dat er onder andere geen rechtvaardigheid is en er geen rekening wordt gehouden met morele principes. Waarna Paul weer zei dat het altruïsme wordt belemmerd door bekrompenheid, de manier zoals ze met elkaar om gaan en in slechte familie situaties. En met deze opmerking was de laatste vertakking van de definitie van het altruïsme ook behandeld.

Hierna gingen we verder met de vertakking van wat ook een gevolg is van het altruïsme. Pleuni zei dat het ging om hechte banden en vooral ook om discipline. Na deze opmerking wist Pleuni ook te vertellen dat de straf ervan niet fysiek was maar met argumenten. Hierna gingen we verder met de vertakking van de katalysatoren. Kelly kreeg de beurt en zei: 1. Empatisch georiënteerd 2. Normocentrisch georiënteerd 3. Allesoverheersende principes. Hierna gingen we naar de laatste vertakking namelijk de opdracht van school. Luuk, Danilo en Merve die een voor een de beurt kregen wisten ons het antwoord niet te vertellen. Margriet zij uiteindelijk het goede antwoord en dat was een zorgzame school om mensen helper te maken in plaats van een niet-helper. Hiermee was het werkblad besproken. Iris en Margriet vonden het Newman College wel een zorgzame school. Margriet gebruikte als argument hiervoor dat we bij goed werken eerder weg mogen en het proefwerk kunnen verzetten als de klas daar achter staat. Ze zei dat onze school in ieder geval hard op weg is. Joost en Mucahid waren het hier niet mee eens. Joost zei dat hij zich namelijk niet altijd goed behandelt voelt door leraren. Na deze kleine discussie moest iemand de test gaan maken. Margriet wilden dit wel doen. Dit was wel begrijpelijk want ze had uiteindelijk 27 van de 30 vragen goed.

Hierna gingen we de film Schindler’s list kijken een hoofdzakelijk zwart/wit film uit 1993. Het ging over een aanhanger van de nazi’s die in zijn munitiefabriek joden liet werken in WO II. Eerst is hij dus tegenstander maar als hij uiteindelijk 1100 joden redt is hij eigenlijk en helper geworden. Op het moment dat de oorlog is afgelopen weet hij dat deze mensen familie zullen gaan zoeken die het voor het grootste deel niet meer zullen zijn en dat hij zelf vanaf dat moment zal moeten vluchten voor zijn eigen leven. Uiteindelijk wordt hij dan ook gepakt en opgehangen. Zelf vond hij dat hij veel meer levens had moeten redden als hij vele spullen had verkocht. Maar zo dachten deze 1100 joden toch anders want één van hen zei: ‘Wie 1 leven redt, redt de wereld’.

Vandaag ging de les over Ethische vragen. Wat zijn ethische vragen eigenlijk?
ethische vragen zijn vragen die bestaan uit; S+W = N. of terwijl,
Situatie analyse + Waarde conflict   = Norm
Situatie analyse is de situatie waarin je je begeeft, welke optie je kunt kiezen.
Waarde conflict is de keuzes waar je tussen kunt kiezen, welke waarde hebben deze keuzes voor jou.
Wat er uit komt tussen deze twee is de Norm. Wat is belangrijk voor jou, waar voel je, je het beste bij?

Meneer Mathijsen gaf het volgende voorbeeld.
Bas zit tv te kijken. Opeens staat Lisa aan de deur, helemaal in tranen. Ze is overvallen in het park en weet niet meer wat ze moet doen.
Bas zit helemaal in de tv verdiept, maar gaat toch de deur opendoen. Als hij Lisa ziet vraagt hij aan Lisa wat er is. Lisa vertelt dan haar verhaal.
Hij kan nu kiezen tussen verschillende dingen. Dat zijn, zijn waarde.
Hij kan haar laten staan en verder kijken of hij kan haar helpen.
Iedereen heeft zo zijn eigen normen en waarde. Bij iedereen kan het dus verschillend zijn waar hij voor kiest.
Ik zou er bijvoorbeeld voor kiezen om Lisa te helpen en te steunen en de tv maar even te laten zitten.
Terwijl iemand anders Lisa juist weg zou sturen en lekker verder gaat met tv kijken. Dat zijn dus de verschillen tussen mensen.
Je kunt ook samen dezelfde situatie analyse en waarde conflict hebben, maar toch allebei een andere norm.

