Lesverslag 04-03-11

De eerste vijftien minuten keken we foto’s van Italië(okt.). Het waren foto’s die de rector heeft gemaakt, een leuke herinnering aan Italië!

Toen we alle foto’s gezien hadden, kwam meneer Mathijssen met een voorstel van een collega om
€ 1, - te geven als je spullen vergeten zou zijn. Heel de klas stemde hiermee in. Dit vind ik ook een goed idee, vooral als je 2 taarten ervoor terug krijgt en er nauwelijks iets voor hoeft te doen. Alleen het boekje in je tas stoppen natuurlijk! Ik denk dat er nu leerlingen zijn die minder snel iets zullen vergeten, eerst even nadenken wat voor lessen ze hebben want van die € 1, - kun je wel iets anders kopen… 

Vervolgens werd opdracht 27 gemaakt. Iedereen kreeg een van de tien stukjes tekst, de uitspraken van Hitler en Heinrich. Ieder stukje werd door twee leerlingen gelezen en belangrijke elementen werden onderstreept. Vervolgens werden die elementen benoemd tot welk kenmerk van het Fascisme dat hoorde.
Dit zijn de resultaten van opdracht 27;

1.  Pacifist | 1d
- Democraat | 2,3
- 100% Duitser | 8
- Meerdere is van ieder ander | 1c
2. Meesters | 1d
- Superioriteit | 8
- Van haar ras | 2
- Heeft te heersen | 1b
3. Racistische levensbeschouwing | 1a
- Volkse staat | 2,3
- Veredelen van de mensen zelf | 8
- Lichamelijk gezond mens meer waard dan een geleerde zwakkeling | 1c
4. Heel stukje 4 | 1b
- Opvoeding van meisjes | 1b
5. Wordt zwijgend gehoorzaamd | 1d
- Mensen van hetzelfde bloed | 2
- De kracht waarmee men een werelddeel kan onderwerpen | 8
6. Tienduizend Russische vrouwen | 1b
- Duitse soldaten, en dat zijn zonen van Duitse moeders | 2
7. Heel stukje 7 | 1c
- Ons eigen bloed | 2
8. Heel stukje 8 | 1c
9. Heel stukje 9 | 1a, 5
10. Heel stukje 10 | 1a, 5

Marjon concludeert dat een halve pacifist geen democraat is (uitspraak 1.).  Ik ben het daar mee eens. Een pacifist wil graag vrede, geweldloosheid staat centraal. Een democraat wil een staat waarin het volk regeert. Het zijn dus twee hele verschillende groepen mensen, die beiden iets anders in de samenleving willen.

Heinrich Himmler, hoofd van de SS (uitspraak 10):

Het Jodenprobleem is zonder compromissen opgelost. Ik vond niet dat ik het recht had de mannen uit te roeien en de kinderen te laten opgroeien tot wrekers. Het harde besluit dit volk van de aardbodem te doen verdwijnen moest genomen worden. Het is uitgevoerd, zonder dat onze mannen en onze Führer eronder geleden hebben, noch moreel, noch geestelijk.

Ikzelf kreeg dit stukje. Het Jodenprobleem is zonder compromissen opgelost, daar ben ik het mee eens. Of het Jodenprobleem echt opgelost is weet ik niet maar er is geen overeenkomst tussen twee partijen waarbij een oplossing is gekozen die tussen de eisen van de twee partijen in ligt. Hitler besliste alles, het volk had weinig te zeggen. De Joden moesten maar doen wat Hitler zei, anders kregen ze een grote straf of werden ze vermoord. Er was dus helemaal geen sprake van compromis. De oplossing lag in de handen van Hitler, het volk, de andere partij, moest het daar maar mee doen. Zelf konden ze niet doen…

Dat Heinrich niet het recht had om mannen uit te roeien en kinderen te laten opgroeien tot wrekers, klopt ook volgens mijn mening. Wat hadden die mannen en kinderen nou misdaan?! Ik vind het niet eerlijk dat ze uitgeroeid werden en dat kinderen opgroeiden tot wrekers. Ze hadden dat niet verdiend. En ook al hadden ze het verdiend, er zijn dan toch nog andere straffen, betere, die je die mannen had kunnen geven.. Waarom moest Hitler meteen een grote straf (doodstraf) geven? Had hij niet beter iets anders kunnen bedenken?!

‘Het harde besluit dit volk van de aardbodem te doen verdwijnen moest genomen worden’, vind ik echt een ‘onzin’ regel. Dat besluit had niet genomen hoeven worden denk ik. Ik denk dat Heinrich heel erg veel door Hitler werd beïnvloed, dat hij Hitler gewoon achternaging en zelf niet zijn eigen beslissen kon en mocht nemen, anders zou hij misschien ook wel uitgeroeid worden…

Dat de mannen en Führer er niet onder geleden hebben, dat betwijfel ik. Ik denk dat de mannen echter wel hebben geleden, de Führer zal niet altijd even aardig tegen hen hebben gedaan. De Führer zelf zal niet geleden hebben, hij was de baas…

Volgens Mathijssen klopt heel uitspraak 10 niet want in Oost-Europa waren de meeste Joden, die zelf een eigen graf moesten graven, waarna ze in het graf werden geschoten. Het is niet moreel, Hitler wilde het niet zien. Ik vind dit een naar idee, dat je zelf dat graf moet graven, en dan meteen doodgeschoten wordt. Wat moeten die mensen vroeger geleden hebben… Ik denk ook dat Hitler het gewoon niet wilde zien…

Na opdracht 27 gemaakt te hebben vertelt meneer Mathijssen wat theorie over Joden en het komt erop neer dat hij dieren anders vindt dan mensen. Laurens: ‘’Dus u vindt mens anders dan dieren?’’ Mathijssen antwoordt dat dieren inderdaad anders zijn, dieren hebben geen vrije wil, ze hebben geen bewustzijn. Ik vind dat ze onder de mens staan. De mens kan zelf beslissen, keuzes maken. Mensen zijn autonomen. Maar toch zou ik willen dat sommige mensen moeten stoppen met ‘produceren’, in de natuur gaat alles automatisch. Ik vind ook wel dat dieren anders zijn dan mensen, ze hebben een ander uiterlijk, echter kunnen dieren wel denken en zelf beslissen, ze zijn ook autonoom. Ook zij hebben een bewustzijn. Natuurlijk zijn dieren anders dan mensen, mensen anders dan dieren, dieren anders dan andere dieren en mensen anders dan andere mensen, dit is gewoon zo, we zijn allemaal verschillend…

Mathijssen vraagt zich af waarom dat meisjes achter Hitler aangingen, hoe dat komt.. Die vraag werd gesteld aan de meisjes, maar wij weten daar geen goed antwoord op. Ik denk dat de meisjes gewoon niet zelf konden beslissen, dat ze moesten of gewoonweg geen andere keus hadden.

Het laatste halfuur gingen we beginnen aan drie filmpjes over het Facisme:

-  Moderne naties (Ku Klux Klan)
-  Anti- Joods (anti- Semieten), ‘Louis and the Nazis’. 
-  Verona (waar een burgemeester wordt gezien als Wilders ++)

Filmpje 1: De KKK is in 1866 opgericht. Een tijdje later werd er een moord gepleegd. Op het moordwapen werden vingerafdrukken van een 42-jarige man geconstateerd. Deze man was lid van de KKK, een racistische beweging. Deze man haatte zwarte mensen en 28 jaar later moest hij voor de rechter verschijnen.
Ik schrok wel van de beelden die ik tot nu toe gezien heb, ik had niet gedacht dat de KKK zo hard optrad tegen zwarten etc., dat ze zo racistisch waren…
De bel ging.

Dinsdag 1 Maart - H4a - Melanie van Kaam

Meneer Mathijssen opent de les hij zegt dat een aantal mensen het levensbeschouwelijkdagboek 3 nog niet hebben ingeleverd. Het kan nog steeds tot dat hij het mapje van havo 4 gaat na kijken. Jort zegt dat hij heeft aangegeven waarom dat hij het nog niet heeft ingeleverd. De meneer begint over verkiezingen en dat hij een kleine verkiezing wil organiseren in de klas. Hij verteld over een collega dat die iets heeft bedacht. Namelijk als je je boekje bent vergeten €1 moet betalen en aan het eind van het jaar worden daarvan twee taarten gekocht voor de hele klas. De meneer vraagt of degene die tegen zijn hun hand op willen steken. Er zijn er maar vier tegen en de rest is dus voor we beginnen er naar de carnavalsvakantie mee.

Het onderwerp fascisme we bespreken de opmerkingen van vorige les. Ogi vraagt of aan Jort of hij niet zulke moeilijke woorden wilt gebruiken. Een aantal andere mensen zijn het daar ook mee eens. De meneer vraagt aan Ogi of hij het woord inborst mag gebruiken. Dat mag van Ogi. Richard krijgt een waarschuwing. En Pim steekt zijn vinger op. Jort gaat een discussie met de meneer aan over het Fascisme en het Christendom. Pim krijgt eindelijk de beurt en geeft zijn standpunt. Jort vind dat Pim gelijk heeft. Pim steekt weer zijn vinger op. De meneer verteld alvast over het stukje wat we nog moeten lezen. Als hij hier mee klaar is word Ogi eruit gezet de meneer geeft hem een opdracht mee. Hij moet een in de mediatheek gaan zitten. Elke krijgt de beurt om een stukje voor te lezen. Ze praat heel zacht en de meneer vraagt of ze harder wil lezen. Nadat Elke klaar is vraagt de meneer of er opmerkingen of vragen over het stukje tekst zijn. Jort komt terug op het verhaal van het geld voor het boekje en vind het belachelijk. Kaz vraagt aan de meneer waar het idee van €1 euro vandaag komt. De meneer gaat er niet op in en vraagt of Elke verder wilt lezen. Na het stukje lezen vind Jort het overdreven dat roodharige naar strafkampen moeten. Lieke krijgt de beurt om verder te lezen.

De meneer verteld dat je de punten a,b,c,d ook bij de afrondende opdracht kan verwachten. We moeten de 9 kenmerken van het fascisme snappen en kunnen toepassen. Sabrina krijgt de beurt om over ongelijkwaardigheid te lezen. Daarna leest Leendert het stuk eigen volk en overdreven nationalisme. Daarna leest Mandy de stukken geen stellingen binnen het volk en vervolging van tegenstanders. Dan leest Arlinde de stukken behoefte aan zondebok en inspelen op gevoelens. Ik zelf lees het achtste kenmerk en Khaoula het negende kenmerk. De meneer vraagt of alles duidelijk is over wat we gelezen hebben. En niemand heeft een vraag dus het is begrepen. De meneer geeft iedereen twee uitspraken van een eerdere opdracht. Daarbij moet je een van de negen kenmerken voegen. Daarna bespreken we die met heel de klas. De meneer stelt de vraag wanneer je iemand een fascist noemt. Arlinde zegt dat je gehandicapten sowieso anders moet behandelen. Annemieke zegt dat niet alle gehandicapten dom zijn want ze had laatst een programma gezien waar een jongen uit Spanje met het syndroom van down heel slim was en al een diploma had.

De meneer vraagt of iedereen naar opdracht 27 wil gaan. Daar heb je allemaal teksten staan en in iedere tekst staan ongeveer 3 woorden die terugslaan op de negen kenmerken. Die woorden moeten we onderstrepen. We doen het eerste tekstje klassikaal. De rest moeten we zelf doen als huiswerk voor na de vakantie. De bel gaat de meneer wenst iedereen een fijne vakantie.

Donderdag 7 Oktober – V4a – Frank Bijl

Introductie door Mr. Mathijssen:

Het verhaal speelt zich af in de tweede wereldoorlog.
Sophie is een Poolse vrouw die contacten heeft in Warschau.
Ze heeft een relatie met Nathan, en heeft twee kinderen (Jan & Eva).
Sophie en Nathan zijn goed bevriend met hun onderbuurman Stingo.

Sophie wordt in een concentratiekamp gestopt, overleeft, en vlucht naar de Verenigde Staten.

Vraag: Kunnen jullie (de klas) begrippen in kader naar mij duidelijk maken?

De tekst Sophie’s Keuze wordt voorgelezen door Mees. Mees wordt onderbroken door Mr. Mathijssen. Mr. Mathijssen legt vervolgens iets uit over Auschwitz.
Vervolgens leest Rob voor, daarna Wanisha, daarna Bo.

‘De laatste regel van deze tekst is heel erg belangrijk!’ zegt Mr. Mathijssen.
‘ Alleen dit is veranderd, denk ik. Het is zo diep geraakt dat het nu van steen is’.

Bespreking of Sophie heteronoom of autonoom bezig is.

Wanisha: ‘Ik denk dat ze heteronoom bezig is, want de Duitser kiest voor haar.

*Ik denk ook dat Sophie heteronoom te werk gaat, want de Duitser zegt wat zij moet doen.

Mr. Mathijssen Schrijft de keuzes van Sophie op het bord.

A Eva weg
A Jan weg
B De 2 kinderen weg
  Kinderen en Sophie weg

Als Wanisha in Sophie schoenen had gestaan, koos ze om Eva weg te laten gaan.
*Ik zou ook kiezen, om Jan te laten blijven.

Mr. Mathijssen: ‘Wat is het verschil tussen de keuzes van A en keuze B?

Osman: ‘ Bij A red je iemand, en bij B niet’.
Mr. Mathijssen: ‘Wanisha en Osman maken er een rekensommetje van. 2-1=1, Hallelujah! Ik heb er 1 geredt! Als je weet dat je twee kinderen dood gaan binnen twee uur, hoe zou jij je voelen?’
Wanisha: ‘Verdrietig’.
Mr. Mathijssen: ‘Bij A voelt Sophie zich alleen verdrietig. Bij B verdrietig en zo schuldig dat ze dus met Nathan zelfmoord pleegde.
Osman: Maar B is toch beter? Je redt een leven, en het is niet jouw schuld dat de ander dood gaat. Als je dat wel denkt moet je naar een psychiater.

*Het klopt wel dat je een leven red, en daarom blijf ik ook voor die optie kiezen om Jan te laten blijven. Maar Mr. Mathijssen heeft ook wel gelijk dat je dan met een rotgevoel opgescheept blijft zitten.

Bel

*= Wat ik ervan denk

20 januari 2011                 Lieke Luijten - V4a

Als eerst hebben we opdracht 23 gemaakt. Het ging erover wat wel discriminatie was en wat niet.
Dit was de uitslag (over 18 leerlingen):     
1. Een nachtclub laat geen Surinamers toe.    18
2. In een fabriek verdienen Turkse vrouwen minder dan haar Nederlandse collega’s voor hetzelfde werk.    18
3. Oude mensen en kleine kinderen mogen in de trein, bus en tram mee voor half geld.  0
4. Anneke krijgt minder zakgeld dan haar jongeren broertje.  3
5. Op school willen weinig mensen te maken hebben met André, omdat zijn vader in de gevangenis zit.  16
6. Een staatscomité verzet zich tegen de komst van een Turks gezin in de straat.    13
7. Een buschauffeur verdient minder dan een tandarts voor evenveel uren werk   0
8. Alleenstaanden komen veel moeilijker aan een huurhuis dan een gezin   0
9. De leraar noemt leerlingen bij hun voornaam, andersom niet.    0
10. Als een vrouw solliciteert wordt haar gevraagd: “Hoe doet u het met de kinderen?” Als een vader solliciteert niet.    2
11. Op de speelplaats krijgt Carolien uit de eerste klas te horen dat ze niet mee mag spelen, omdat ze rood haar heeft.    18
12. Kinderen van 15 worden in een bioscoop niet toegelaten tot een film voor boven de 18.    3

De definitie van discriminatie is
Alex: ‘Iemand anders behandelen omdat hij een andere cultuur heeft.
Roy voegt daar aan toe: ‘Iemand die onterecht zo behandeld wordt.
Frank, Stan en Mees voegen daar nog aan toe; iemand die een ander ras, uiterlijk, leeftijd of van een andere sekse is.
De definitie van discriminatie is dus: Iemand onterecht behandelde op grond van kenmerken waaraan iemand niets kan doen.
Daar ben ik het wel mee eens. Maar als je bijvoorbeeld gediscrimineerd wordt, omdat je gothic bent, dan kun je er degelijk wel iets aan doen. Dat vonden meerdere.
Meneer Mathijssen antwoordde hierop: ‘Zij kiezen zelf om anders te zijn.’
Zij kiezen er ook zelf voor alleen lopen zij daardoor wel de kans om gediscrimineerd te worden.
Stelling van de meneer:      (reactie lijn)
Vooroordeel naar discriminatie naar facisme
We hebben er verder niet op gereageerd of over gesproken. Ik vind dat het wel erg extreem is dat het tot Facisme kan leiden. Dan moet je wel echt heel erg discrimineren en met een grote groep. Anders kan het gewoon niet.

Donderdag 24 Februari – v4a – Rob de ridder.

We hebben deze les een aflevering van Oprah Winfrey gekeken als eerst, die ging over discriminatie. Zo werden vleeskleurige panty’s, die wit(blank) waren, als discriminatie gezien. Dat vind ik ook wel, maar een groot probleem vind ik zoiets niet, dan schrijf je toch gewoon een brief met een klacht, en met de vraag of ze het naar ‘ blanke panty’s’ willen veranderen?
Na de aflevering werd er om reacties gevraagd. Amar zei: Sommige discriminatie is aangeboren, dat kan je niet veranderen. Ik ben het met Amar eens. Maar meneer Mathijssen zei: Als je in een klas zegt: Jongens let even op, dan heb je iedereen zijn aandacht. Terwijl als je dames zegt, dan niet. Dat zou een seksistische vorm van discriminatie zijn. Maar ik vind dat als het niemand pijn doet, dat het dan geen discriminatie is. Het is aangeboren zoals Amar zei, het doet geen pijn. Het is de simpelheid die dat bepaald denk ik. Mannen worden gezien als hogere mensen, ik weet even niet hoe ik het anders moet zeggen, maar dat komt van vroeger af. Als de jongens moesten luisteren vroeger, de meisjes ook dus. Ik denk dat het van vroeger komt, dat soort, in mijn ogen niet echt, discriminatie.

Daarna keken we een documentaire over een leraar uit Frans Canada, die het onderzoek van Jane Elliot toepaste op een klas met kinderen van ongeveer 8 jaar. De eerste dag dag werden de lange kinderen(boven de 1m34) gediscrimineerd. De kleintjes hebben allemaal voorrechten gekregen, en beginnen de langere ook te discrimineren. Bijvoorbeeld omdat de lerares heeft gezegd dat uit onderzoek blijkt dat de lange kinderen dom zijn. De lange kinderen worden verdrietig er van.

Aan het eind van de dag zegt het dikke jongetje van de lange groep: “ Ze hebben eens gevoeld wat ik zo vaak voel, ik hoop dat ze me voortaan beter zullen behandelen.

De tweede dag hebben de lange kinderen voorrechten. Natuurlijk is het nu helemaal andersom: De lange kinderen beginnen de kleine te discrimineren, terwijl ze de dag ervoor nog hebben meegemaakt hoe dat het voelt, om gediscrimineerd te worden. Aan het eind van de dag zitten ze allemaal bij elkaar. De lerares hoopt dat ze er iets van geleerd hebben, maar ze willen allemaal wraak op de lerares door haar een dag te bevooroordelen. Het experiment leek even mislukt te zijn.

Maar de volgende dag word er in de klas over gesproken, en de kinderen hebben er wel wat van geleerd. Zo zegt degene die het dikke jongetje vaak pest dat die hem beter zal behandelen, en ook met hem zal spelen.
In de klas waren niet echt reacties (de les was om na de aflevering en documentaire). Maar ik vind dat de lerares zeer goed gehandeld heeft. Zoiets zouden ze op elke school moeten doen waar (veel) gepest en gediscrimineerd word. Discriminatie zal niet de wereld uit gaan, maar alle beetjes helpen. Ik denk dat zo’n experiment, net als Mr. Mathijssen zegt, het hele leven wel bij je blijft. Als je weet hoe anderen zich voelen als je ze pest, kan je je beter inleven in iemand, en zal je het misschien niet doen.

Nadat de bel ging is meneer Matthijssen begonnen met het vragen waarom niemand de LBDB’s of hun interviews hadden ingeleverd. Wij wisten daar nog helemaal van niks toen.

Daarna is Matthijssen begonnen met nog iets toe te voegen aan onze vorige aantekening.
Geloof, verlichting (waarin het geloof als totale onzin word gezien), stand van zaken:
Stalin – Marx >> verlichting “geleerden”
VS – Oppenheimer >> atoombom

(Mathijssen) “Japan was gebombardeerd als proefgebied om de bommen te testen. 80 miljoen mensen dood (door Hitler) veel mensen kwamen om het leven door geloofsoorlogen.” Menselijk verstand. Crisis: geloofwaardigheid van “Het Grote Verhaal”. Na WOII zijn in het westen van Europa de zelfmoordcijfers gestegen. (van 6 > 18 of meer)
Volgens Mathijssen is de crisis mede de grootste oorzaak hiervan.

Osman: ”Welke fouten maakte Marx?” Het antwoord van Mathijssen kwam erop neer dat het een mislukt experiment was.
Osman vind persoonlijk dat Marx eerder een zetje gegeven heeft.

Aantekening:

Rijken   Armen                       (Dus na een botsing van de rijken en de armen
  X ———  X                             ontstaan er menselijke ‘normale’ mensen)
        |
    botsing >> menselijke mensen

(Mathijssen) “Marx heeft een stralende toekomstideaal: hij wil een schepper zijn. Maar de critici vergeet dat we alleen maar schepsels zijn. Jaloerse, sikkeneurige, kleinzielige, armtierige mensen.”
Dat we altijd imperfect zullen zijn. Marx’ idee is eerder een droomgedachte volgens mij.

Osman: “Misschien alleen in theorie..”
Roy: “Door anderen is zijn idee misschien alleen fout uitgevoerd. Dan ben je zelf niet verantwoordelijk. Iemand anders doet iets met je ideeën.”
Daar ben ik het wel mee eens, als iemand anders jouw plan fout uitvoert heb je er zelf niks meer mee te maken. Het is dan zijn schuld niet de jouwe als het fout gaat.

(Mathijssen) “Volgens Oppenheimer hebben we de duivel losgelaten. Op de wereld zijn er genoeg bommen om de wereld 7 keer te vernietigen.”
(terug op de theorie van Marx) Roy: “Zijn theorie is gewoon niet op de manier van hem uitgevoerd.”
Alex: “Misschien was het nooit zijn bedoeling om van zijn idee een theorie te maken?”
Mathijssen: “Als men denkt dat hij alles kan is dat een grootse arrogantie.”
Osman en Roy hebben dezelfde mening: De theorie van Marx klopt, maar de uitvoering was slecht.

Analyse van de samenleving delen. Verlichtings-optimisme, Mathijssen is het daar niet mee eens.
Op het bord staat geschreven: “De mens accepteert hun schepsel zijn niet, maar wil een schepper zijn. Het kwaad bestaat los van de mens.”
De mens heeft veel kwaadaardigheid in zich. Meer dan je denkt, dat is gewoon hun natuur.
Conflicten, pijn, ruzies. Marx heeft daar duidelijk niet aan gedacht denk ik.

In de negatieve situatie zelf waren de zelfmoordcijfers nog laag, pas (jaren) daarna zijn ze gestegen. Mathijssen vind het vreselijk, zoveel mensen pleegden toen zelfmoord.
Alsof alle inwoners van Breda allemaal zelfmoord zouden plegen! Zelfs in een goede situatie waren er hoge zelfmoordcijfers.

Roy: “Hoge verwachtingen die mensen hebben in het leven, kunnen soms (heel erg) tegenvallen. Vooral als het gaat om de welvaart, daardoor kunnen ze in een depressie vallen en zelfmoord plegen. Als de welvaart even ophoudt denken veel mensen dat het niet meer goed gaat.”
Frank: “Maar als iemand depressief is dan heeft hij wel meer dan dat meegemaakt.”
Roy (en Wanisha die naast me zat en bijna hetzelfde zei): “Misschien is dit de druppel? Dat je niet weet hoe groot de impact daarvan zou zijn op je leven.”
Stan: “Politieke problemen betekenen meer voor jou dan je eigen problemen in de tijd van oorlogen. Daarom waren al die zelfmoorden na de WOII gepleegd.”
Osman: “De economische crisis zou er ook wel mee te maken kunnen hebben. Er waren misschien veel multimiljonairs die door de klap van hun diepe schulden zelfmoord pleegden.”
Roy vind dat een logisch gevolg. “Zelfmoord door de shock omdat ze nu ‘armer’ zijn.”
Osman: “Of je had een goede relatie met iemand en die gaat stuk. Maar er zijn nog genoeg vissen in de zee.”

Mathijssen liet een stelling horen: “In onze klas zitten er meer postmoderne mensen dan in zijn tijd.”
Dat klopt wel volgens mij, want vroeger was het nog verplicht om met het geloof betrokken te zijn tijdens de lessen. Dat is nu niet meer zo, daarom zie je ook niet-gelovigen op geloofscholen.