We behandelde een voorbeeld van een Ethische vraag.
Mag het dat twee mensen een punt voor de hele klas bezorgen?
Iemand uit de klas reageerde hierop het volgende.
Het mag niet, je bent verantwoordelijk voor je eigenpunt en je moet het zelf verdienen.
Weet een ander zei dat het niet erg was als iemand een goed punt voor je haalde, maar als een ander een slecht punt haalt, kun je het alsnog beter zelf maken waarschijnlijk.
Meneer Mathijsen vond het juist beter. Hij had daar ook zo zijn redenen voor.
- minder nakijk werk
- eer voor de gene die een goed punt haalt voor zijn klas
- je laat zien dat je solidair bent en wat over hebt voor de rest.

Het is wel zo dat je dan laat zien, dat je wat over hebt voor je eigen klas. Daaruit kun je ook zien of de klas elkaar wel vertrouwt.
Als er een niet leert, is wel gelijk heel de klas de pineut. De gene die de onvoldoende haalt, scoort niet echt punten bij de rest.
Je ander je punt laten bepalen of er uiteindelijk zelf voor zorgen?
Ik weet niet of iedereen het er mee eens was of het goed was of niet. Maar we lieten het wel zo.
De gene die slechte punten halen, gaan het denk ik niet zo gemakkelijk krijgen en krijgen wel commentaar van de andere leerlingen. Dat gaat denk ik wel even moeilijk zijn.

Uit het commentaar van die mensen kun je verschillende normen en waarden halen. De ene wil het nou eenmaal anders dan de andere.
Niet iedereen is gelijk en dat is maar goed ook, anders zou het een grote saaie boel worden. Je kleurt je eigen leven in en laat dat niet door andere doen.

Opdracht van vandaag:
5 afscheidreden lezen van leerlingen die al een tijdje van school zijn.
De vijf teksten werden genummerd en iedereen kreeg een nummer. Die tekst moet je dan gaan lezen en vijf leerlingen moeten het voor de klas voorlezen.
Tekst 1: Lieve Krista
Tekst 2: Afscheid van de Newman
Tekst 3: Afscheidsrede van een zus
Tekst 4: Afscheid van middelbare school
Tekst 5: Afscheid van een oudje

Tekst 1:
Tekst 1 is voorgelezen door Dieter en het gaat over een meisje die een afscheidsrede schrijft voor een goede vriendin van haar. Ze deelden alles samen en daarom vertelt het meisje over de vele dingen die ze samen hebben meegemaakt.
Kritiek op deze tekst:
Shere: De persoon die deze brief heeft geschreven geeft voorbeelden uit
        haar eigen leven.  Ze spreekt over haar eigen gebeurtenissen.
Mathijssen: Is dat vanuit egoïsme?
Maddy: Ja, want het gaat toch over wat jij hebt meegemaakt met die
        persoon.
Michel: Ik vind het knap dat ze het zo goed in woorden kan over brengen.
        Ze heeft haar gevoelens op een mooie manier in woorden
        opgeschreven.
Kevin:  Het is mooi dat ze afscheid nemen definieert en dan vervolgens
        koppelt. Alleen wel jammer dat ze weinig over Krista vertelt. Want
        zij is degene die overleden is.
Shere: Ze schrijft vanuit zich zelf omdat ze zich identificeert met haar
      vriendin.
Mathijssen: Is het fijn als onbekende mensen na afloop meer weten over
            Krista?
Shere: Ik weet nu meer wie Krista is.
Kevin: Ik weet alleen dat ze een toekomstvisie heeft, gaat stappen en dat
      ze betrouwbaar is, verder weet ik niet meer over haar
      persoonlijkheid. Wel denk ik dat de tekst heel mooi is als je Krista
      persoonlijk zou kennen.