Stan: “Hoe zit het dan met zelfmoordterroristen?”
Mathijssen: “Zij hebben een heel sterke geloofsdrang. Ze willen zelfs sterven voor hun God.”
Stan: “Maar waarom zou je anderen dan meenemen in de dood?”
Wanisha: “Omdat zij niet geloven waar jij in gelooft.”
Amar: “Mensen die het leger in gaan die zijn toch ook bereid te sterven voor hun land?”
Mathijssen: “Zij zijn er ook om het recht van vrije meningsuiting te verdedigen.”

(Mathijssen) “Marx was niet de enige die verantwoordelijk was. Lenin => proletariaat. Dat werd later een oefening op het communisme.”

Daarna moesten Wanisha en Yvonne een toets maken namens de hele klas.
Bel!!!!!

Lesverslag
Donderdag 2 december 2010 – V4a – Amrish Gayadien
De les begon en we gingen het hebben over postmodernisme. Meneer Mathijsen toonde ons een site dat ging over 10 postmodernistische religies (zie: http://listverse.com/2008/04/12/10-post-modern-religions/). Een paar voorbeelden hiervan waren het Iglesia Maradonniana, Pastafarianisme (het vliegende spaghetti monster) Kerk van de Emacs en nog enkele anderen. Na wat uitleg hierover gehad te hebben gingen we een liedje luisteren van Maarten van Roosendaal genaamd Red mij Niet. We moesten wat zinnen citeren en bepalen bij welke stromingen die hoor. Zo citeer ik “slacht een lam, laat je baard staan.” Het eerste gedeelte van deze zin gaat overduidelijk over de islam, omdat bij de islam bij sommige feesten een lam wordt geslacht. Het tweede gedeelte van deze zin hoort bij het jodendom want de joden laten erg vaak hun baard staan. Ik citeer nog twee zinnen uit het lied “De wereld wordt gered door een UFO.” en “Voorspel de toekomst.” Deze zinnen horen bij het New Age. De naam van het liedje heet red me niet omdat hij geen hulp nodig heeft van een of andere stroming. Over het algemeen wisten mijn klasgenoten de zinnen wel redelijk eenvoudig te koppelen aan een stroming. Vervolgens gingen we de opdracht maken op blz 10 van het werkboek, hier stonden 50 zinnen geciteerd waarvan elke 10 bij een stroming hoorde. Bij welke dit hoorde stond er niet bij dus we kregen enkele minuten om ze bij de goede stroming te zetten. Iedereen van de klas kreeg 3 zinnen. Ikzelf had de zinnen “31.ik ben van mening dat de waarheid te kennen is” “32.de mens is een mondig wezen dat de verantwoordelijkheid voor zijn eigen leven neemt” “33.de mens is schuldig aan zijn eigen ontwetendheid.” . De eerste zin was voor mijzelf erg overduidelijk, die hoorde bij de verlichting. Echter had ik bij de andere twee zinnen toch best veel moeite maar blijkbaar hoorden ze alle drie tot de verlichting. Dit snap ik onderhands wel want de verlichting zette zich juist tegen God. Bij zin 32 zouden gelovigen namelijk denken aan het lot en dat kan niet als je je tegen zet tegen god. Tevens ben ik het eens met die zin en ook met de andere zinnen. Bij mijn klasgenoten zag ik dat het bij de meeste wel goed ging en sommige hadden 1 á 2 zinnetjes fout. Een enkeling had het foutloos. Eerder voor deze opdrachten hadden we bij elke zin een plusje of een minnetje moeten zetten. Ik had er 26 plusjes en 24 minnetjes. In de les moesten we bij de zinnen waar we een plusje hadden sorteren per stroming. Mijn resultaat zag er zo uit

Christendom: 4
Fundamentalisme: 2
Postmodernisme: 4
New Age: 3
Verlichting: 11

Er is dus overduidelijk te zien dat ik een voorstander van de voorlichting ben. Ik denk dat dit komt omdat de verlichting zich scheidde van de kerk en dingen niet bekeek via God maar meer richting de wetenschap. Nadat we dit individueel hadden gedaan gingen we kijken wat de uitkomst bij iedereen in de klas was. De resultaten waren als volgt:

Christendom: 2
Verlichting: 14
Fundamentalisme: 0
Postmodernisme: 1
New Age: 0

Het opvallende is natuurlijk dat verlichting er heel erg bovenuit steekt en de andere bijna niemand. Ik denk dat dit zo is omdat een heleboel mensen iets meer nuchter zijn en alles bekijken via de wetenschap in plaats van het relateren aan bijvoorbeeld God. Nadat we dit hadden gedaan moesten enkele leerlingen naar voren komen om hun mening te geven over alle stromingen. Bo was de eerste die naar voren moest. Haar mening was dat ze de verlichting goed vond omdat de mens volgens haar autonoom is want het is jouw leven. Bij het fundamentalisme vond ze de zekerheid goed maar te heteronoom. Bij het postmodernisme vond ze positief dat de vrijheid centraal staat. Ik ben het eigenlijk helemaal eens met Bo, ik vind zekerheid een positief punt bij fundamentalisme maar ze zijn te heteronoom. Natuurlijk ben ik van mening dat de mens niet 100% autonoom kan zijn maar té heteronoom kan wel en dat heb ikzelf liever niet. Ook vind ik vrijheid zeer positief bij het postmodernisme. En met haar mening over het postmodernisme ben ik het ook eens.

Na Bo was het de beurt aan Sagar. Zijn mening over het fundamentalisme was dat ze over zekerheid gingen, dit vond hij goed. Een minpunt vond hij dat ze teveel normen en waarden hadden. Bij postmodernisme vond hij het positief dat ze voor vrijheid zijn. De verlichting vond hij positief want ze hebben veel bereik met de wetenschap. Ik ben het ook eens met de punten van Sagar. De zekerheid bij het fundamentalisme is positief en een minpunt is inderdaad dat ze erg veel normen en waarden hebben. Teveel naar mijn mening. Bij het postmodernisme vond hij ook het feit dat ze vooral aandacht besteden aan de vrijheid zeer positief, hier ben ik het ook mee eens want vrijheid is erg belangrijk om je eigen leven te kunnen lijden.

Lesverslag donderdag 18 november
Thom Flikweert
V4a

Voor deze les moesten we allemaal de belangrijkste 10 punten van elke grote stroming aangeven. Ik en mijn groepje waren de laatste paar minuten van de les daarvoor al geweest. Wij moesten de 10 belangrijkste punten over de verlichting verzamelen.
De New Age was als eerste aan de beurt. Er werd uitgelegd door Roy, Jémuel,  Wanisha en Loesinè. Punten als: alles heeft met elkaar te maken (holisme) of alles is in groei en ontwikkeling werden genoemd.
Roy zei over de New Age: “Dus de New Agers gingen er van uit dat er meer tussen hemel en aard is?” Meneer Mathijssen antwoordt: “Dat dachten ze daarvoor ook al.”
Punt 1 op de New Age-lijst was dat er een nieuw tijdperk zou beginnen, een Watermantijdperk dat het Vissentijdperk zou vervangen. Mees vraagt zich af wat hiermee wordt bedoelt. De uitleg gaat als volgt: “Tijden waren toen gekoppeld aan sterrenbeelden. Voor een nieuwe tijd kwam dus een nieuw sterrenbeeld.”
Opnieuw neemt Roy het woord: “Het leven van de New Agers is vrij simpel. Ze denken dat alles wel goed komt, zowel positief als negatief.” Ook Loesinè heeft iets te zeggen: “Ik vind het mooi dat ze iets zien als meer dan het is. Bijvoorbeeld dat deze stoel een ziel heeft.” Bo zegt dat dit voor haar allemaal te spiritueel en zweverig is. Volgens Mees is het New Age-tijdperk een aftakking van het Christendom. Meneer Mathijssen zegt dat het wel erg godsdienstig is, maar wel gekoppeld aan goddelijke energie, niet als persoon.

Het volgende en tevens het laatste tijdperk dat we die les uitgebreid bespraken was het Postmodernisme. Osman, Alexander en Bo zouden ons hier meer over uitleggen. Belangrijke punten waren bijvoorbeeld de eeuwige kritiek op gegeven antwoorden en absolute moraal bestaat niet: er is minder en meer kwaad.
Er komen vele vragen voorbij, zoals: “Heeft het Postmodernisme ook een God?” Het antwoord van de leraar op die vraag was dat het Postmodernisme, het Fundamentalisme en de New Age los staan van het Christendom. Er zijn zowel New Age als Postmoderne Christenen. Roy vroeg wat een absolute moraal is. Het betekend: iets dat voor iedereen geld, altijd en overal.
Frand vindt dat je niet altijd overal kritiek op moet hebben, maar je antwoorden soms ook moet accepteren. Alexander stemt hier mee in. Loesine houdt er niet van om nooit een antwoord op een vraag te hebben: “Als er geen waardheid is dan zitten de mensen altijd in onzekerheid.”

Ik zelf voel me van deze twee stromingen meer aangetrokken tot het Postmodernisme. New Age vind ik te zweverig. Een slecht ding aan het Postmodernisme vind ik wel dat het altijd kritiek heeft op antwoorden. Af en toe is dat best goed, je kunt tot nieuwe ontdekkingen komen bijvoorbeeld, maar soms is iets gewoon wetenschappelijk bewezen.

Woensdag 1 december 2010 H4A Lieke Flipsen

Meneer Mathijsen opent de les. Hij vraagt naar de voor en nadelen van het postmodernisme. Er wordt niet gereageerd.

We moeten opdracht 11 maken. We moesten in een tabel van een aantal begrippen aangeven in hoeverre dat met een stroming te maken had.
We hebben deze opdracht klassikaal nagekeken.

Daarna moesten we opdracht 7 maken. Iedereen kreeg van die opdracht 2 waarvan hij moest zeggen of het Postmodern, New Age, Verlichting, Fundamentalisme of Christelijk was.

Meneer Mathijsen komt tot de conclusie dat we post modernisme nog niet behandeld hebben. Hij schrijf alle aantekeningen op het bord en de klas schrijft ze over.
De aantekeningen:
-Reactie op de verlichtingsfilosofie
-geen geloof meer in grote verhalen
-de waarheid bestaat niet: voortdurende twijfel
-meerdere waarheden staan naast elkaar
-moreel kiezen: minst slechte, nooit het goede
-tegen eenduidigheid verlichting, wel verwondering en meerduidigheid
-nadruk op anders zijn, niet op eenvormigheid ( hokjes plaatsen )

we gaan verder met opdracht 7. We kijken hem na en iedereen moet voor zichzelf tellen bij welke stroming hij de meeste plusjes ( paar lessen eerder moesten we bij de stellingen een + of een – zetten als je het er mee eens of mee oneens was) heeft.
De klassikale uitslag was:

Postmodernisme = 14 leerlingen
New Age = 0 leerlingen
Verlichting = 4 leerlingen
Christendom = 7 leerlingen
Fundamentalisme = 0 leerlingen

Na deze uitkomst moesten we voor onszelf bepalen wat we waren en bedenken waarom.

Selina moest voor de klas
Ze vind dat het fundamentalisme te fanatiek is. Wel positief is dat je altijd houvast hebt.
New Age vind ze vreemd omdat ze in hekserij geloven en praten tegen bomen.
Ze vind het postmodernisme te negatief.
Van de verlichting vind ze goed dat het met wetenschap te maken heeft.

Hierna kwam Angelie voor de klas
Ze vind dat je niet alles kunt verklaren met wetenschap daarom is ze het niet eens met de New Age’rs.

De bel ging en iedereen verliet het lokaal.

Woensdag 24 november 2010 H4a Rukiye Ekiz

We hebben deze les het voornamelijk gehad over fundamentalisme onder dames. De 2e helft van de les hebben we het gehad over New Age. We hebben eerst een documentaire over de Tamil Tigers gekeken (My daughter, the terrorist), Tamil Tigers is een militaire organisatie dat vecht voor de vrijheid van Sri Lanka, ze hielden de noorden en oosten bezet van het land, ze wilden een eigen staat oprichten. Het ging over 2 vrouwen die zich aangesloten hadden bij de Tamil Tigers omdat ze vochten voor ‘de vrijheid van hun volk’. Belangrijkste vraag hierbij was: wat maakt de dames zo fundamentalistisch? Er waren 2 dames aan het woord, die vertelden over wie de Tamil Tigers nou zijn, en wat ze nou doen. Darshika (24) geloofde vroeger in God, ze wilde altijd zuiver zijn, maar nadat haar vader overleed, is ze veranderd. Puhalchudar (24) heeft zich zonder toestemming van haar moeder aangesloten bij de Tamil Tigers, maar haar moeder zei er niets over. De 2 dames zitten bij de Black Tigers, zij hebben minder mensen en minder wapens. Je moet vooral moedig zijn. Het zijn zelfmoord terroristen: „bom vernietigt het doelwit en lichaam” vertelt een van de dames. Ze doen er grappig over, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is dat hun lichaam aan stukken gereten zal worden. Ze hebben altijd hun ‘cyanidecapsule’ bij zich, „als je daar op bijt, zal je je tong opensnijden, dan zal de gif in tong gaan, en dan ben je dood”.
„We zijn al 7 jaar samen maar als ze ons verraad, dan zal ik haar zonder twijfels en medelijden doodschieten”. Tijdens een grote zelfmoordaanslag bij de Centrale Bank van Colombo in 1996, zijn er 90 doden gevallen en 1400 gewonden. Dat is een van de grootste zelfmoordaanslagen van de Tamil Tigers.
„Kans is groot dat ze (Darshika en Puhalchudar) nu niet meer leven, want de Tamil Tigers zijn vernietigt” vertelt meneer Mathijssen.
„Wat vinden jullie hier van, positief of negatieve kanten?” vroeg meneer Mathijssen.
Kaz: „Het is waarheid, dat van de leider.”
Jort: „Ze willen hun leven geven voor het ideaal van de leider.”
Ogi: „Ze hebben alles over voor hun doel, zonder uitzonderingen.”
Leendert: „Ze ontkennen de werkelijkheid omdat ze geloven dat de leider de waarheid zegt.”
Meneer Mathijssen: „Kun je positieve kanten van de dames noemen?”
Jort: „Ze weten duidelijk wat ze willen.”
Kaz: „Ze hebben geen gevoel voor humor, ze lachen over zelfmoord bom aanslag.”
Daarna gingen we het hebben over het ontstaan en kenmerken van New Age.
Bo: „Het is rond 1960 ontstaan.”
Meneer Mathijssen vertelde dat tijdperk van vissen plaats maakt voor dat van de waterman. De wereldgeschiedenis is verdeeld in tijdperken van 2000 jaren. Als je in Rome een vis vond, dan kon je zien dat dat een Christen was. In het Grieks betekent IXTUS Jezus. Daarna schreef meneer Mathijssen de kenmerken op het bord.
1. Gevoel dat er een nieuwe tijdperk aanbreekt
2. Alles in het universum hangt met elkaar samen
3. Alles is doortrokken van goddelijke energie
4. Veel aandacht voor sferen buiten de aardse paranormaliteit e.d
5. Menselijk bewustzijn gaat verder dan direct waarneembare
6. Mens is op zoek naar diepste zelf
7. Alles is in ontwikkeling
8. Geloof in reïncarnatie
9.De natuur is bezield
10. Alle religies zijn in de kern hetzelfde
„Wat zijn volgens jou mooie kenmerken?” vraagt meneer Mathijssen.
Ogi: „geloof in reïncarnatie, mensen krijgen kans om te herstellen.”
Annemieke: „Praten die bomen terug?”
Meneer Mathijssen: „Heb je ooit met een knuffel iets gedaan of iets tegen die knuffel gezegd waarvan je wist dat ie toch niets zou terugdoen?”
Arlinde: „Alles is in ontwikkeling, dat maak ik zelf ook mee.”
Jort: „Flauwekul, op een bepaalde leeftijd ga je snel achteruit. Dus alles is niet altijd in ontwikkeling.”
Meneer Mathijssen: „Mensen kunnen wijzer worden, gevoeliger worden, dan ben je toch ook in ontwikkeling?”
Daarna gingen we ‘de Zweethut’ kijken. Paar mannen gingen in een hut zitten, 3,5 – 4 uur lang zweten, om tot zichzelf te komen. Het is een reiniginsritueel. Dan voel je je wedergeboren.
„Je gaat allerlei dingen beleven.” Na een uur had hij het gehad.
„In het begin zit je lekker rustig, beetje chillen, maar na een uur had ik het toch echt gehad!”
„Het geeft een krachtig gevoel!”
Als je niet gelukkig bent, dan krijg je je geld terug. Kosten: €75,-
Persoonlijk vond ik het heel absurd en shockerend van de dames van de Tamil Tigers, en het irriteerde me echt mateloos dat ze de hele tijd grappig gingen doen over het feit dat hun lichaam aan stukken zou gereten worden bij een zelfmoordaanslag, alsof dát de gewoonste zaak van de wereld is! Nu snap ik waarom men niet in vrede met elkaar leven. Zolang er nog van die sukkels op aarde rondlopen die met hun praatjes aan iedereen gaan verkopen dat wat zij lullen de waarheid is! Kom op zeg, waar gaat deze wereld toch heen!
En die van de zweethut vond ik een beetje onzin. Als je tot jezelf wil komen kan je dat ook doen op een andere manier, niet op zo een rare, gekke manier.
Het was weer een leerzame les voor mij.

Woensdag 17 november-Elke Eestermans-H4a

Het onderwerp van deze les was: de verlichting en fundamentalisme. De vorige les kregen we als opdracht dat we een soort presentatie moesten voorbereiden over het onderwerp wat aan jou werd toegewezen (daarbij moest je opdracht 9 maken).
Deze les gingen we dit behandelen.

De les begon met veel rumoer in de klas, terwijl Vera haar eerste 2 vragen over de verlichting voorlas. Hierbij gaf de meneer wat meer informatie: de verlichting ontstond in de 17e eeuw in West-Europa als een reactie op de godsdienstoorlogen. Verlichting op basis van rede, de donkere middeleeuwen op basis van geloof. Daarna kregen Melanie en Femme de beurt, zij moesten 5 waarden bedenken, maar er kwam geen antwoord. Nikkie wist het wel: -autonomie –mondigheid (uitspraak Kant: ‘’verlichting is het uittrede van de mens uit zijn onmondigheid, waar hij zelf schuld aan heeft’’). Daar gaf de meneer wat meer uitleg bij, ‘’als je niet laf en lui bent kan je mondig worden’’. –redelijkheid (uitspraak Descartes: ‘’Ik denk, dus ik ben). De volgende waarde gaf Arlinde: -tolerantie. Daarbij gaf de meneer de volgende uitleg: Frederik de Grote (Duits), en Voltaire (een Franse filosoof) ‘’Iedereen kan op eigen wijze zalig worden’’. De laatste waarde is openbaarheid, dat is dus vrijheid van meningsuiting/democratie. Wat ik persoonlijk een erg goede waarde vind. De meneer stelde de volgende vraag; Wat vind je hiervan? Wie wil een uitspraak doen? Hierop kwam er niet meteen een antwoord, maar dat is meestal wel. Na wat aandringen van de meneer, zei Ogi: de vrijheid en de democratie is goed! Kaz vond dat ook. Pim vond het zelf nadenken (autonomie) positief. Op de vraag of er ook kritische opmerkingen waren, kwam geen reactie, dat betekent dus dat iedereen de verlichting wel positief vond denk ik. Dankzij de verlichting is er nu wetenschap en techniek. Toen stelde de meneer deze vraag: ‘’wie wil reageren op de uitspraak van Descartes? Jort vond het een mooie uitspraak, toen kwam er een kleine discussie tussen Kaz, Richard, Jort en de meneer. Als laatste zei Kas, dat deze uitspraak waarschijnlijk voor slimme mensen bedoelt was! (gelach in de klas). Ik vind de uitspraak van Descartes wel interessant, volgens mij heeft het iets te maken met als je wil denken, als je mensen probeert te begrijpen dat je dan ‘’redelijk’’ bent.

Toen we de verlichting behandeld hadden gingen we verder met het Fundamentalisme. Lisa begon met haar 2 vragen voor te lezen: Het fundamentalisme is ontstaan eind 19e eeuw in Amerika, Mandy voegde er nog aan toe: door Amerikaanse Christenen. Die terug naar de fundamenten van voor de verlichting wilde. De meneer gaf hier weer wat uitleg bij. Daarna stelde de meneer de vraag welke opvattingen zij precies hadden! Romy: ze zijn tegen abortus/ strakke moraal/ voor de doodstraf/ anti euthanasie/ tegen vrouwenemancipatie en voor een strenge opvoeding. Meneer: wat is typerend? Ze nemen de teksten van het heilig boek letterlijk zei Pim. Daarna gaf Pim zijn persoonlijke mening, maar dat was niet precies de bedoeling, dus daar zou de meneer later op terug komen. Één belangrijke waarde was dat zij zekerheid hebben, zei Selina. Hierna mocht Pim zijn mening geven over het onderwerp: ‘’ze hebben geen eigen mening, staan niet open’’. Sanne:’’Negatief, geven andere mensen geen kans, egoïstisch’’.  Richard: ‘’Ze nemen niks aan van anderen, dus negatief’’. Ogi:’’ze staan niet open, zo kunnen zij zich nooit ontwikkelen’’. Ze roesten dus vast en gaan niet met hun tijd mee, aldus de meneer. Ik ben het daar helemaal mee eens, ze nemen niets aan van anderen en behouden dus hun ‘denken’, en blijven dus altijd zo bekrompen denken. De laatste vraag van deze les was of er ook iets positief was aan het fundamentalisme? Jort zei daarop: ‘’ze zijn erg overtuigd van zichzelf’’. (gelach). Kaz vond de doodstraf wel positief, daarop kwamen er een paar discussies en keken en paar mensen elkaar vragend aan. Marieke vond het positief dat ze weten waar ze naar op zoek zijn, dus de zekerheid! Romy kon daar niet meer echt iets aan toevoegen. Ik zelf vind het fundamentalisme negatief, doordat ik hun opvoeding niet echt snap, en dat ze eigenlijk tegen/voor alles zijn waar ik dan weer anders over denk etc.

De bel zou bijna gaan dus de meneer zei wat we volgende week zouden gaan doen: een documentaire kijken. Iedereen ging opruimen en toen ging de bel.
*Bijzonderheden: het was een 45 minuten les.

Woensdag 10 november
Femme Diepstraten – H4a

Deze les begon met het zingen voor Dorien. Ze was jarig vandaag. Ogi liet alle verjaardag liedjes horen die hij kende. Dat was wel even lachen.
Daarna gingen we weer verder met de les. We moesten een tekst lezen, met als titel ‘Crisis.’
De tekst was erg lang en er werden verschillende mensen aangewezen die de tekst voor moesten lezen. Het voorlezen werd gedaan door Elke, Ogi, Sabrina, Melanie, Selina, Jort en Arlinde.
Na ieder stukje dat voorgelezen was, kregen we de kans om vragen aan de meneer te stellen over die alinea.
Door Bo werd gevraagd: Wat zijn ideologieën? De meneer antwoordde met: dat is de leer van ideeën.
Ook Marieke stelde een vraag: wat is heil en onheil. Meneer Mathijssen vroeg of iemand uit de klas het antwoord op deze vraag wist, maar dat was niet zo. Hij gaf dus zelf het antwoord.
Heil is wat mensen gezond maakt. Onheil is het tegenovergestelde, namelijk wat mensen ongezond maakt.
Na deze vragen werd er voorgelezen over de verlichting. Meneer Mathijssen vertelde dat verlichting eigenlijk dezelfde betekenis heeft als moderniteit.
Ook werd er verteld over het zingevingssysteem van het christendom en het zingevingssysteem van de Verlichting. Niemand uit de klas wist te vertellen wat dit was. De meneer vertelde dat het allebei levensbeschouwingen zijn.
Hierna lazen we een stukje tekst over het Postmodernisme. Lieke vroeg zich af wat ze denken bij Postmodernisme. Op deze vraag gaf meneer Mathijssen weer antwoord: ‘Postmodernisten zijn ervan overtuigd dat grote verhalen failliet zijn. Iemand die Postmodern is, is iedere dag bezig zijn wil uit te vinden. Een postmodernist heeft veel vrijheid, maar weinig zekerheid.’
Verder waren er geen vragen over dit stukje tekst, dus we lazen verder. Na de volgende alinea vroeg Sanne: ‘Wat is een overkoepelend systeem?’ De meneer wilde dat iemand uit de klas het uit ging leggen, maar weer niemand wist wat dit betekende.
Meneer Mathijssen vertelde: ‘Een overkoepelend systeem is een soort van paraplu waaronder je bescherming vind. Als je eronder blijft, weet je wat goed en fout is.’
Nu lazen we wat over pelgrims en slenteraars. Meneer Mathijssen vroeg zich af of iemand kon vertellen wat het verschil hiertussen is. Marieke en Pim legden uit dat een pelgrim op zoek gaat naar hoe je het grote verhaal meemaakt. Een pelgrim heeft een doel.
Een slenteraar is vaak op zoek. Slenteraars hebben geen doel.