Onze mening:
Zelf vonden we het een mooie tekst. Ze schrijft over haar belevenissen met Krista. Ook zit er een gedicht tussen en dat maakt deze tekst wel anders dan de andere teksten. Er wordt ook veel gevoel in deze tekst gelegd. Beiden vonden we echter wel dat er wat meer over Kristas persoonlijkheid verteld kon worden.

Tekst 2:
Tekst 2 is voorgelezen door Melissa en het is een afscheidsrede over iemand die de newman verlaat.
Boven aan de tekst staat: Ik doe mijn afscheidsrede over dat ik van de newman ga als ik geslaagd ben(als het goed is volgend jaar).
Kritiek op deze tekst:
Mathijssen: Ik geef meestal als opdracht op, om aan een persoon te
            schrijven. Vooral meiden schrijven mooie teksten over
            moeders, dan zeg ik vaak, ‘ geef het op Moederdag’. Maar dat
            kan natuurlijk ook verkeerd opgevat worden. Sommige
            leerlingen zijn ook bijgelovig en zijn bang dat als ze een
            afscheidsrede schrijven dat diegene over wie ze schrijven dan
            ook overlijd. Dan is het beter als je het over iets anders
            schrijft. En deze tekst gaat dus over het afscheid nemen van
            de Newman.
Maddy: Het is een tekst van niks
Mathijssen: Het woord bagger?
Maddy: Ja bagger is het zeker. Het is niet diepzinnig, de zinnen zijn heel
        lang, dat kan ik binnen 5 minuten doen.
Kai: Ik denk dat het een jongen is, hij vertelt zo veel maar komt niet tot
    wat hij werkelijk wil zeggen. Hij komt niet tot de diepgang.
Shere: Er zit geen gevoel in.
Mathijssen: Maar je kan dus wel een afscheidsrede schrijven over de
            Newman als er gevoel in zou zitten.
Shere: Ja dat klopt.
Mathijssen: Kan ik deze tekst gebruiken bij een rapportuitreiking?
Iedereen: Nee, slecht, de zaal zal leeg lopen etc.
Kai: Het is leuk geprobeerd.

Onze mening:
Deze tekst vonden we slecht geschreven, veel typ- en spelfouten. Maar buiten dat was het inhoudelijk ook heel belabberd. Onze mening is dus wel duidelijk, het was een oppervlakkige tekst en het leek alsof er niet veel aandacht aan besteed was.

Tekst 3:
Tekst 3 is gelezen door Marit en de titel luidt: ‘Afscheidsrede van een zus’
De tekst gaat over een meisje die haar tweelingzus heeft verloren. Ze hebben zoveel meegemaakt en ze beschrijft de kleine normale gebeurtenissen die ze juist zo mist. Verder vertelt ze ook over haar zus zelf, hoe zij was als persoon.
Kritiek op deze tekst:
Kevin: Ik vind het een hele mooie tekst. Het is persoonlijker dan tekst 1,
      hier wordt echt een persoon neergezet.
Romy: Ze noemt ook de negatieve dingen van haar zus en zo lijkt de
      persoon echt.
Mathijssen: Is dit dan geen klap achter af?
Romy: Nee, als het niet sarcastisch is dan is het mooi en evenwichtig.
Kevin: Wat ze schrijft over die regendruppel is heel simpel maar wel een
      mooie gedachte.
Marit: Ze beschrijft de simpele dingen zoals als ze aan het eten zijn en ze
      beide moeten lachen met volle mond, terwijl niemand snapt wat er
      aan de hand is. Bij zulke simpele maar dagelijkse en onmisbare
      gebeurtenissen gaan mensen beseffen dat het echt erg is dat ze dat
      moet missen.
Mathijssen: Welke tekst kies je tussen 1 en 3?
Femke: Ik vind deze tekst mooier dan de eerste. Het is persoonlijker en zo
        krijg je een beeld van iemand. Ook zijn het leuke verhaaltjes.
Kai: De twee teksten vallen niet te vergelijken. Voor een vriendin is het
    moeilijker om iets te vertellen dan voor een zus. Ik vind ze beiden
    even goed.
Mathijssen: Kijk naar de ontvanger en niet naar de zender.
Kevin: De vriendinnen kennen elkaar al twaalf jaar maar toch is er minder
      diepgang dan bij de zus.
Dieter: Het gaat om vriendschap bij de eerste en die is juist goed met
        gebeurtenissen weergeven.
Kevin: Ja dus het valt niet te vergelijken met elkaar. Want bij tekst 1
      neem je afscheid van de band en bij tekst 3 neem je afscheid van
      de persoon. En een relatie en een persoon kan je niet vergelijken.
Mathijssen: Maar de vriendschap met Krista valt samen met Krista zelf.
Kai en Dieter zijn het met elkaar eens.