Nu moesten we een opdracht maken. De meneer vroeg ons of we drie positieve kanten van het Postmodernisme konden noemen.
Bo had als eerst een positieve kant: ‘Postmodernisten zijn erg gesteld op individualiteit.’
Daarna vertelde Khaoula: ‘Postmoderne mensen willen niemand volgen. Ze willen zelf bepalen wat goed en fout is.’
Marieke had nog een positief punt: ‘Postmodernisten gaan op zoek naar wat heil en onheil is.’

Als laatste wilde de meneer een paar mensen vragen een toets op de computer te maken. Degene die gekozen werden, waren Marieke, Bo en Jort.
Marieke deed het goed. Ze haalde een 7,6. Daarna was Bo aan de beurt. Ze wilde niet zo graag de toets maken, maar ze haalde toch een 6,0.
Hierna was het de beurt aan Jort. Iedereen verwachtte dat hij een goed punt zou halen. Hij haalde een 8,4. Het gemiddelde van deze punten telt voor de hele klas. Iedereen was blij met het cijfer.
Hierna ging de bel en was de les afgelopen.

Woensdag 3 november–Nikki van der Corput–H4a

De eerste twintig minuten werd er in de les gepraat over opdrachten die (nog) niet waren ingeleverd door een aantal leerlingen. Ook werden de punten bekend gemaakt van de opdrachten die al wel ingeleverd waren.

Het Christendom heeft een groot verhaal. Een groot verhaal is een zekerheid wat zin en richting geeft aan het leven. Dit kan vele antwoorden geven op de vragen van de Christenen.

De Verlichting is het tegengestelde van het Christendom. Het heeft ook een groot verhaal. De aanhangers van de Verlichting gaan alleen maar op feiten af. Ze maken hun keuzes met hun verstand, op basis van de feiten.
Het jaar 1945 was een keerpunt voor de Verlichting. Veel mensen begonnen namelijk te twijfelen.

De gaskamers van Hitler waren een voorbeeld van het verstandelijke vermogen van de Verlichting. Ook Stalin, die verantwoordelijk is voor de dood van vele Russen, is een voorbeeld van het verstandelijke vermogen van de Verlichting. En als laatste, die ook bij dit rijtje hoort, is de atoombom van de VS in Hirashima, Nagasaki.

Vooral hierdoor verliest de Verlichting zijn geloofwaardigheid. Sinds 1945 zijn de zelfmoordcijfers in West-Europa verdrievoudigd.

Meneer Mathijssen: “De crisis van het verliezen van een groot verhaal heeft het zelfmoordcijfer verhoogd.” 
Hij is ervan overtuigd dat het zelfmoordcijfer is verhoogd, omdat mensen geen antwoorden meer kunnen vinden op hun vragen in een groot verhaal. Ik denk dat dat wel kan kloppen. Ik geloof ook dat mensen het geloof in een groot verhaal toen verloren en zo minder zekerheden hadden in het leven. Dat kan voor sommige mensen mentaal heel zwaar zijn geweest.

Toen de geloofwaardigheid verdwenen was, ontstonden er weer andere verhalen.

Één daarvan is het fundamentalisme. Het fundamentalisme heeft maar één waarheid, en die is bij iedereen gelijk. Ook het fundamentalisme heeft dus een groot verhaal. Binnen het fundamentalisme vindt men zekerheid. Dit kan van godsdienstig niveau of een ander menselijk niveau zijn.

Er is nog een verhaal bijgekomen, dat is de New Age. Dat is een beetje ‘zweverig’. Ook de New Age heeft een groot verhaal.

En als laatste is het postmodernisme erbij gekomen. Dit heeft, tot tegenstelling van de meeste anderen, een klein verhaal. De meeste mensen zochten naar een groot verhaal, maar er waren ook velen die naar een ‘klein verhaal’ zochten. Bij het postmodernisme heeft men vooral vrijheid. Dat kan heel positief zijn, maar het betekent dus ook gelijk dat er geen zekerheid zal zijn.

We hebben klassikaal een deel van de tekst “Van ‘modern’ naar ‘postmodern’: De reacties op de crisis van de moderniteit” op bladzijde 12 gelezen.
Er waren een aantal begrippen niet duidelijk bij sommige leerlingen. Bijvoorbeeld het marxisme-leninisme.
Marx was voor de Verlichting, hij ontwikkelde de theorie van de samenleving.
Lenin lag met zijn ideeën hierover dicht bij die van Marx.
De ideeën van deze twee mensen samen vond met dé theorie voor het ontwikkelen van een nieuwe samenleving.

Woensdag 13 oktober 2010-h4a
Door Pim Coremans

Deze lesverslagen zijn gemaakt om mensen een inzicht te geven in onze levensbeschouwing.
Ik zal dus proberen om de feiten zo objectief mogelijk weer te geven.

De les begint. Meneer Mathijssen geeft een kort overzicht over wat we de vorige les hebben gedaan(dit kunt u lezen in het verslag voor deze. Als de persoon voor mij zijn/haar werk heeft gedaan). Even een overzicht: je hebt het filmfragment van Sophie’s choice en hetzelfde fragment uit het boek. Nou de opdracht: ‘Benader nu het verhaal van Sophie’s choice vanuit de vijf kaderbegrippen’. Deze vijf kaderbegrippen houden in: Autonomie, Heteronomie, Waarde, Waarheid en Waardigheid.

Er waren verschillende mensen die reageerden op de vraag of ze autonoom of heteronoom was. Maar over het algemeen vonden de meeste mensen dat ze heteronoom was omdat ze vanuit paniek handelde en in paniek was gebracht door iemand anders(heteronoom dus).
Het was ook hier dat er een discussie ontbrandde vanwege de vraag of het humaan was om deze vraag te vragen. Er waren allerlei argumenten tegen zoals: ‘Ze kan beter meegaan omdat ze dan allemaal doodgaan’ en ‘Ze is laf om niet met haar kinderen mee te gaan’ en dergelijke. Toen de vraag werd gesteld waarom ze Jan had gekozen zij ik dat ze misschien vanuit een praktisch standpunt keek: ‘Aan een jongen heb je meer dan aan een meisje’ maar dit werd snel de kop ingedrukt.
Dit was al onderdeel van waarde en daarbij werd de volgende diagram gemaakt.
              Eva

Sophie         Jan

                       
                Beide

Helaas kwam de les alweer aan een eind voordat we echt de kans kregen om het te bediscussiëren.

Donderdag 30 September 2010
Sagar Balgobind V4a

In deze les stond autonomie en heteronomie centraal. De vraag was dan ook; Waar sta jij op de lijn van autonomie en heteronomie?
Om even terug te halen uit de vorige les, autonomie is dat je jezelf de wet stelt en heteronomie is dat iemand anders je de wet voorstelt.

Amar moest als eerste voor de klas om de hierboven genoemde vraag te beantwoorden.  Amar zei, “iedereen is gedeeltelijk autonoom, maar als je bijvoorbeeld in een gevangenis zit kan je niet je eigen keuzes maken’’. Mees vulde Amar aan en zei, “Je stelt je straf niet zelf op”. Ze hebben ook gelijk, vind ik dan. Maar als je in de gevangenis zit, heb je daarvoor al een verkeerde keuze gemaakt en was je dus autonoom bezig.
Maar daarna ging Mr. Mathijssen verder over het wij-gevoel. Dat als je in een groep zit, je meegaat in de groep om erbij te horen (heteronomie dus). Amar vond dat je altijd wel wordt beïnvloed.

Ikzelf moest daarna naar voren en mij werd dezelfde vraag gesteld. Ik vind dat als je ouder wordt, je steeds autonomer wordt. Dit omdat je steeds meer keuzes voor jezelf moet maken, meer belangrijke keuzes. Je kan daarvoor best advies vragen aan je ouders of anderen die je dan om hulp zou vragen, maar zij geven je alleen ‘een klein duwtje’ in de richting die zij denken die goed voor je is. Je gaat dan zelf nadenken over welke keuze het beste zal zijn.

Hierna lieten we het autonomie en heteronomie even zitten en gingen verder met waarde. Waarde kan je verdelen in 2 dingen, waarden van nut en waarde van zin. Hierbij was de vraag; wat is het nut van school?  Mees gaf als antwoord, “Diploma”. Roy zei daarop, “Het nut van school is je toekomst opbouwen”. En sociale banden was zijn antwoord op de vraag, wat is de zin van school? Hij wilt later een studie waar hij in past. Zelf vind ik dat ook, want je later niet een studie volgen wat je helemaal niks aan vindt.
Bij de zin van liefde werd gezegd; geborgenheid en vertrouwen en bij het nut van liefde stond; voortplanting.
Roy zei dat vrijen leeftijdsgebonden is, omdat hij nu niet bezig is met kinderen. Dit is bij ongeveer alle jongeren, het gaat meer om de zin, dan om het nut.

Als laatste ging het nog over waarheid en waardigheid.
Waarheid kan je onderverdelen in 3 dingen:
-  Objectief (ware)
-  Normatief (goede)
-  Esthetisch (schone)
Thijs zei, “Ware is een feit en schone is een mening”
Waardigheid is wat we ten koste van alles in onszelf in stand willen houden.

woensdag 29 september 2010-H4a-Khaoula Bellaghmouch
Lesverslag van les 2

Toen we begonnen met de les gingen we het over heteronomie en autonomie hebben, waar jij zelf in voor staat, dus ben je meer heteronomie of autonomie.
Dat moest je vertellen voor de klas. Ik moest een cijfer zeggen en toen moest Anemieke voor de klas vertellen hoe zij zichzelf ziet staat, bij heteronomie of autonomie. Zij zegt zelf dat ze meer autonomie is dan heteronomie, want je maakt je eigen keuzes en dat is meer autonomie. 75% autonomie en 25% autonomie want je doet ook dingen waar je niet te kiezen hebt. Toen kwam Romy voor de klas, Zij zegt dat wij allemaal 100% autonomie zijn, want je hebt allemaal een keuze en die maak jij zelf, ook al wordt je gedwongen om iets te doen moet je zelf kiezen of je het doet of niet. Ik denk zelf dat we meer heteronomie zijn dan autonomie, je wordt door alles beïnvloed om die keuze te maken ook al heb je zelf die keuze gemaakt maar dan wel wanneer iemand zegt waarom je die keuze moet maken. Bijvoorbeeld dat je leuke schoenen wilt kopen maar ze zijn een beetje duur en een vriendin zegt tegen je je moet ze kopen ze staan je echt heel goed,ze zijn supermooi, en daarna ga je ze kopen dan ben je dan volgens mij heteronoom, ook al heb je die keuze zelf gemaakt. Maar als die vriendin van je er niet bij was had je ze laten staan. Tegenwoordig wordt je sterk beïnvloed door alles en het wordt naar mijn mening telkens meer, maar je hebt ook een beetje autonoom. Dat is wanneer niemand je beïnvloed of zegt wat je beter moet doen, die keuze maak je helemaal voor jezelf. Nadat Romy klaar was met haar verhaal over heteronomie en autonomie ging de meneer ons uitleggen wat waarde inhoud. Waarde is in te delen met nut en zin. Bij nut is het meer wat het oplevert voor jou. Dus een voordeel voor jou. En nut is meer met emotie, contact en dat je voldoening gewend bent. Pim zegt dat liefde meer zin heeft dan nut., omdat je van elkaar houd.
Maar Richard zegt ook dat het nut heeft want daar kan je je verhaal kwijt bij je liefde, het help jou en steunt jou. Voor mij is nut echt iets waar jij iets aan hebt zoals een auto die brengt je van A naar B. Auto is dus voor mij 100% nut en 0% zin. Het is gewoon praktisch bruikbaar. Nadat we opdracht 3 hebben gemaakt ging de bel!

Levensbeschouwing
Woensdag 22 september   H4a   Meneer Mathijssen         Romy Baath

De eerste les ging over autonoom en heteronoom.
We kregen een muziekfilmpje te zien van een liedje van Pink. Het heet Stupid Girls. Het ging over een meisje dat alleen thuis was en tv keek. Ze voelde zich een beetje alleen. Aan de ene kant op haar schouder verscheen het duiveltje en aan de andere kant het engeltje. Het meisje zag op de tv allemaal beelden van vrouwen die belangrijk waren en zij wilde dat ook zijn. Ze luisterde eerst naar wat het duiveltje en het engeltje allemaal zeiden, maar daarna trok ze haar eigen pad en ging spelen.
De meneer vroeg ons of het meisje in de video autonoom of heteronoom was.
Bijna iedereen vond dat ze heteronoom was, omdat ze zich laat beïnvloeden door de vrouwen op tv en ook belangrijk wil zijn. Ze luistert ook naar het duiveltje en het engeltje naast haar, dus laat ze iemand anders de wet stellen. Sommigen vonden dat het meisje autonoom is, omdat ze ervoor kiest om zich te laten beïnvloeden door de tv en ze kiest er ook voor dat ze belangrijk wilt zijn. Ook zijn het duiveltje en het engeltje haar eigen fantasie, ze heeft ze zelf verzonnen, dus ze bepaalt zelf wat ze zeggen en of ze ernaar luistert.
Over die vraag waren de meningen in de klas verspreid en leidde het tot discussies. We zijn er nog steeds niet over uit of het meisje nou autonoom of heteronoom is, want alle stellingen die iedereen gaf, waren allemaal voor een deel waar.

Donderdag 23 September-V4a-van der Avoird (Stan)

H2
In dit hoofdstuk komt aan bod: Ofwel kaderbegrippen
-Autonomie: Ik stel mezelf de wet (hier hebben we het over gehad)
-Heteronomie: Iemand anders stelt mij de wet (hier hebben we het ook over gehad)
-waarde
-waarheid
-menselijk waardigheid

Filmpje Gentse Universiteit:-> autonome robot http://www.youtube.com/watch?v=DrB6R7kOnUo
Eerste reacties:
Thijs: Hij vind dat de robot eigenlijk niet autonoom is, de meneer geeft tegenargumenten en daarbij slaat Thijs dicht en weet het niet meer.
Amar: Amar vind dat de robot toch alles zelf doet, maar zelf ben ik het hier niet mee eens want hij is voorgeprogrammeerd en niet dat hij dit allemaal ter plekke kan verzinnen.

Nieuwe stelling:
Als je voorgeprogrammeerd bent, ben je dan autonoom.
Mees: Nee, want iemand anders zet zijn ideeën in een robot, dat is dus voorprogrammatie, en dat komt niet overheen met het autonomisch begrip.
Frank geeft een voorbeeld van een film genaamd Irobot, hij zegt dat een van de robots in deze film een error krijgt en zo slecht word en “autonoom” word.
Meneer Matthijssen zegt daarop: Dus de mensheid is eigenlijk een error van de natuur waardoor ze zelf gaan denken en zichzelf de wet gaan stellen.
Stan denkt: Ik vind dit heel mooi bedacht en het kan best kloppen als je in de evolutietheorie gelooft, maar aangezien ik in het scheppingsverhaal geloof, denk ik dat dit allemaal door god is verzonnen en de slechte dingen door het kwaad.

Filmpje Pink- Stupid Girl
http://www.youtube.com/watch?v=kU1DChtdXk0
Omdat meneer matthijssen het originele filmpje niet kon laten zien gaf hij de volgende stellingen bij dit filmpje:
-Meisjes doen tegenwoordig eigenlijk alleen maar heteronoom omdat ze dingen doen die ze misschien eigenlijk wel helemaal niet willen. Ze lopen eigenlijk elkaar achterna.
- Pink wil daarentegen autonoom zijn, ze wil zichzelf zijn en ze houd van meisjes met ambitie die niet elkaars kont achterna lopen.
Zelf vind ik de stelling van pink heel mooi, maar niet echt reëel omdat je eigenlijk wel een beetje moet meegaan met iedereen anders ben je een buitenbeentje ofzo en dat is natuurlijk voor niemand leuk.

Bo: Niemand is tegenwoordig volledig autonoom, een voorbeeld is bijv. in de mode, je maakt zelf weer keuzes binnen die mode.

Leraar:            Situatie
   
                  Geboorte
                    Keuze
Leven                               niet leven
Bij je geboorte kun je               Deze keuze is niet kiesbaar bij je geboorte, soms kan
niet kiezen                           het fout gaan maar dat is geen keuze dan is er gewoon
tussen hoe je eruit ziet,              wat mis, wat helemaal niet leuk is.
sexe, kleur enz.

Dit is natuurlijk iets waar je niet bij hoeft na te denken, maar als je meer autonoom bent geworden kan je de keuze maken om een einde aan je leven te maken, dit is dus één van de gevolgen van autonomie.

Autonome keuzes hebben altijd gevolgen: voor- of nadelig
Bijvoorbeeld met spijbelen, mijn reactie is dat je nooit moet spijbelen maar toch is het een autonome keuze die heel veel scholieren dagelijks overwegen.

                      Altijd afweging in het dagelijks leven.
Autonoom                                                   heteronoom
Bijv. spijbelen                                                 in de saaie les blijven

                                                                Word je dan wel of niet een heteronoom
                                                                als je naar de leerplichtambtenaar          
                                                                moet.

Thijs: autonoom omdat je de gevolgen weet
hier ben ik het sowieso mee eens
want je bent dan autonoom omdat je weet
wat er met je gaat gebeuren als ze erachter
komen dat je hebt gespijbeld.

Heteronoom kan zijn:
-geestelijk gehandicapt, jonge kinderen maar kinderen kunnen ook weer autonome keuzes maken, daar ben ik het mee eens, zoals bijvoorbeeld, “Ik wil gaan spelen met Jantje, Mamma”, terwijl Kees het aan hem vroeg.
Roy: Als je bij iets niet goed voelt dat doe je het vaak niet.
Osman: gevoel maakt mensen heteronoom omdat je je laat leiden door je gevoel.
Roy: Over logische zaken kun je altijd autonomische keuzes maken.
Ik ben het met beiden wel eens, maar toch vind ik dat je je niet zomaar kan leiden door je gevoel dat gevoel is er niet altijd dus Roy heeft dat ook weer gelijk op een goede manier.

Tenslotte: De leraar maakt de opmerking dat een mens nooit autonomisch kan zijn omdat hij door zijn gevoel zou worden geleid.
Bijvoorbeeld dat je vader is gestorven en je wilt hem in je onderbewustzijn nog steeds trots maken. Dat een mens soms geleid word door zijn onderbewustzijn is wel waar maar dat is meestal in ergere zaken niet als je een normaal leven leid, zonder heel dichtbije sterfgevallen ofzo.

19-noverber 2010 V4b Nikki van der Gouw

Deze les bestond alleen maar uit uitleg. Het ging over hoe al de verschillende stromingen zijn ontstaan. Voor de duidelijkheid begin ik gelijk maar met de definitie van een groot verhaal, want dat kwam in deze les nogal eens voor. Een groot verhaal is een levensbeschouwelijk verhaal waarin verteld word: waar je vandaan komt, waar je naar je dood naartoe gaat, hoe je precies moet leven en wat belangrijk is in het leven. Hierbij komen de belangrijkste stukken die verteld waren:
We begonnen met het christendom.  Het christendom is een geloof en een groot verhaal. Pas in de 18e eeuw kreeg deze een tegenhanger: de verlichting. Dit is ook een groot verhaal dat helemaal draait om het verstand en de wetenschap. De verlichting kwam op gang door de franse revolutie. Rond 1945 raakte ook de verlichting in de moeilijkheden. Dit heet de crisis (van geloofwaardigheid van de grote verhalen). Dit kwam eigenlijk opgang door de 2e wereldoorlog. Want hierdoor realiseerde veel mensen dat het idee van de verlichting niet klopte: Dat door de wetenschap honger uit zou worden gebannen en er altijd vrede zou zijn. En dát was juist niet het geval! Mr mathijssen gaf ook een heel goed voorbeeld: In de middeleeuwen kon iemand op z’n hoogst met veel moeite een paar mensen doodschieten per dag. Maar in de 2e wereldoorlog werden met gemak 20.000 mensen per dag vergast! Dat vond ik echt hard! Aan het eind van de oorlog kwam er zelfs een nog gevaarlijker wapen: de atoombom!! Die in een fractie van een seconde een hele stad 20 miljoen mensen de lucht in blies! Hitler was niet de enige die zoveel doden op zijn geweten had, Stalin deed ook goed mee. Mr Mathijssen vertelde ook een erg verhaal over hem. Hij had een regeling ingesteld dat de boeren samen de grond maar moesten gaan verbouwen. Maar de oogst was zo slecht dat de boeren van verhongerde en doodvroren in hun houten hutjes. Eigenlijk is het vreemd, maar er pleegde veel meer mensen zelfmoord na de oorlog dan tijdens. Dit kwam omdat de geloofwaardigheid van de verlichting naar de maan was, en veel mensen niet meer wisten hoe ze verder moesten. Na de crisis kreeg de verlichting 3 alternatieven. Alternatief 1: het fundamentalisme. Deze mensen vinden dat er maar één waarheid is. Dit gaf de mensen weer zekerheid. Ook het fundamentalisme is een groot verhaal. Daarnaast had je ook nog de new age. Deze richtte zich vooral op een positieve instelling. Ook dit is een groot verhaal. En tot slot heb je ook nog het postmodernisme. Dit isme is heel speciaal omdat deze als enige géén groot verhaal is, maar een klein verhaal. Het postmodernisme zei dat er gewoon dingen zijn die door ons niet te verklaren zijn. Hierdoor leven mensen gewoon in onzekerheid, maar wel vrij. Terwijl dat bij het fundamentalisme precies andersom is. Die geeft juist wel zekerheid, maar weinig vrijheid.
Ook vertelde hij een ander verhaal. Door Chernobyl konden wij een tijd lang geen melk drinken omdat er een atoomparaplu (radioactieve wolk) boven het gebied met koeien was neergestreken.

Lesverslag   6 oktober 2010 Inge van Bekhoven H4b
5 kaderbegrippen:
-  Autonomie
-  Heteronomie  

-  Waarde   ? zin
                        ? nut
      ? objectief   ? feit
-  Waarheid   ? normatief ? juist
                            ? esthetisch ? mooi
-  Waardigheid

Wat is waarheid voor jou?
Merve: Normatief, omdat ze eerder voor normatief zou kiezen dan voor de andere 2.
Alissa: Objectief, omdat dat bewezen is voor iedereen.
Maikel: Hij is het eens met Alissa
Waardigheid
Fabienne: Als me familie weg zou zijn, dan zou ik door de grond zakken, dan ben je je waardigheid
            kwijt. 
Maxime: Je bent een stukje van jezelf kwijt als je je familie zou verliezen
Sander: Als ze me later moeten verzorgen dan zou ik een stukje van mijn waardigheid kwijt zijn.
          Ik koppel waardigheid aan een niveau van het leven. Als je niet meer over je eigen leven  
          mag beslissen, bijvoorbeeld als je ziek bent. 
Joey: Is het niet eens met Sander, want mensen kunnen dan nog fijne momenten meemaken.
Alissa: Zij zou waardigheid koppelen aan zelfvertrouwen, als je jezelf vernederd voelt. Dus niet aan  
        aan iets lichamelijks.
Tobias: Je weet pas wat waardigheid is als je het kwijt bent.
Alissa: Als je vernederd wordt vertrouw je mensen minder snel, je zelfvertrouwen loopt dan een deuk      
        op.

Sophie’s chose
We hebben een stukje gelezen en een stukje film gekeken over Sophie’s chose.

Vrijdag 3 december 2010
Eline Hinten, V4b      
                             
Deze les zijn we verder gegaan op de verlichting, waar we het de vorige les over hadden. We moesten de positieve en negatieve kanten van deze levensbeschouwing noemen maar eigenlijk noemden we die niet.
Meneer Mathijssen wist wel wat, hij zei, “gaat de verlichtingsmens niet te veel op één kant hangen, het menselijke verstand? Kan emotie dan ook een waarheid zijn?”

Fundamentalisme
Daarna hadden we het over een andere levensbeschouwelijke stroming namelijk het fundamentalisme. Deze levensbeschouwing is ontstaan aan het begin van de vorige eeuw, rond 1900 en 1910. Dat is opvallend want dat valt samen met de strijd van vrouwen om kiesrecht en dus meer autonomie. Er waren veel emigranten en door alle nieuwigheden in hun bestaan waren ze erg vooruitstrevend gaan denken.
“Ze willen terug naar de fundamenten van voor de verlichting.”
Die fundamenten zijn bijvoorbeeld de rechtspraak en het kiesrecht.
Veel fundamentalisten lezen het heilige boek te letterlijk en dat kan niet want het heilige boek is in de tweede taal geschreven. Dat wordt vaak vergeten en hierdoor ontstaat alle ellende. En omdat zij het leven leiden dat het heilige boek hun voorschrijft kennen ze geen onzekerheden want twijfel over hun eigen levensbeschouwing bestaat niet. Hun levensbeschouwing bestaat uit zekerheid en zij zien het als de enige waarheid. Fundamentalisten zijn dus ook heteronoom, want zij beslissen zelf niet over hun leven maar laten zich leiden door hun levensbeschouwing.
Je bent fundamentalist als je jouw waarheid als de enige waarheid beschouwt. Er zijn dus ook verlichtingsfundamentalisten.
Fundamentalisten hebben een strikte moraal:
•  Ze zijn tegen abortus
•  Ze zijn voor de doodstraf
•  Ze voeden hun kinderen streng op
•  Vrouwen zijn ondergeschikt
Maar als je de tien geboden letterlijk leest dan staat er: “Gij zult niet doden.”
Toch vinden fundamentalisten dat zij het recht hebben om abortusartsen te doden en zijn ze ook voor de doodstraf.