Onze mening:
Deze tekst vonden we mooi, want er werd veel gezegd over de persoonlijkheid van de tweelingzus, zowel positieve als negatieve kanten van haar, wat heel oprecht is. Ook schreef ze over hele simpele dagelijkse dingen in hun leven, zoals bv. een lachstuip aan tafel. Deze dingen zijn dan misschien wel heel gewoon, maar ze zal ze altijd met zich meedragen. Hetzelfde is bv. de regendruppels die voor haar zus symbool stonden voor het leven. Het is een simpele gedachte, maar doordat het regelmatig regent zal ze dit symbool nooit vergeten. Met andere woorden, we vonden het een mooie gevoelige tekst.

Tekst 4:
Tekst 4 heet: ‘Afscheid van middelbare school’. Deze is voorgelezen door Nicky. Ook in deze tekst wordt er afscheid genomen van een middelbare school en worden er een paar herinneringen naar boven gebracht.
Kritiek op deze tekst:
Nicky: Ik vind het echt een lastige tekst, ik heb het meerdere keren
      moeten lezen om het te kunnen begrijpen en het zelfs moeten
      verbeteren.
Michel: Ik vind het inhoudelijk niks. Het is samen te vatten in drie
        woorden, namelijk:’ het was leuk’.
Mathijssen: Welke tekst, tekst 2 of 4, vind je het beste?
Michel: Deze tekst zegt niks. Als ik moet kiezen, kies ik voor 2. Nee! Ik
        kies beide niet. Allebei moeten weg.
Ruben: Ik vond deze beter.

Onze mening:
Dit is ook weer een slechte tekst. Althans dat is onze mening.
Het was inhoudelijk wel iets beter dan tekst 2, omdat er een paar herinneringen werden beschreven. Maar ook hier waren er vele spelfouten.

Tekst 5:
Tekst 5 heet: ‘Afscheid van een oudje’. Deze tekst is voorgelezen door Jeffrey de Groot. Als je deze tekst leest denk je dat het over een persoon gaat maar later blijkt het een televisie te zijn. Het was dus een personificatie van de televisie.
Kritiek op de tekst:
Jilly: Ik vind het geweldig dat je zoveel gevoel in een televisie kan leggen!
Mathijssen: Je denkt dus eerst dat het om een persoon gaat, maar daarna
            pas kom je erachter dat het over een ding gaat, hadden jullie
            dat ook?
Iedereen: Ja inderdaad.

Onze mening:
Als je deze tekst zou vergelijken met tekst 3, qua gevoel, dan zou tekst 3 beter zijn, maar als je het zou vergelijken qua omschrijving van afscheid nemen, dan slaat tekst 5 alles. Deze tekst geeft je namelijk eerst de indruk dat het over een persoon gaat, maar later kom je erachter dat het over een televisie gaat. De schrijver heeft de televisie zo goed gepersonificeerd. In één woord ‘geweldig’.