Euthanasie plegen mag ook niet want je dood en je geboorte zijn door God bepaald en daar mag jijzelf niks aan veranderen.

Plus of min kanten van het fundamentalisme
Marjon vind het slecht dat fundamentalisten alleen hun eigen waarheid kennen en dus niet openstaan voor anderen. Jimmy vind het goed dat ze voor de doodstraf zijn, want als je wat slecht doet zoals moord dan moet je daarvoor gestraft worden. En eigenlijk is de dood dan de zwaarste straf dus die verdien je dan.
Dat snap ik wel want ik vind dat je voor je daden moet boeten hoe klein ze ook zijn je moet er altijd voor gestraft worden. Dus als je iemand vermoord dan verdien jij hetzelfde.

Laurens vroeg zich af waar de strikte moraal vandaan komt? De strikte moraal komt ook uit het heilige boek.
Maar meneer Mathijssen vraagt zich af hoe dat dan zit met Jehova getuigen want er zijn twee scheppingsverhalen die elkaar tegenspreken. En als je dan vraagt hoe het zit weten ze het antwoord niet. Terwijl je zou denken dat zij de waarheid en zekerheid in hun levensbeschouwing kennen. Dus wat voor hun mening pleit dat nemen ze mee en wat dat niet doet nemen ze niet mee.
Maar dan kun je dus zelf wat uitzoeken en nemen als strikte moraal?
Eigenlijk wel zolang het gezegd word in het heilige boek van jouw levensbeschouwing. Je moraal kun je dus aanpassen naar jouw leven en eigen maken.

Ik zelf vind het belachelijk dat vrouwen ondergeschikt zijn, want eigenlijk zijn alle mensen gelijk. Er zijn ook vrouwen die ergens beter in zijn dan mannen dus behandel ons dan ook als gelijken.
Ik ben zelf ook tegen abortus want je kiest er zelf voor om met iemand naar bed te gaan dus dan kies je ook voor de gevolgen en dan moet je die maar met je meedragen. En als je het kind geen goede toekomst te bieden hebt kun je altijd nog kiezen voor adoptie maar je hoeft het kind niet te doden. Maar als je bijvoorbeeld verkracht bent en daarbij zwanger geraakt bent dan snap ik wel dat je van het kind af wilt. Want dat is een traumatische ervaring en het kind zou je daar dan alleen maar aan blijven herinneren.

Het ligt aan je persoonlijkheidsstructuur of je fundamentalist kunt zijn of niet. Als je vind dat je altijd gelijk hebt ben je een fundamentalist. En als je openstaat voor anderen dan niet.
In deze onzekere wereld biedt het heilige boek zekerheid en het is altijd en overal voor iedereen geldig.

New age
Deze levensbeschouwing is ontstaan tijdens de jaren ‘60, de tijd van de hippies in West-Europa. Het tijdperk van de vissen (1e eeuw na Christus) werd toen opgevolgd door de watermannen. Om de 2000 jaar komt er een nieuwe dierenriem.
Het teken van de vissen betekent; Jezus Christus zoon van God onze redder.
Dat was voor de New age de overtuiging dat er een nieuwe tijd aan zou breken.
Volgens hen hangt alles met elkaar samen, dat word holisme genoemd. Alles is ook in groei en ontwikkeling (evolutie) en alles leid tot iets (positivisme). Zelfs een moord zien zij als iets goeds.
Zij geloven dat alles doortrokken is met goddelijke energie. Mensen van de New age hebben moeite om God te noemen en bidden dus ook niet. Wel geloven zij dat er een goddelijke energie, kracht is.
Daar geloof ik ook in. Ik ben niet gelovig opgevoed en mijn ouders zelf hebben daar ook niks mee maar ik geloof wel dat er iets is. En als je dat wilt zien als een goddelijke energie of kracht dan denk ik dat ook zo is.

Volgens New age gaat ons menselijke bewustzijn verder dan het direct waarneembare, zoals een bijna doodervaring of de paranormale wereld. De aardse sferen worden ook omgeven door meerdere sferen bijvoorbeeld een beschermengel die je bijstaat.
Ook heeft volgens hen de natuur een ziel, dus je kunt een plant of een dier niet als een ding gebruiken. Dat vind ik een beetje vreemd want een plant of een boom voegt eigenlijk niks toe aan ons bestaan. Ook heeft het geen gevoel of gevoelens dus hoe kan het dan wel een ziel hebben? Net als Lisa kan ik er wel in komen dat dieren een ziel hebben, want wij stammen toch van dieren af en wij hebben ook een ziel. En dieren voegen ook iets toe aan ons bestaan als huisdier of als werkdier.
Bij New age is ieder mens op zoek naar zijn diepste zelf. Dit kun je vergelijken met het afpellen van een ui. Je haalt steeds een laag weg en eindigt bij de kern, jouw diepste zelf. Ook alle religies hebben volgens hen dezelfde kern.

Plus en min kanten van New age
Gijs vind het vreemd dat alles positief is, want als je iemand vermoord dan is dat toch niet positief? Als diegene wat gedaan heeft is het nog wel te begrijpen want dan word een schuldig iemand gestraft maar wat nou als je een onschuldig iemand dood?
Ik denk dat iemand vermoorden wel een positieve kant kan hebben maar alleen voor jou zelf. Als jij iemand vermoord waar je al jaren een hekel aan hebt en die jou het leven zuur maakt, dan is het voor jou beter als die persoon uit jouw leven verdwijnt. Dus het vermoorden van diegene is een positieve verandering voor jouw leven, hoe vreselijk de manier waarop ook is.
Lisa kan niet begrijpen dat de natuur een ziel heeft, want planten en bomen kunnen helemaal niks. Dan valt het natuurlijk op dat ze dieren niet noemt maar die doen wel wat. En die geven nog een reactie dus dat hun een ziel hebben is nog te begrijpen.

Vrijdag 24 december 2010 – V4b- Marilou van Kaam

Mathijssen begon met een nieuw systeem wat hij had bedacht, omdat hij dacht dat dat de leerlingen alleen inzet toonde als het voor een punt was. Het was het ABK-systeem. Dit stond voor:
Actieve, betrokken en kritische leerling. Hij zou dit op drie manieren testen:
-  Turven aan het eind v.d. les wie iets inhoudelijk heeft gezegd. Heb je dus veel punten, heb je een hoog punt.
-  Of je in de lesverslagen voorkomt.
-  5 zinnen waarbij je opschrijft wat je die les hebt geleerd.

Lisa: ‘Ik vind de eerste wel goed want dan praten er ook meer. Die lesverslagen vind ik niet zo heel goed, want dan ben je afhankelijk van andere.’
Hier was Mathijssen het wel mee eens en ik ook wel. Want misschien zat diegene die het lesverslag maakte wel even wat op te schrijven terwijl jij iets heel goeds zei. En het is al lastig om een lesverslag te maken omdat er best veel gezegd word in de les, dus je slaat snel iets over.

Laurens: ‘Het is goed als mensen feller worden. Turven is dus beter.’

Ook werd er gezegd van: Wat nou als je een beetje traag bent en dus steeds achter loopt, dan moet je steeds zeggen:  ‘Ik ben het met hem/haar eens.’
Bas reageerde hierop: ‘Als je dan een onvoldoende hebt voor het turven dan moet hij/zij de kans   krijgen om iets schriftelijks te doen.’
Ik ben het hier ook wel mee eens, want sommige mensen die hebben gewoon vaak dezelfde mening of komen niet zo snel aan een mening. Iedereen vond wel dat het dan wel een grote schriftelijk opdracht moest zijn, dus ongeveer 2 kantjes.

De afspraak werd dus: Ik mag op ABK turven en diegene die het niet kan mag het schriftelijk’

Hierna begonnen we terug te komen op het vorige onderwerp van de vorige les: Postmodernisme. Mathijssen vroeg ons wat wij er goed of slecht aan vonden.

Lisa: ‘Ik vind het wel goed dat als jij vind dat je gelijk hebt dat de ander dan nog niet ongelijk heeft.’
Mathijssen antwoorde hierop: ‘Maar dan doet de mening er eigenlijk niet meer toe?’
Manuëla: ‘Een mening kan niet gelijk of ongelijk hebben, want het is een mening en dat is voor iedereen anders. Je mag het wel zeggen.’
Marinda: ‘Ze vinden hun mening toch wel belangrijker, dus de meningen doen er wel toe.’

Er kwam een grote discussie en Gijs zei: ‘Je kan niet 100% één ding hebben, je moet een balans zoeken.’
Hier ben ik het wel mee eens, want als je helemaal Postmodernist bent dan ben je dus eigenlijk heel onzeker en dat moet je ook niet zijn. Maar een fundamentalist is ook weer té zeker van zijn eigen zaak.

Hierna gingen we opdracht 11 maken.

Een gesloten fundamentalist ziet geen andere manier dan zijn eigen manier.

Hierna gingen we ook opdracht 7 maken en moesten we kijken wat eruit kwam. Dit was bij:
Postmodernisme: 5 plusjes
Christenen: 5 plusjes
Verlichting: 7 plusjes
New age: 1 plusje
Fundamentalist: 2 plusjes

Uit mijn resultaten zou dus blijken dat ik bij de Verlichting hoor. Ook de meerderheid van de klas was verlichting.

Lesverslag 17-09-2010
Iris van Beek

In deze les hebben een paar kinderen voor de klas hun mening verteld over bepaalde stellingen, die in het boekje stonden. De rest van de klas mocht hier vragen over stellen of op reageren. Dagmar begon met de stelling, of er meer is tussen hemel en aarde. Een goede vriendin van Dagmar heeft wel eens nachtmerries en in die nachtmerries ziet ze schimmen, waarschijnlijk geesten. Die komen van het huis waar haar vriendin eerst woonde. Want sinds ze is verhuisd heeft ze deze nachtmerries niet meer. Dus Dagmar denkt dat er waarschijnlijk iets van geesten in dat huis hebben gezeten. Verder weet ze niet echt wat ze vindt van het feit of er meer is tussen hemel en aarde. (Jorien), Als je gelooft dat er geesten zijn, waar gaan die geesten dan heen of waar blijven ze. Zou het dan niet vol worden in de geesten wereld? Daar weet Dagmar niet echt antwoord op. Maar ze gelooft wel in reïncarnatie, dus ze denkt dat de geesten misschien niet rond blijven zweven, maar dat ze een soort van recyclen…

Na Dagmar mocht Nikki voor de klas. Nikki nam dezelfde stelling als Dagmar. Nikki was er nog iets vager over als Dagmar. Ze gelooft wel dat er ‘iets’ is tussen hemel en aarde. Maar wat en hoe ze het moet omschrijven, dat weet ze eigenlijk niet zo goed. Ze vindt dat alle theorieën die er over bestaan wel wat hebben dat waar is. Maar ook hebben ze allemaal iets dat niet klopt. (Jorien), is er leven naar de dood? Nikki, ik weet dat niet, het is best wel lastig. Want ik hoop zelf van wel. Want het zou best raar zijn als alles opeens ophoudt als je bent gestorven. Maar ze weet alweer niet wat ze moet geloven. (meneer), er zijn mensen die zeggen als ze bijna dood zijn geweest, dat ze flitsen van hun leven voorbij zien komen. Dus dat ze een bijna doodervaring hadden. Geloof jij deze mensen? Nikki denkt wel dat ze buiten de werkelijkheid zijn getreden, en ze heeft wel heel wat bewijzen nodig van mensen , voor dat ze het echt gaat geloven. Dus ze wil heel verhalen horen, of misschien als ze het van haar naaste, zoals haar moeder zou horen, dat ze het dan wel eerder gaat geloven. (iris), je zegt dat wat je gelooft dat met je gebeurd, maar wat je zelf geloofd weet je eigenlijk niet. Maar als mensen geloven dat ze naar de hemel gaan, dan gaan ze volgens jou naar de hemel. Dus je gelooft wel in de hemel?!? Gijs wil graag weten van Nikki of ze denkt dat je iets mee neemt uit je vorige leven, dus niet iets wat je kan aanraken, of wat je je zal herinneren. Maar iets in je persoonlijkheid, wat je geleerd hebt uit het vorige leven, dat je nu op een of andere manier anders zult doen. Daar heeft Nikki niet echt antwoord op. Nikki weet niet wie Derek Ogilvie en Char zijn. Manuela gelooft wel in Derek Ogilvie. Want als Derek alles van die mensen eerst ingefluisterd zou krijgen, dan zullen er veel minder mensen zijn die naar die shows gaan. Want de mensen die gaan, geloven er waarschijnlijk zelf ook in. Maar het zal niet helemaal echt zijn, er zal ook wel een klein beetje een commercieel doel in zitten, want ze moeten wel zorgen dat er genoeg kijkcijfers blijven. Maar Manuela gelooft niet in alles wat Char doet. Char gokt gewoon. Als ze bijvoorbeeld de naam van iemand gok, gaat ze gewoon het hele alfabet af, totdat ze het goed heeft. Nikki vindt het uiteindelijk best lastig om te beslissen of er iets meer is tussen hemel en aarde.

Als derde was de beurt aan Manuela om voor de klas te komen. Manuela’s stelling ging over of ze vooroordelen had en zoja, tegen wie? Manuela heeft geen vooroordelen tegen over verschillende rassen. Dus mensen met andere huidskleur of van andere afkomst. Wel heeft ze vaak, maar dat hebben meerdere mensen volgens haar, dat ze mensen keurt op hun kleding. En meestal heeft ze gelijk over wat ze denkt over de mensen. Als ze bijvoorbeeld een beetje als hoer gekleed is, dus kort rokje en mini hempje, dan gedraagt ze zich volgens manuela als een sletje. Er zit dus een relatie tussen je kleding en je karakter. Vaak is dat ook zo, maar het kan ook zijn dat iemand zijn kleding gebruikt als masker. Als iemand bijvoorbeeld bij een groep wil horen. Zal diegene zich zo kleden dat hij bij die groep in de smaak zal vallen. Terwijl het karakter van dat persoon heel anders is. Als Manuela ’s avonds laat iemand tegen komt met veel tattoo’s en piercings, dan valt diegene volgens haar onder een ruig persoon. En ze zal er dan ook wel op afstand blijven. Maar het kan best zijn dat die persoon heel normaal en aardig is, dat zie je pas als je naar de tweede indruk kijkt. (Marinda), waarom kijk je wel naar het uiterlijk? Manuela denkt dat dat redelijk vanzelf gaat. Iedereen kijkt wel een beetje naar het uiterlijk van een persoon. Wat is de eerste indruk naar jezelf denk je? Dat weet ze niet, het verschilt per persoon, iedereen heeft een eigen mening en smaak. Maar omdat de eerste indruk dus niet altijd klopt, zijn er ‘gelukkig’ ook mensen die er doorheen kijken. En kijken hoe de persoon echt is. Dus die zien dan of hun eerste indruk klopt, of dat ze deze bij moeten stellen.

Als laatste was het Pascal die voor de klas mocht. Pascal ging het hebben over hoe hij over de dood denkt. Uit zijn tekst kwam dat hij best wel veel over de dood nadenkt, en hij zijn mening er wel over heeft gevormd. Als Pascal over de dood denkt, denkt hij het meeste over de manier waarop hij zal sterven en de manier waarop de mensheid in het algemeen zal uitsterven… Zal alles opeens weg zijn of gaat dat langzaam? Pascal is niet bang voor de dood, je moet plezier hebben in je leven en als het op een gegeven moment zal eindigen, dan kun er toch niets aan veranderen dus dan moet je je er maar gewoon aan overgeven. Je kunt toch niet alles doen in je leven wat je wilt. (Britta), denk je dat hoe en wanneer je zult sterven als is vastgelegd? Nee, want ik geloof niet in het lot zegt Pascal. Ik dus niet dat alles zo is voorbestemd. Als je niets meer kunt, zou je dan euthanasie plegen. Ja, dat zou Pascal doen. Hij wil niet graag in pijn leven, als je alleen je handen kunt bewegen, dan kun je volgens hem beter helemaal weg zijn. (Laurens), maar je hebt toch ook nog mensen die om je geven? Ik zou tenminste dan in ieder geval blijven leven voor hen. Ook al heb ik pijn. Maar Pascal is het daar niet mee eens. Hij denkt dat zijn familie en vrienden, dan wel zullen begrijpen, dat hij geen nut meer ziet in het leven. En dus liever zelf beslist wanneer hij gaat. Maar als iemand anders op sterven ligt, zal Pascal het er wel moeilijk mee hebben. Zijn eigen dood is voor Pascal niet zo ‘spannend’. Hij zal als hij weet dat hij over een paar dagen zou sterven. Nog wel proberen om zoveel mogelijk te doen wat hij wilt. Hij wilt dan nog wel de laatste dagen ook plezier beleven.

Mijn mening:
Ik denk over wat Nikki en Dagmar hebben gezegd, dat er vast wel iets is tussen hemel en aarde, maar hoe en wat weet ik niet. En eerlijk gezegd ben ik ook niet iemand die daar erg over nadenkt. Ik leef nu, en van dat leven moet ik gewoon genieten. Manuela heeft gelijk met haar mening dat veel mensen eerst naar het uiterlijk kijken. Al vind ik het soms wel moeilijk om door die eerste indruk heen te kijken. En Pascal denkt in mijn ogen misschien wel heel makkelijk over de dood en euthanasie. Want ik denk dat ook je familie en vrienden veel om je geven, en dat die het erg vinden dat je zult sterven.

Veel mensen bij ons op school die in de 4e de analyse bij zichzelf hebben gedaan in welke stroming ze staan, komen uit op de Verlichting, omdat ze niet meer zo in Grote Verhalen geloven. Daarnaast hebben ze vaak ook meer met het Postmodernisme te maken dan verwacht. De Grote Verhalen zijn voor de meeste mensen verdwenen, dus ze gaan hun levensvragen op andere manieren beantwoorden. Dit is niet bij iedereen zo, maar wel bij veel mensen. Waar veel van mijn leeftijdgenoten dan hun vragen mee beantwoorden, is muziek. Met de teksten die bij muziek gezongen worden.
Ikzelf vind dat de teksten in muziek vooral de mening van een ander vormen. Je bent het er dan mee eens, maar of het dan helemaal je eigen mening is en aansluit bij jezelf, betwijfel ik. Ik luister er wel graag naar, maar ik ben grotendeels christen (gedeeltelijk postmodern), dus ik heb mijn houvast al ergens.

Scores in de klas van opdracht 15 (Wat we vinden dat cultuur is):
1. Popconcert: 20
2. Muziek van Wagner: 19
3. Middeleeuws kasteel: 28
4. Atoombom: 5
5. Voetbalvandalisme: 5
6. Sint Pieter in Rome: 28
7. Efteling: 19
8. Internet: 9
9. Concentratiekampen van Hitler: 20
10. Spice Girls: 5
11. Shakespeare: 28
12. Pornofilms: 4
13. Computerindustrie: 5
14. Bidden: 28
15. Gabberfeest: 12

Welke maatstaven worden gehanteerd om te besluiten of iets wel/niet cultuur is?
- De mate van positieve invloed op grote groepen mensen
- Welke normen en waarden eraan vast zitten
- Wat een groep zijn typische eigenschappen geeft
- Alles wat door mensen bedacht is of gemaakt, wat niet door de mens is gemaakt, is natuur
- Alles wat met denken en doen van mensen te maken heeft
- Iets waar je van leert
- Cultuur moet een positieve uitstraling hebben, het mag niet slecht zijn voor de mensen
- In grote lijnen de manier van leven van mensen

Opdracht 16: Wat is cultuur volgens de stukjes tekst?
(Is niet helemaal af gekomen in de les)
1. Cultuur is alles wat de mens doet of maakt om onsterfelijk te worden.
Ik ben het hier niet helemaal mee eens. Ongemerkt ontstaan ook in de cultuur bepaalde groepen waarin meningen en creaties van mensen overeen komen. Als je in zo’n groep belandt, zul je dus ‘minder’ nalaten, omdat het minder snel/gemakkelijk opgemerkt wordt. Om Shakespeare of Mozart valt natuurlijk minder gemakkelijk heen te komen, maar er zijn bijvoorbeeld veel boeken die ieder hetzelfde verkondigen, alleen net op een andere manier. Hierbij heb je dus kans dat ze in groepen geplaatst worden.
2. – Cultuurpessimist: Iemand die negatief is over de toekomst van de mens.
  - Cultuur is de permanente krachtinspanning van de mens om niet terug te vallen in zijn   natuurlijke neigingen. Natuurlijke neigingen: 4 F’s: Feeling, fighting, fleeing, fucking.
Hier ben ik het mee eens. Het is volgens mij belangrijk om je te ontwikkelen zodat je iets nieuws bij kunt dragen aan onze samenleving.
3. Cultuur is de wijze waarop mensen omgaan met bepaalde normen en waarden.
Deze lijkt op één van de maatstaven die ik hanteer.
4. Cultuur is alles wat de mens aanraakt en verandert.
Nee, het is eerder wat de mens zelf máákt. Anders is het niet totaal een eigen creatie, dan vind ik het geen cultuur.
5. Alles wat de mens doet om ‘het’ terug te vinden. Met ‘het’ wordt moederliefde bedoeld. En deze ervaar je in de baarmoeder. Na de geboorte gaat dit contact verloren, daarom huilt het kind na de geboorte zo veel. Deze moederliefde wordt door het leven heen steeds meer verloren omdat je je als mens af moet zetten om zo jezelf te ontwikkelen.
Het is een harde, maar volgens mij wel effectieve manier om cultuur te creëren.

Waarom lesverslagen?
* Om goed te kunnen studeren moet je hoofd- en bijzaken kunnen onderscheiden. Het is de bedoeling van het lesverslag dat je de belangijke zaken in een les op een rijtje zet voor jezelf en ook voor anderen.
* Als je je dwingt om met een pen in de hand in de les te zitten en aantekeningen te maken, zul je merken dat je meer rendement van zo’n les hebt dan wanneer je alles het ene oor in en hopelijk het andere oor niet uit laat gaan.
* Aan het eind van een aantal lessen krijg je een opdracht om een afrondend opstel over het thema te schrijven. Een van de eisen die we stellen is dat je goed gebruik maakt van het materiaal, zowel schriftelijk als dvd-matig in je opstel en dat je de kritische opmerkingen van je medeleerlingen meeneemt in je stuk. De lesverslagen die tijdens deze lessen in jouw en andermens klassen zijn gemaakt kunnen je helpen om aan die eisen te voldoen.
* Met de lesverslagen hopen we dat de juweeltjes van opmerkingen die we leerlingen op de meest verrassende momenten zien maken enige tijd bewaard blijven en door anderen positief gebruikt zullen worden. Als iemand jouw tekst citeert, is dat eigenlijk een groot compliment.

Hoe werk je?
Hieronder zie je een aantal links, die naar pagina’s op deze wiki verwijzen. De naam van de pagina geeft aan in welke periode/ tijdsbestek of tijdens welk project de lesverslagen op die wikipagina moeten komen.  We maken de perioden niet te lang, omdat anders de pagina’s te groot en overzichtelijk worden. Door de lesverslagen van een korte tijd op een pagina te concentreren hoef je maar een keer te klikken om de hele lijst van verslagen meteen tot je beschikking te hebben.
* Je klikt op de juiste pagina; als die verschijnt, klik je rechts boven op de tab edit. Die tab verschijnt als je bent ingelogd. Zonder inloggen kun je niet editen.
* Je zet je verslag altijd bovenaan in de lijst. De oudste verslagen komen dus onderaan te staan, de laatste zie je meteen bovenaan.
* Je zet de datum, klas en je naam bovenaan in vet. 
* Daaronder komt het verslag in goed Nederlands, met duidelijke alinea’s en vooral inhoudelijk. Het gaat om de inhoudelijke zaken die in de les aan de orde komen, niet of iemand een propje gooide of de docent een verspreking maakte. Je mag meer schrijven dan de inhoudelijke zaken,  maar dat moeten dan opmerkingen aan het eind zijn.

Voorbeelden van goede lesverslagen vind je op de volgende pagina’s lesverslag dood, mensen maken keuzes, fascisme Thirteen

De pagina’s
periode 1 Lesverslagen m.b.t. hoofdstuk 1 t/m3
cultuur Lesverslagen tijdens de lessen levensbeschouwin en cultuur
fascisme  Lesverslagen tijdens de lessen over hoofdstuk 5 t/m 10
Relaties en seksualiteit Lesverslagen tijdens de lessen over hoofdstuk 11 t/m 15